De hele markt in handen

Amsterdam barst van de toeristen en een groot deel van hen pikt meteen een dagtourtje mee. Allemaal doen ze dat met Tours & Tickets: de markt voor dagtours wordt gedomineerd door slechts één bedrijf.

Anouk Eigenraam

Rien Zilvold

Toeristen staan in de rij op de Prins Hendrikkade, wachtend om in een van de bussen van Tours & Tickets te stappen. De markt voor dagtrips is zo goed als volledig in handen van slechts één aanbieder.

De rode bordjes met ‘City Tour’, ‘Volendam & Marken’ en soms zelfs ‘Brugge’ zijn inmiddels een vertrouwd beeld voor de ochtendforens die in het centrum moet zijn. Iedere ochtend sjokken groepen toeristen achter het bordje aan, in de lucht gehouden door een van de tourguides die vanaf het Damrak richting de gereedstaande tourbussen op de Prins Hendrikkade lopen. Dag in, dag uit. En al die toeristen kopen hun kaartje voor de dagtrip bij dezelfde aanbieder. De markt voor dagtours wordt sinds een paar jaar namelijk bijna volledig gedomineerd door het Amsterdamse bedrijf Tours & Tickets. Het succes van ondernemer Erik de Visser (49) leidt bij sommige ondernemers tot gemor. Anderen zijn van mening dat hij het gewoon goed gedaan heeft.

„Ik ruik patat, even checken zo meteen in de bus of een van de mensen geen patat meeneemt”, zegt een van de begeleiders van Tours & Tickets tegen zijn collega terwijl ze de groep toeristen op de Prins Hendrikkade de bus in dirigeren. „Be careful for the bikes, walk on the sidewalk”, klinkt het vermanend. De groep gaat op weg voor een dagtochtje naar Marken, Volendam en de Zaanse Schans. In de bus zitten toeristen uit verschillende landen, een paar Italianen, Chinezen, Britten en een stel uit Indonesië. Zij is met haar man mee op een soort promotietour door Europa voor zijn mijnbedrijf. Ze zijn net een paar dagen in Zwitserland geweest en Düsseldorf en nu dus een dagje Amsterdam. De tour heeft ze gewoon op de Dam geboekt. „I just walked from the station past here and saw the office.”

Tours & Tickets is de grootste aanbieder van dagtochten naar Nederland en België. De onderneming heeft sinds een aantal jaar de markt in Amsterdam grotendeels in handen. Dat komt voornamelijk doordat de onderneming de afgelopen jaren een aantal andere aanbieders van dagtripjes overnam. Sindsdien bestaat het bedrijf uit Keytours, City Sightseeing en het al tachtig jaar oude Lindbergh.

Net als Lindbergh was, is Tours & Tickets nog steeds een familiebedrijf, dat ooit gestart is door de moeder van De Visser, vertelt hij. „Mijn vader was schipper op een rondvaartboot, mijn moeder was gids op die boot; zo hebben ze elkaar ontmoet. En het was mijn moeder die op het idee kwam om met rondleidingen voor zichzelf te beginnen.” In 1983 begonnen zijn ouders met een paar vierkante meter een loket in een klein souvenirwinkeltje en één bus die naar Volendam reed.

Twee nachten

De Visser begon zelf al op z’n dertiende als fotograaf op een rondvaartboot, maar werd vanaf zijn negentiende al actief in het bedrijf en heeft zodoende de groei van de onderneming mede vorm gegeven. Die groei kwam toen het bedrijf ruim twintig jaar geleden ook tickets en kaartjes ging verkopen van musea en andere attracties. „Het gemiddelde verblijf van een toerist in Amsterdam is twee nachten. In die anderhalve dag willen ze zoveel mogelijk zien. Alleen elke keer moesten klanten eerst een uur bij ons in de rij staan om een tour te boeken en vervolgens moesten ze weer uren bij het Rijks of een andere attractie in de rij staan.”

Zodoende bedacht De Visser zogenaamde ‘fasttrack tickets’: met een klein prijsvoordeel konden toeristen een bezoek brengen aan de Heinekenbrouwerij, Madame Tussaud’s, een rondvaart krijgen door de grachten en ook nog een tripje maken naar Marken en de Zaanse Schans. De Visser sloot daarvoor ook samenwerking met andere aanbieders van tochtjes; „als iedereen met halfvolle bussen rijdt, is dat ook zonde”.

Van startup werd Tours & Tickets zo een miljoenenbedrijf. De overnamen van bedrijven als Keytours en Lindbergh in de afgelopen jaren en de opening van twaalf verkooplocaties in 2011 in het centrum van de stad droegen daar verder aan bij. Twee jaar geleden stond hij op het punt om de hele tent te verkopen toen hij zijn huidige zakenpartner Henk Philip tegenkwam. Het klikte zo goed dat hij besloot alleen de helft te verkopen aan diens bedrijf World of Delights – een keten van souvenirwinkels – en toch te blijven om de snelle stap voorwaarts mee te maken.

Inmiddels draait de onderneming een omzet van ruim 50 miljoen, heeft het bedrijf 300 man personeel in dienst en telt het achttien filialen; het rood-blauw-wit van de Tours & Ticketsloketten zijn niet te missen in de stad. Jaarlijks verkoopt De Visser zo’n 2,5 miljoen tickets. Daarmee heeft hij het grootste gedeelte van de markt in dagtours in handen. Ruim de helft van de kaartjesverkoop verloopt via de eigen winkels, de rest gaat via agenten in Amsterdam, online verkoop en buitenlandse intermediairs.

Monopoliepositie

Tot enige afgunst van sommige andere ondernemers in de branche, zegt Menno Jong, eigenaar van Amsterdam City Tours, een internationaal bedrijf dat sinds 2005 vooral via internet tours verkoopt. „Ik hou me erbuiten, maar ik ken verschillende partijen die iets tegen hem zouden willen beginnen. Hij is zo groot geworden dat er geen concurrentie is. Je moet ze niet tegen je hebben want ze kunnen je maken en breken.” Volgens Jong bepaalt De Visser dankzij zijn monopoliepositie de tarieven. „Als hij bepaalde tours of attracties niet wil meenemen in het aanbod of de commissie op de kaartjes omhoog gooit, kan je daar weinig aan doen. Een boel ondernemers zijn afhankelijk van hem.”

Een andere ondernemer in de branche, die niet met zijn naam in de krant wil, beaamt dit. “Ik vind het raar dat er wel veel concurrentie is binnen de rondvaarten bijvoorbeeld, maar als het gaat om de dagtochten heb je geen keuze. Daarbij hebben ze een vrij agressieve manier van groeien en zetten ze partijen onder druk om hoge commissies te betalen. Kleinere ondernemers hebben het gevoel dat ze de markt proberen te beheersen, die krijgen daar een calimerogevoel van.”

De Visser kent de geluiden dat ondernemers een soort ‘cordon sanitaire’ tegen hem zouden willen beginnen. Hij haalt er zijn schouders over op. „Er wordt al jaren heel veel gesproken dat ‘die’ met ‘die’ samen gaat werken, maar er is nog nooit iemand opgestaan die serieus een bedreiging was.” Bovendien, vindt hij, het is niet dat het succes hem aan is komen waaien. „Ik investeer ook veel, en ik werk al 31 jaar zeven dagen per week.”

Niet dat hij concurrentie niet zou verwelkomen, zegt De Visser. „Ik zou het prima vinden. Toen een paar jaar geleden die Hop-On Hop-Off bussen kwamen, baalde ik bijvoorbeeld dat ik daar zelf niet aan gedacht had om die hierheen te halen. Competitie houdt je scherp.”

Jong, wier Amsterdam City Tours zich richt op groepen, reisbureaus en touroperators en in die zin dus net in een wat ander segment zit dan Tours & Tickets, doet zelf overigens ook zaken met hen. „Je kan niet om hem heen. Het zijn elk seizoen weer flinke onderhandelingen, maar persoonlijk heb ik daar geen probleem mee. Er is een hoop haat en nijd in dit wereldje in Amsterdam, iedereen wil een stukje van de koek; mensen gunnen elkaar niets, maar hij heeft het gewoon goed gedaan. Een slimme ondernemer.”

Dat slimme uit zich onder andere in zaken als een geavanceerd computersysteem waarmee te zien is welke taal de toeristen in de bus kiezen op hun koptelefoon en de investering in attracties, zoals de Cheese Factory in Volendam, prostitutiemuseum Red Light Secrets, de aankoop van de Xtra Cold Iceba en recent de samenwerking met de expositie Bodyworlds op het Damrak – waar hij zelf 1,5 miljoen stak in de verbouwing van het pand. En De Visser is in elk geval nog lang niet uitgegroeid. „In de rondvaarten zit nog volop groei.” Er zijn plannen om zijn alomvattende conceptuele aanpak ook naar het buitenland te exporteren. Hij is hierover in gesprek met een aantal andere Europese steden. Meer kan hij daar nog niet over zeggen.

„Je moet investeren in kwaliteit”, vindt De Visser. Maar juist die kwaliteit is iets waar zorgen over bestaan, zegt Peter Jan van Steenbergen, directeur Zaanse Schans. „Wij kregen in het verleden wel eens klachten dat de tours onvoldoende van kwaliteit waren. Dat mensen toch een beetje quick and dirty over de Zaanse Schans gejaagd werden.” Dat gevoel zou je inderdaad kunnen bekruipen tijdens het tochtje: in vijfenhalf uur tijd is er tijd voor een kort rondje Zaanse Schans met een blik in een molen, daarna voort naar Marken met een prettig boottochtje voor een demonstratie klompen maken, om te besluiten met vis eten in Volendam en een bezoekje aan de Cheese Factory. Dat laatste is eigenlijk het enige dat echt tegenvalt. Het beloofde ‘hier krijg je te zien hoe je kaas maakt’ is niets dan het omhoog houden van ingrediënten en het proeven van kaas; het echte maakproces is alleen te zien op een video, waarna iedereen vooral blijft plakken bij de kaasverkoop.

Amsterdam laat via een woordvoerder weten dat de gemeente voorstander is van concurrentie. Maar er zijn geen plannen om iets te ondernemen tegen de dominantie van een aanbieder van dagtochten.