Andere regio’s in Europa zijn jaloers – ook na Schots ‘nee’

Catalaanse, Vlaamse en ook Friese nationalisten putten inspiratie uit referendum.

x

Catalonië

Opluchting in Madrid. Geforceerd optimisme in Barcelona. Meer dan enig ander Europees land volgde Spanje vannacht de uitkomst van het Schotse referendum. De Spaanse regering waarschuwde meermaals voor de gevaarlijke precedentwerking van een Schotse afscheiding. Die zou Europa „als een torpedo” raken, aldus premier Rajoy. Tekenend voor het belang dat Rajoy aan het referendum hechtte was dat hij vanochtend een speciale videoboodschap opnam waarin hij de Schotten feliciteerde.

Spaanse regionationalisten – in Catalonië, Baskenland en in mindere mate in Galicië en op de Canarische Eilanden – hoopten op een Schots ‘ja’. Op Twitter en Facebook werden ze in de loop van de nacht steeds stiller. Maar, benadrukten ze, het Schotse referendum blijft een „democratische les”. Om dit te onderstrepen kochten Catalanen gisteren een paginagrote advertentie in de Schotse krant The Herald: „Gefeliciteerd Schotland. Stemmen is winnen.”

Vooral in Catalonië leeft het regionationalisme hoog op. Vorige week donderdag betoogden zeker een half miljoen Catalanen voor een „eigen staat”. Het regioparlement heeft al om een referendum gevraagd en een datum geprikt (9 november). Maar de landelijke politiek is mordicus tegen. Vandaag zal Catalonië een eigen referendumwet aannemen in een poging toch te kunnen stemmen. Maar die zal vrijwel zeker worden verworpen door het Grondwettelijk Hof, dat loyaal is aan Madrid.

De strijd voor een referendum stopt dan niet. Zeker niet nu de Catalanen hebben gezien met welke beloftes (meer autonomie, gunstiger belastingregime) Londen ineens kwam toen ‘Yes’ dreigde te gaan winnen. Dit leert: maximaal verzet tegen de centrale staat kan lonen. Merijn de Waal, Madrid

Vlaanderen

De Vlaams-nationalistische politici reageren teleurgesteld op de uitslag, maar zijn ook jaloers op de extra bevoegdheden die de Schotten nu krijgen. „Het ging er niet om wie er zou winnen, maar om het debat dat in Schotland is gevoerd over het democratisch tekort”, zegt Europarlementariër Mark Demesmaeker van de Vlaams-nationalistische partij N-VA. In de statuten van N-VA, de grootste partij in Vlaanderen, staat het streven naar een republiek Vlaanderen. Vlaams Belang-leider Filip Dewinter twittert: „Schotten verliezen onafhankelijkheidsstrijd maar winnen aan autonomie. Alleszins beter dan #Vlareg die niks doet!” Tijn Sadée, Brussel

Fryslân

Een Fries referendum? Ja! Niet over onafhankelijkheid, maar voor ruimere bevoegdheden van Fryslân. Statenlid Sybren Posthumus van de Fryske Nasjonale Partij (FNP) volgde in Schotland met partijgenoten het referendum daar. Hij zag raakvlakken met de situatie in Friesland. „De voorstemmers voelen een kloof met de rechtse regering in Londen, zoals wij die voelen met de regering in Den Haag.” En: „ Ook al winnen de tegenstemmers, dan nog krijgen de Schotten meer bevoegdheden van Londen.” En dat is wat de FNP ook voor Friesland wil. „Echte, eerlijke decentralisatie”. We willen ook dat een evenredig deel van de gasbaten terugvloeit naar Friesland.” Karin de Mik, Leeuwarden

Financiële wereld

Op de financiële markten werd vanmorgen positief gereageerd op de Schotse uitslag. In Londen stegen de aandelenkoersen met gemiddeld 0,7 procent, in de rest van Europa met iets minder. Het Britse pond steeg eerst licht tegenover de euro en de dollar, om later terug te vallen. De munt was in de dagen vóór het referendum al behoorlijk aangesterkt. Maarten Schinkel, Amsterdam