Column

Oneerlijke concurrentie? Nee, de toekomst is zelfgemaakt

Hoe hard gevestigde bedrijven ook piepen, nieuwe initiatieven als Uber hou je niet meer tegen, denkt Christiaan Weijts. En de regels, die volgen vanzelf.

In België is de bakkersfederatie boos. Zelfs de politiek heeft zich ermee bemoeid. Reden: de ‘wildgroei aan broodautomaten’. En dat is ‘oneerlijke concurrentie’. Toen ik de kop las, afgelopen dinsdag in De Standaard, begreep ik het eerst verkeerd.

Ik plaatste het bericht onmiddellijk in een rijtje verschijnselen die ik de afgelopen weken in onze journaals voorbij had zien komen: we spelen zelf voor taxi (Uber), voor hotel (illegale hotels in Amsterdam) en voor bank (Geld-voor-elkaar). Blijkbaar zijn de Belgen, als het op culinaire prestaties aankomt toch veel vaardiger dan wij, nu voor eigen bakker gaan spelen, met al die automatische bak-het-zelf thuismachines.

Het bleek om automaten op straat te gaan. Vaag herinner ik me wel eens ’s nachts voor zo’n ding te hebben gestaan, in de verwachting dat het een sigaretten-, bier- of chipsautomaat was.

Zo’n broodautomaat lijkt me geen concurrentie, laat staan oneerlijke. Het zijn nog altijd bakkers die die broden erin leggen. Nee, pas als we inderdaad zelf brood gaan bakken, zullen de bakkers hem beginnen te knijpen.

Zoals de taxiclubs, hoteliers en banken dat nu al beginnen te doen. Ik vermoed dat dit alleen maar méér gaat worden. De toekomst wordt zelfgemaakt. Onvermijdelijk zal dat weerstand oproepen van groentetelers tegen moestuiniers, of van energiegiganten tegen nieuwe veelbelovende initiatieven als Zelfstroom, dat zonnepanelen verhuurt. Cateraars zullen thuiskoks betichten van oneerlijke concurrentie, en fietsenmakers zullen dat doen bij gepensioneerde handigerds, die op de scooter bij je langskomen om zelf je band te plakken. De toekomst is zelfgemaakt, en zal moeten vechten tegen al die gevestigde krachten die verdienen aan de status quo. Die roepen onmiddellijk ‘concurrentievervalsing!’ in de hoop die nieuwe vorm van economie tegen te houden.

Natuurlijk, er zijn regels nodig, vooral voor allerlei veiligheidsaspecten (brandgevaar, hygiëne). Maar die regels komen er wel. Vergelijk het met Wikipedia, waar ook ooit iedereen zomaar encyclopedistje mocht spelen, maar wat nu een prima werkend platform is met editors en andere semi-professionele aficionado’s.

Belangrijk verschil met Wikipedia: in de zelfmaakeconomie gaat het vaak om concrete ontmoetingen in de fysieke wereld. Via Uber zit je naast onbekenden op de achterbank. Je haalt je eten af in de keuken van amateurkoks. De technologie kan tegenwoordig op een ongekende manier vraag en aanbod bij elkaar brengen, waar we al die naar winst jagende concerns niet bij nodig hebben. En je stimuleert in één klap het menselijke verkeer.

Waarom zou je brood uit een automaat trekken, als je overburen het straks vers bakken en je er ook nog een praatje bij maakt. De echte concurrentiestrijd moet nog komen. Van de thuisbakkers.