Misbruik euthanasie dreigt

Als de voortekenen niet bedriegen dan maakt een arts binnen twee weken een eind aan het leven van een Vlaamse gedetineerde. En wel op diens verzoek. Na dertig jaar detentie is de man, nu 50 jaar oud, in een uitzichtloze situatie beland door het consequent ontbreken van psychiatrische zorg. Hij zegt ondraaglijk te lijden – twee psychiaters zijn het met hem eens. De man hoort in een gesloten psychiatrische instelling voor strafrechtelijk veroordeelden thuis. Maar die bestaan (nog) niet in Vlaanderen.

Er zijn honderden ontoerekeningsvatbare gedetineerden in dezelfde uitzichtloze positie als Van den B. Ontoerekeningsvatbaar, dus niet bestraft, en vervolgens weggestopt in een gevangeniscel, zonder toereikende medische zorg. Nog in 2012 moest België een gedetineerde van het mensenrechtenhof in Straatsburg 25.000 euro betalen. Dat was ter compensatie voor de zeven jaar waarin hij in Belgische gevangenissen werd ‘bewaard’ in afwachting van een behandeling die er nooit kwam. Pogingen van Van den B. om in een Nederlandse tbs-kliniek te mogen leven, strandden.

Het gezag in België lijkt de euthanasievraag van Van den B. als een puur medische kwestie te beoordelen. Dat is natuurlijk onjuist. Dit is een ernstige politieke kwestie en een grote zaak: het falen van de staat in het bieden van elementaire zorg aan gedetineerden. Euthanasie dreigt hier te worden misbruikt: het ondraaglijk lijden is hier mede door de staat veroorzaakt en kan ook door de staat worden verlicht. Die heeft ronduit de plicht te handelen. Het wegkijken moet ophouden. Voor andere gedetineerden huurde België een complete gevangenis in Tilburg. Waarom niet voor deze categorie?

Als deze verkapte doodstraf in eigen beheer doorgaat, laadt België de verdenking op zich euthanasie als middel voor ongewenste categorieën burgers oogluikend toe te staan. Dat is koren op de molen van al die tegenstanders die dat altijd al hebben gedacht. De dood van Van den B. zal de integere uitvoering van euthanasie zwaar belasten. En de reputatie van België als rechtsstaat aantasten.