Yes or No voor verdeeld Schotland

Onafhankelijkheid of niet? Het is vandaag een nek-aan-nekrace tussen de voor- en tegenstanders.

Een voorstander van onafhankelijkheid tijdens een manifestatie gisteren in Glasgow. Vandaag is het referendum. Foto Reuters

De Schotten stemmen ‘Yes’ omdat ze ontevreden zijn met Westminster. De meest gehoorde klacht is dat wat zij ook stemmen, het Britse parlement Schotland nooit echt vertegenwoordigt. Van de 650 zetels zijn er slechts 49 voor Schotse Lagerhuisleden. Daardoor worden er volgens de nationalisten beslissingen genomen die het linksere Schotland zelf nooit zou nemen, zoals bezuinigingen op de bijstand, een strenger migratiebeleid, deelname aan de oorlog in Irak.

Het eigen parlement, dat in 1999 werd opgericht, heeft bovendien laten zien dat Schotland zelfstandig kan zijn, de Scottish National Party (SNP) heeft aangetoond dat zij vertrouwd kan worden als regeringspartij. Als je in staat bent zelf te regeren waarom zou je het dan niet doen?

Maar omdat de Britse regering nog grotendeels bepaalt hoe groot het budget voor Schotland is, kunnen parlement en regering maar beperkt hun plannen uitvoeren. En, geloven veel Schotten, het land is dankzij onder meer de olie welvarend genoeg om op eigen benen te staan. Waarschuwingen van het tegendeel worden afgedaan als „bangmakerij”.

„Dit is een stem voor nationaal zelfvertrouwen”, zegt SNP-Lagerhuislid Stewart Hosie. „We zeggen niet dat we beter zijn dan anderen, dan de Engelsen, maar we zeggen dat we het zelf kunnen.” Beloftes die de diverse Britse politieke partijen deden over meer bevoegdheden voor het Schotse parlement zijn volgens hem „kruimels”.

De Schotten stemmen ‘No Thanks’ omdat ze in een gemondialiseerde wereld sterker staat als deel van een groter geheel. Schotten, Engelsen, Welsh en Noord-Ieren hebben de op vijf na grootste economie ter wereld gecreëerd, de BBC en de gezondheidsdienst NHS opgericht. De unionisten spreken niet tegen dat Schotland het best alleen zou kunnen, maar waarom zou je?

Nu hebben de Schotten het beste van twee werelden: een eigen parlement dat beslissingen neemt op het gebied van onderwijs, gezondheidszorg en transport, een Brits parlement dat het buitenlands- en defensiebeleid bepaalt. Verder hebben de drie Britse partijen beloofd dat het Schotse parlement de bevoegdheid krijgt bepaalde belastingen te heffen, en dat er niet wordt getornd aan de formule die bepaalt hoeveel geld Schotland uit de schatkist krijgt.

Onzekerheid over de munteenheid – het pond sterling wordt uitgesloten door de Britse minister van Financiën – baart het nee-kamp grote zorgen. Gesteund door de financiële sector en grote bedrijven, vinden de tegenstanders dat de nationalisten onvoldoende antwoord geven op prangende economische kwesties, waardoor onafhankelijkheid een groot risico is. Zoals gisteren Alistair Carmichael, minister voor Schotland, zei: „Twee jaar na het begin van dit proces, komen we op de dag van het referendum aan zonder antwoorden op de belangrijkste vragen.”