Column

Er is niks politieks aan de Algemene Politieke Beschouwingen

De regering regeert met hulp van de ‘hangmat-oppositie’ en de oppositieleiders Roemer en Wilders spelen niks klaar. Dat concludeert Ilja Leonard Pfeijffer na twee dagen debat.

De Algemene Politieke Beschouwingen gelden als het hoogtepunt van het parlementaire jaar. Daar worden de politieke tegenstellingen uitgevochten over de hele breedte van het regerings-beleid door een keur van de allerbeste gladiatoren: de fractievoorzitters en de premier. Daar wordt duidelijk hoe de krachtsverhoudingen liggen. Ze zijn het epicentrum van de Nederlandse politiek.

Wat mij dit jaar opvalt aan de Algemene Politieke Beschouwingen is dat ze nauwelijks politiek zijn. Er wordt niet hartstochtelijk gestreden over uiteenlopende visies of voorgestelde maatregelen. Over zo goed als het gehele beleid bestaat een zo goed als Kamerbrede consensus. Wat overblijft, zijn een paar details en wat kruimels om met veel misbaar te herkauwen aan de interruptiemicrofoon.

De Nederlandse politiek is in hoge mate gedepolitiseerd. De rooie rakkers regeren samen in één coalitie met de rechtse zakkenvullers – en ze worden op tal van concrete beleidspunten formeel gesteund door een groot deel van de oppositie. Wat valt er dan nog te debatteren?

En de echte oppositie, of de ‘hangmat-oppositie’, zoals Slob van de ChristenUnie haar noemt, is zo divers dat van een gezamenlijke strategie geen sprake kan zijn.

Wilders is zijn momentum kwijt. De tijden dat hij zo’n goed bekeken debat naar zijn hand wist te zetten, zijn voorbij. Hij probeerde het nog even met zijn ordevoorstel aan het begin van de vergadering om de Koran op de tafel van de Kamervoorzitter te vervangen voor het Grote Boek van Sinterklaas, maar zelfs dat kwam over als een grap die we al te vaak hadden gehoord.

Hij is het initiatief kwijt. Ook letterlijk. Door kritische Kamerleden uit zijn eigen fractie te gooien, is de PVV niet meer de grootste oppositiepartij, waardoor Wilders niet meer als eerste aan het woord komt. Door het debat met opzet te rekken, wisten de andere partijen het voor elkaar te krijgen dat Wilders pas om negen uur ’s avonds aan de beurt was, ruim na de drukst bekeken avondjournaals.

Zijn betoog was voorspelbaar en hij werd nauwelijks geïnterrumpeerd. Hij is gewoon geen factor van betekenis meer.

Het initiatief lag dit jaar voor het eerst bij Roemer van de SP. Maar hij wist er niets van te maken. Hij is eigenlijk niet goed genoeg. Zolang hij joviaal tomatensoep mag uitdelen op een braderie is hij een puike lijsttrekker, maar hij moet niet zijn mond opendoen. Dan lijkt hij op een havo-leerling bij een mondeling examen die op elke vraag alleen maar kan antwoorden: ‘Ik wist niet dat we dat ook moesten leren.’

Het voordeel van zo’n gedepolitiseerd klimaat is dat er kan worden geregeerd. Het nadeel is dat het lijkt alsof er wordt geregeerd bij de gratie van pragmatisme en gezond verstand, terwijl er wel degelijk ideologische keuzen worden gemaakt waar wel degelijk alternatieven voor zijn.