Een passievol volk, die Schotten

Wanneer je dit leest is Chloë (24) al de hele nacht wakker. Waarschijnlijk staat ze in een kroeg, de Schotse vlag om haar schouders geknoopt en een pint Tennent’s in de hand. Gisteravond vloog ze naar Glasgow. Met Britse identiteitspapieren die ze gauw hoopt in te ruilen voor een Schots paspoort. Wanneer ze op een formulier haar nationaliteit moet invullen, zoekt ze altijd tevergeefs naar het vakje ‘Schotland’. Ze hoopt dat het referendum daar verandering in brengt.

Bijna haar hele leven woont ze al in Nederland, maar ze voelt zich ‘allochtoon’. „Mijn vrienden maken grappen wanneer ik een taalfout maak, maar verder heeft niemand het door.” Ze is blank. Heeft geen accent. Is niet religieus. Wordt niet als probleemgroep aangesproken in de media. Maar: „Ik voel me Schots, in alles. Je groeit ermee op.”

De trots die ze voor haar land voelt, is moeilijk uit te leggen. „Hier in Nederland wordt nationalisme direct met racisme geassocieerd.” Het zit ’m in hele kleine dingen, maar het is vooral de band met haar familie die belangrijk is. „Hier geeft iedereen elkaar drie zoenen. Superafstandelijk. Ik knuffel mijn neef en zeg voortdurend dat ik van hem houd. Het is ook nooit, ‘Oh shit ik moet weer naar oma toe.’”

Dat Chloë niet mag stemmen omdat ze geen inwoner is, vindt ze logisch. Het referendum is er – ‘nu eindelijk’ – gekomen om – ‘nu eindelijk’ – naar de mensen van het land zelf te luisteren.

Zelf blijft ze voorlopig in Nederland wonen. „Hier is het leven makkelijker. Waar mijn familie woont, in het westen van Schotland, kun je na zes uur ’s avonds niet meer over straat. Sommige huizen hebben stalen platen voor de ramen tegen inbraak.”

Maar onder de Schotse vlag komen ze samen: „Het is een klein land, met maar 5,3 miljoen inwoners, en toch kennen ze ons overal ter wereld. Wanneer Schotland speelt – of het nu golf, rugby of voetbal is –juichen we gezamenlijk.”

Zaterdag gaat Chloë naar een voetbalwedstrijd van Celtic. Hoe sterk de familieband ook is, als ze in een Ranger-shirt zou thuiskomen, zou haar opa haar niet meer aankijken. In een Nederlandse kroeg kijken Celtic- en Rangers-fans zij aan zij, in Schotland gaan ze op de vuist. Ze lacht erom. „We zijn een passievol volk. Dat zie je ook met het referendum: wie voor afsplitsing van Schotland is, is gelijk fel voor. Wie nee stemt, staat daar honderdduizend procent achter.”

Met zo’n sterk sentiment ben ik benieuwd wat er gebeurt wanneer Schotland onafhankelijk verder gaat en de vijand zich alleen nog in eigen land bevindt.