Teruglezen: liveblog van dag 2 van de Algemene Beschouwingen

De vijf momenten van dag 2 van de APB

Dag 2 van de Algemene Politieke Beschouwingen in vijf momenten. Een samenvatting van het debat.

Geschorst tot 20:45, liveblog ten einde

Het debat is geschorst tot 20.45 uur, dan zullen de moties in stemming worden gebracht. In de tussentijd hebben de fracties tijd om te overleggen en te dineren.

Daarmee eindigt ons liveblog over de Algemene Politieke Beschouwingen. We komen zo met een samenvattend bericht: het debat vandaag in vijf momenten.

Discussie over de defensie-motie van Van der Staaij

Over de motie van SGP-leider Van der Staaij of het kabinet wil komen met een toekomstvisie op Defensie en welk budget daarvoor nodig is, ontstaat er een uitgebreide discussie. Premier Rutte wil zeker weten dat deze motie niet een claim is op meer geld, maar dat er echt alleen om een toekomstvisie wordt gevraagd. Een claim is niet mogelijk, zo meent Rutte.

Van der Staaij wil dat niet echt zeggen, maar houdt de motie overeind. Zijlstra, Slob en Buma steunen deze motie ook. Rutte en Zijlstra, beiden VVD, komen zelfs tegenover elkaar te staan. "Het is geen claim, maar we moeten niet te zuinig zijn en anderhalve dag debat terzijde schuiven", aldus Zijlstra.

Rutte houdt de vaart erin

Rutte gaat op hetzelfde tempo verder als in de eerste termijn. In sneltreinvaart bespreekt hij alle moties. Eén ding is zeker: het wordt geen nachtwerk voor de Tweede Kamer vandaag.

Kabinet wil energie-onafhankelijkheid

D66 had de regering verzocht Nederland binnen tien jaar energieonafhankelijk te maken van landen van buiten de EU. Deze motie is mede ondertekend door GroenLinks, de ChristenUnie, de SP en de Partij voor de Dieren. Rutte vond deze motie in lijn met het kabinetsbeleid.

Ook PVV-moties sneuvelen

De moties van PVV-leider Wilders over de shariaverklaring en het opzeggen van het vertrouwen in het kabinet, worden door premier Rutte ontraden, zonder enige toelichting.

Rutte ontraadt alle SP-moties

Alle moties die Roemer in had gediend, zijn ontraden door Rutte. De kans dat deze moties in de Tweede Kamer een meerderheid gaan halen is vrijwel nihil, omdat regeringspartijen VVD en PvdA niet voor deze moties zullen stemmen.

Rutte: Geen koppositie klimaatdoel

Eerst over de klimaattop. Nederland wil een ambitieus klimaatdoel voor 2015, zegt Rutte. In het energieakkoord zijn de afspraken tot 2023 vastgelegd. Op de klimaattop in New York wil "Nederland een belangrijke rol spelen op weg naar een akkoord in 2015". Hij weigert echter om een koppositie in te nemen in deze klimaatdoelen. Roemer had graag gezien dat Nederland deze koppositie had ingenomen.

Tweede termijn Kamer voorbij

Na de tweede termijn van de Partij voor de Dieren, de twee 50Plus-fracties en de groep Bontes-Van Klaveren begint Rutte direct aan zijn tweede termijn met daarin zijn reactie op de moties.

SGP komt met defensiemotie

SGP-fractieleider Kees van der Staaij kwam zojuist met zijn eerder vandaag aangekondigde motie die de regering oproept niet alleen volgend jaar, maar ook in de jaren daarna extra geld te investeren in defensie. Deze motie krijgt steun van de VVD en het CDA.

Premier Rutte zei eerder vandaag dat hij verwacht dat de defensieuitgaven de komende jaren zullen blijven stijgen.

Ook GroenLinks komt met moties

GroenLinks-fractieleider Bram van Ojik kwam met drie moties in zijn tweede termijn:

Twitter avatar groenlinks GroenLinks Van Ojik wil aanpassing doelen belastingherziening. Moet gaan om werkgelegenheid, rechtvaardige inkomensverdeling en duurzame groei. #apb

Twitter avatar groenlinks GroenLinks Van Ojik dient motie in om de inzet op energiebesparing te intensiveren #apb

Van Ojik kwam ook nog met een motie die de regering verzoekt om extra geld uit te trekken voor diplomatieke posten. Deze motie kan gaan rekenen op een Kamermeerderheid.

ChristenUnie blij met houding kabinet

ChristenUnie-leider Arie Slob is blij met de manier waarop de Algemene Beschouwingen dit jaar zijn gevoerd. Hij prijst het feit dat het kabinet er na vorig jaar voor gekozen heeft om met een aantal oppositiepartijen om tafel te gaan, waaronder de zijne. Slob diende twee moties in: in de eerste motie vraagt hij het kabinet 40 miljoen euro toe te voegen aan het reeds beschikbaar gestelde geld (75 miljoen euro) voor het behoud van arbeidsplaatsen in de huishoudelijke hulp.

De andere motie, van Kamerlid Voordewind, gaat over de opvang van asielzoekers:

Twitter avatar JoelVoordewind Joël Voordewind CU net motie ingediend om tot opvang uitgeprocedeerde asielzoekers te komen die niet terug kunnen naar land van herkomst. #menswaardigasiel

In beeld: overleg Samsom en Van Ojik

Foto ANP / Martijn Beekman

Pechtold komt met drie moties

Drie moties van de kant van D66:

1) Een motie die de regering verzoekt een plan in te dienen om de bestuurlijke drukte te verkleinen in provincie en gemeenten.
2) Een motie die de regering verzoekt Nederland binnen tien jaar energieonafhankelijk te maken van landen van buiten de EU. Deze motie is mede ondertekend door GroenLinks, de ChristenUnie, de SP en de Partij voor de Dieren.
3) Een motie, samen met het CDA, waarin het kabinet wordt opgeroepen haast te maken met het nieuwe belastingstelsel. De partijen willen graag een voorstel voor 1 februari.

Het is interessant wat Rutte straks in zijn tweede termijn over die laatste motie zal zeggen, omdat hij zich eerder vandaag niet wilde vastleggen op een datum.

En wéér een prijs voor Pechtold

Alexander Pechtold (D66) valt vandaag in de prijzen. Het Nederlands Debat Instituut heeft Pechtold uitgeroepen tot de beste debater van de Algemene Politieke Beschouwingen en daarmee winnaar van de Debatprijs 2014. De jury, bestaande uit Roderik van Grieken (directeur Nederlands Debat Instituut), Jaap de Jong (hoogleraar Journalistiek en Nieuwe Media Universiteit Leiden) en Donatello Piras (hoofdtrainer, gespreksleider en debatanalist Nederlands Debat Instituut), heeft dit bekend gemaakt.

De tweede plaats komt volgens de jury toe aan drievoudig winnaar Mark Rutte. De jury is van oordeel dat de minister-president soeverein in staat is gebleken om de inhoud, sfeer en het tempo van het debat naar zijn hand te zetten. Mark Rutte was snel, helder en scherp in zijn reacties. Dossierkennis, oprechte betrokkenheid en humor zijn z’n belangrijkste wapens en deze waren ook vandaag weer zeer effectief.

Eerder vandaag kreeg Pechtold al een andere debatprijs. In de schorsing van het debat werd de D66-leider als beste debater van de Algemene Politieke Beschouwingen uitgeroepen door de Jargonbrigade. Hij ontving de Klare Taalprijs. De Jargonbrigade reikt tijdens de Algemene Beschouwingen de Klare Taalprijs uit aan de politicus die zijn of haar boodschap het duidelijkst kan verwoorden en niet verzandt in onbegrijpelijk jargon.

Pechtold: hoop dialogen aangekondigd

D66-leider Pechtold begint zijn tweede termijn grappend: in de 48 uur van dialoog tussen Kamer en kabinet (Prinsjesdag en de Algemene Beschouwingen) kondigde premier Rutte nog meer dialogen aan, bijvoorbeeld als het gaat over het belastingstelsel of het vormen van een nieuwe superprovincie. Maar, waarschuwde Pechtold: "Het moet wel ergens toe gaan leiden, namelijk ambitie van dit kabinet voor de tweede helft."

Telegraaf-verslaggever Jorn Jonker:

Twitter avatar Jorn Jorn Jonker Pechtold somt op hoeveel dialogen kabinet wil aangaan. Heeft liever meer ambitie. Knopen doorhakken met zoveel werkloosheid

Wilders hamert nog één keer op gevaar islam

PVV-leider Geert Wilders kreeg in zijn tweede termijn nog één keer de kans om zijn belangrijkste punt van de Algemene Beschouwingen te maken: de islam en het 'Marokkanenprobleem' bedreigen Nederland en de rest van de partijen willen dat maar niet zien. "Uw wegkijken maakt Nederland zwakker", wierp Wilders Rutte voor de voeten. "De PVV zal zich altijd tegen de gevaren van de islam blijven verzetten."

Wilders diende een motie in over het plan dat hij dinsdag presenteerde: inwoners van Nederland die een paspoort uit een moslimland hebben, moeten volgens hem een verklaring tekenen waarin zij bevestigen de sharia (het islamitische recht) af te wijzen.

En jawel, Wilders besluit zijn tweede termijn zoals verwacht met een motie van wantrouwen. "Dit kabinet moet weg, want ze laten het totaal afweten."

Twitter avatar Jorn Jorn Jonker De motie v wantrouwen die al eerder door PVV is gebruikt, doet Ruute ogenschijnlijk niets meer. Speelt met mobiel

Samsom en Zijlstra botsen nog even

Coalitiepartners PvdA en VVD gingen zowaar nog even de confrontatie aan zojuist: PvdA-leider wil dat Rutte op een naderende klimaattop in New York pleit scherpere regels voor duurzame energie. VVD-fractieleider Zijlstra onderbreekt hem en vraagt hem of te ambitieuze klimaatdoelstellingen de concurrentiepositie van Nederland niet schaden.

GroenLinks-Kamerlid Liesbeth van Tongeren ziet in de discussie een klassieke politieke tegenstelling:

Twitter avatar GroenLiesbeth Liesbeth v Tongeren We zien nu het grote strijdpunt in de coalitie. Klimaat versus het belang van de concurrentiepositie van NL. Samsom tegen Zijlstra.

Samsom: splijtende krachten tegengaan

PvdA-leider Samsom zegt in zijn tweede termijn dat het debat terecht veel ging "over hoe we verbindende krachten versterken en splijtende krachten tegengaan". Hij complimenteerde Rutte nogmaals met de manier waarop hij vanmiddag stelling nam tegen PVV-leider Wilders, meldt Telegraaf-verslaggever Jorn Jonker:

Twitter avatar Jorn Jorn Jonker Samsom prijst Rutte nog eens voor stellingname tegen 'haatzaaiers' in en buiten parlement #Wilders

Samsom hamerde ook op een actieve houding als het gaat om de bestrijding van de werkloosheid:

Twitter avatar Jorn Jorn Jonker Er mag niet tevreden achterover worden geleund nu het beter gaat, zegt Samsom. Wil actievere houding tov werkloosheid

Ten slotte diende Samsom nog een motie in waarin wordt opgeroepen om binnen de huidige financiële kaders naar initiatieven te zoeken die de werkloosheid in het noorden helpen bestrijden.

Samsom stelde dat de hervorming van het belastingstelsel een stapje voorwaarts heeft gemaakt. Volgens de PvdA-leider is het plan eerst wel afgeschoten, maar heeft de herziening toch aan draagvlak in de Tweede Kamer gewonnen.

Buma dient twee moties in

Buma diende aan het einde van zijn termijn twee moties in:

1) Motie, die gesteund wordt door D66: ook belastingverlaging mogelijk maken door de overheidsuitgaven te beperken.
2) Motie die pensioenfondsen meer ruimte moet geven hun pensioenuitkeringen te indexeren als het beter gaat.

'Rutte zeilde gemakkelijk door het debat'

Onze politiek redacteur Thijs Niemantsverdriet maakt nog even de balans op van de eerste termijn van premier Rutte. De premier had het opvallend makkelijk, concludeert hij:

"Rutte zeilde vandaag met opmerkelijk gemak door het debat. Dat kwam niet alleen omdat hij behendig en met zelfvertrouwen debatteerde, maar ook omdat de Kamer blijkbaar besloten had het hem niet te moeilijk te maken. Veelzeggend was de duur van het debat: waar de fractievoorzitters gisteren tot na 1 uur ‘s nachts bezig waren, was Rutte nu al aan het eind van de middag klaar. Waarom opende niemand frontaal de aanval op het kabinet? Het antwoord lijkt te zijn: omdat vrijwel de hele oppositie inmiddels dicht tegen het kabinet aanzit. We hadden al de ‘C3’, maar ook het CDA sorteerde nu af en toe voor op samenwerking – in ieder geval bij de belastingherziening. En als Buma ferme taal bezigde, was Rutte er snel bij om hem tegen de borst te drukken. GroenLinks-leider Van Ojik toonde zich ook, ondanks kritiek, mild. Blijven over: PVV en SP. Roemer ging gisteren pijnlijk onderuit en was vandaag nog niet opgestaan, Wilders wilde niet inhoudelijk debatteren en werd door de andere partijen grotendeels genegeerd."

Rapport

Buma: beseffen we belang buitenland?

CDA-leider Sybrand Buma zegt in zijn tweede termijn dat hij vindt dat de Algemene Beschouwingen dit jaar wel erg veel leken op die van voorgaande jaren, terwijl de ontwikkelingen in het buitenland van de afgelopen tijd wat hem betreft meer aandacht hadden mogen hebben:

"Beseffen we wat de gevolgen zijn van alles wat de afgelopen zomer op ons afgekomen is?"

Zijlstra: zorgvuldigheid bij herziening belastingstelsel

VVD-fractieleider Zijlstra erkent - na aandringen van D66 en CDA vandaag - dat snelheid belangrijk is bij de herziening van het belastingstelsel, maar benadrukt opnieuw dat dit ook zorgvuldig moet gebeuren. Verder is er van de kant van Zijlstra lof voor het kabinetsbeleid. "Koers houden, doorgaan waar u mee bezig bent", zo besluit Zijlstra.

Roemer herhaalt zichzelf vooral

Zoals het vaak gaat in de tweede termijn horen we meer van hetzelfde, zo ook van Roemer. De SP-leider is niet tevreden met wat de premier zei over armoede in Nederland. "Ik heb zelden een premier gezien die zo wereldvreemd spreekt over mensen in armoede. [...] Het kan veel menselijker en socialer", aldus Roemer. Hij waarschuwde ook opnieuw voor het steunen van militair ingrijpen in Irak en Syrië.

Roemer diende aan het einde van zijn termijn drie moties in:
1) Vermogensrendementsheffing baseren op het werkelijke rendement zodat kleine spaarders minder belasting betalen.
2) Verhuurdersheffing voor woningcorporaties omzetten in een investeringsplicht, zodat het geld naar woningonderhoud gaat.
3) Bezuinigingen schrappen van de decentralisatie van de ouderenzorg en de jeugdzorg.

Vak K met iets anders bezig

Roemer is druk bezig met zijn vervolgverhaal, maar Vak K is bezig met iets anders...

Twitter avatar Bhofwatcher Binnenhofwatcher Er gaat een zakje met snoep rond in vak K. @minpres zit er behoorlijk van te graaien. Wat is er voor feestje? #apb14

SP-woordvoerder Nine Kooiman verklapt wat er in 'het zakje' zat dat rondging:

Twitter avatar NineKooiman Nine Kooiman Oké ik zal een klein geheimpje verklappen uit vak K. (Daar waar de ministers zitten) De dropjes zitten in een grote envelop. Sssstt...

Roemer in de herkansing

De tweede termijn van de kant van de Kamer is begonnen met het vervolgverhaal van SP-leider Emile Roemer, die het gisteren nogal moeilijk had. Hij krijgt nu in de tweede termijn de kans zijn tegenbegroting te verdedigen, die hij na alle kritiek van gisteren alsnog heeft opgesteld. Meekijken en -luisteren kan via NPO Politiek.

Debat geschorst : Rutte makkelijk door eerste termijn

Rutte is in sneltreinvaart door zijn eerste termijn gegaan. Het debat is geschorst. 16.50 uur gaan we weer verder met de tweede termijn van de Kamer. Rutte komt er tot nu toe zonder kleerscheuren vanaf.

Rutte: ik kom veel op het platteland

PvdD-leider Thieme bevraagt Rutte over de gezondheidsrisico's die megastallen met zich meebrengen: het moet toch afgelopen zijn met het mensonterende stapelen van varkens?

"Ik kom veel op het platteland. Ik ken de sector goed", reageert Rutte. 'We hebben goede wetgeving op dit gebied, ook als het gaat om het dierenwelzijn. Die is bijzonder streng. Zo streng dat ik bewondering heb voor de agrarische ondernemers die onder zulke wetgeving tot zulke prestaties kunnen komen', aldus Rutte.

Rutte gaat wel heel snel: hij vergeet natuur en milieu

Volgens Rutte ligt er een ambitieuze energieagenda. "We leggen ons er niet bij neer dat we de doelen niet gaan halen", aldus de premier. Die doelen zijn vastgelegd in het energieakkoord, waarin met de SP, D66, GroenLinks en de ChristenUnie afspraken zijn gemaakt over het energiebeleid voor de komende jaren. Ook herkent Rutte zich niet "in het beeld dat het bedrijfsleven achterover leunt". Als voorbeeld noemt hij de gesprekken met energieleveranciers over windenergie en woningcorporaties over het bouwen van 100.000 'energieneutrale' huizen.

Rutte concludeert dat Nederland niet afhankelijk is van Rusland qua aardgas. “Wij importeren 5 procent van ons gas uit Rusland, daar zouden we best zonder kunnen. Ook wat betreft olie zijn er genoeg alternatieven.”

“De enige reden dat we die 5 procent importeren, is dat we niet een oneindige voorraad gas hebben en omdat we in contact willen blijven.”

Daarna wil Rutte aan zijn laatste blokje "overige zaken" beginnen. De Kamervoorzitter corrigeert hem: we hebben eerst nog het thema 'natuur en milieu'.

Marianne Thieme (Partij voor de Dieren) even later:

"Rutte gaf aan dat hij speciaal een blokje 'natuur en milieu' doet, omdat mevrouw Thieme anders boos zou worden. Maar ik mag hopen dat er meer achter zit."

De Politieke Beschouwingen in beeld

Voorbereiden, overleg, telefoons checken. Wat gebeurt er in de Kamer? De Algemene Politieke Beschouwingen in beeld. Klik op de foto hieronder om door te gaan naar onze fotoserie.

Roemer: dit is een blablaverhaal

Roemer vindt dat Rutte maar een “blablaverhaal” ophangt over de ontslagen in de zorg.

“De mensen die nu werkeloos thuis zitten te kijken hebben hier helemaal niks aan, het is gewoon een blablaverhaal. Er zijn ook veel mensen die 20 procent minder loon krijgen voor hetzelfde werk, dat kan gewoon niet.”

Rutte is het hier uiteraard niet mee eens.

“Dit is helemaal geen blablaverhaal. Dit is een verhaal van makelen en schakelen. We zijn juist druk bezig voor deze mensen. We zitten in een transitieperiode. We zijn druk bezig om de zorg opnieuw in te delen. We willen dat mensen die de zorg het meeste nodig hebben, die ook krijgen.”

Wordt het vanavond toch geen latertje?

Onze politiek redacteur:

Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet We zijn op de helft van Ruttes beantwoording. Gisteren waren we rond deze tijd op een kwart van de spreektijd. #gaateenstuksneller #apb

Slob: steun voor beveiliging Joodse instellingen

ChristenUnie-leider Arie Slob:

Twitter avatar arieslob Arie Slob Kabinet zegt (eindelijk) financiële steun toe voor beveiliging Joodse instellingen in Nederland: 1,5 miljoen euro voor komende 4 jr.

'Het wordt Rutte opnieuw niet moeilijk gemaakt'

Onze politiek redacteur Emilie van Outeren blikt terug op de bijdrage van Rutte over het buitenlandbeleid en defensie:

"In het internationale gedeelte van het debat werd het Rutte niet erg moeilijk gemaakt. Hij werd onder meer bevraagd over het budget voor Defensie en Ontwikkelingssamenwerking. De kleine christelijke partijen vroegen de premier hoe bestendig de aangekondigde “trendbreuk” wat betreft het einde aan de defensiebezuinigingen is. Rutte kreeg de vraag wat er gebeurt als de vijf partijen die in de begroting voor volgend jaar een beetje extra geld voor de krijgsmacht hebben gevonden na de provinciale verkiezingen van maart geen meerderheid meer zouden hebben in de Eerste Kamer. Dan reken ik op het CDA, antwoordde de premier. Gisteren hebben zowel VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra en CDA-leider Sybrand van Haersma Buma hun excuses aangeboden voor de bezuinigingen op de strijdkrachten in de afgelopen decennia. Maar Buma hoorde Ruttes opmerking fronsend aan. Hij heeft zich sinds het aantreden van dit kabinet immers aan geen enkele begroting gecommitteerd.

"Daarnaast werd er opnieuw gesproken over de rol die Nederland in de wereld speelt, specifiek in het optreden tegen Islamitische Staat (IS). De oppositie was ontstemd over de manier waarop Nederlandse ministers begin deze maand genegeerd werd toen de VS bezig waren een coalition of the willing te formeren om IS militair te bestrijden. Extra verwarrend was dat dagblad Trouw vanochtend berichtte dat Nederland – inmiddels wel met militaire planners in Tampa, Florida betrokken bij het uittekenen bij operaties in Irak en mogelijk Syrië – Koerdische strijders gaat bewapenen en F-16s gaat sturen. Dit zou morgen in de ministerraad besproken werden. Dat bericht werd overigens door minister Jeanine Hennis-Plasschaert (Defensie, VVD) onmiddellijk tegengesproken. “De militaire wensen en mogelijkheden worden bekeken, en daarbij sluiten we niets uit. Maar we zijn niet in de besluitfase”, zei ze. Ze had het bericht “met verbazing” gelezen."

buitenland

'Wilders staat nog niet in schaduw van Marokkaanse man'

Rutte: de impact van de "minder, minder, minder"-uitspraak is gigantisch. "Wilders kan nog niet in de schaduw staan van de Marokkaanse man die bij defensie werkt en bijdraagt aan ons land."

De aanval samengevat in tweets van politiek verslaggevers:

Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet Rutte: Wilders maakt samenleving zwakker met zijn anti-islam retoriek #apb

Twitter avatar fonslambie Fons Lambie #Rutte: Wilders kan niet in schaduw staan van Marokkanen die bijdrage leveren aan ons land. Krijgt lof van #Samsom. #apb14

Twitter avatar rjduin Roelf Jan Duin Samsom wil ook wat shine meepakken van aanval van Rutte op Wilders. "Ik heb de premier hier gisteren toe uitgedaagd." #apb14

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Fascinerend dat Wilders blijft zitten als Samsom hem haatzaaier noemt #apb14

Wilders: we hebben cultuur van haat geïmporteerd

PVV-leider Geert Wilders aan de interruptiemicrofoon. Foto ANP / Bart Maat


In reactie op Rutte haalt Wilders uit naar de moslimgemeenschap in Nederland.

“Nederland moet de grenzen sluiten voor moslims. We hebben hier een cultuur van haat geïmporteerd. Wie Opsporing Verzocht kijkt, kan niet ontkennen dat we een Marokkanenprobleem hebben.”

Wilders wil dat Rutte de moslims veroordeelt die zich niet uitspreken tegen extremisme.

Rutte pakt Wilders aan

Nederland is een rechtsstaat met duidelijke grenzen, aldus Rutte. "Bruut geweld en radicalisme zullen in dit land nooit overwinnen." De spanningen in de wereld bereiken ook onze straten, aldus Rutte.

Rutte noemt de anti-shariaverklaring van Wilders gisteren "een stuk rood vlees". Zijn opmerkingen zijn ongegrond en polariserend, aldus Rutte. Wilders zei gisteren dat iedereen die in Nederland woont en een paspoort heeft uit een islamitisch land een anti-shariaverklaring zou moeten tekenen.

Rutte: "Wilders ging ook over de schreef toen hij sprak over het "Marokkanenprobleem". Uitspraken zoals destijds "minder, minder, minder " dragen niet bij aan oplossingen voor de problemen die er zijn. Of mensen nu Marokkaans, joods, humanistisch, Arabisch of wat dan ook zijn: voor iedereen is plaats in de Nederlandse rechtsstaat, aldus Rutte.

"Ik wil in een land wonen waar iedereen die een positieve bijdrage wil leveren een veilig thuis mag hebben. Het zou mooi zijn als we dat als gehele Tweede Kamer kunnen uitdragen."

Geroffel op de bankjes van de Kamer volgt.

Rutte: opwaartse druk defensiebudget blijft

Rutte wil ook de komende jaren een “opwaartse druk” op het defensiebudget. Hij verwacht dat CDA bijspringt in de Eerste Kamer als de vijf partijen die de Defensieplannen steunen eventueel hun meerderheid als geheel verliezen.

Rutte in reactie op SGP-leider Van der Staaij:

"Ook als VVD/PvdA/D66/CU/SGP hun meerderheid in de senaat verliezen, dan reken ik op het CDA voor extra geld voor Defensie."

Buma kijkt bedenkelijk. Van der Staaij is blij met Ruttes toezegging, maar is bang dat er in de toekomst toch weer op Defensie bezuinigd zal worden.

buitenland

Van boven

Het debat van bovenaf. Foto ANP / Bart Maat

Roemer: we worden oorlog ingerommeld

Roemer (SP) tegen Rutte: worden we straks weer een oorlog ingerommeld zonder uitzicht op humanitaire hulp? Rutte: geen sprake van.

Verslaggevers:

Twitter avatar fonslambie Fons Lambie #Rutte over het niet meepraten op NAVO-top: "Verhaal van het te kleine zaaltje klopt. Het klinkt ongeloofwaardig, maar het klopt." #apb14

Twitter avatar JacoAlberts2 Jaco Alberts #apb14 SP vindt Nederland gretig, D66 juist aarzelend om in te grijpen in Irak en Syrië om IS te bestrijden

Op de NAVO-top werd twee weken geleden een coalition of the willing gesmeed. Tien landen – exclusief Nederland. Alle fracties, op SP en PVV na, zijn bereid militair aan deze coalitie bij te dragen. De steun werd al toegezegd nog voordat duidelijk werd wat Obama eigenlijk van plan was.

Politiek redacteur Tom-Jan Meeus besprak onlangs in zijn rubriek de modegevoeligheid en groepsdwang in het IS-debat. Lees dit stuk hier (€).

buitenland

Ondertussen krijgt Pechtold 'klare-taal-prijs'

In de schorsing van het debat werd D66-leider Pechtold als beste debater van de Algemene Politieke Beschouwingen uitgeroepen. Hij ontving de Klare Taalprijs. De prijs werd uitgereikt door de Jargonbrigade. Zij reiken tijdens de Algemene Beschouwingen de Klare Taalprijs uit aan de politicus die zijn of haar boodschap het duidelijkst kan verwoorden en niet verzandt in onbegrijpelijk jargon.

Twitter avatar APechtold Alexander Pechtold @NJRtweets Dank jullie zeer! Eervol en een absolute stimulans!

Pechtold sprak volgens hen het duidelijkst. Na 2008, 2011 en 2012 is hij voor de vierde keer door jongeren beoordeeld als beste debater van de Algemene Politieke Beschouwingen.

De Jargonbrigade wilde de Zwetsprijs uitreiken aan Halbe Zijlstra (VVD), maar dat is nog niet gelukt.

Rutte: het zaaltje op NAVO-top was echt te klein

Nederland kon op de NAVO-top niet meedoen aan het overleg van de coalitie over IS. Rutte daarover:

"Het verhaal van het te kleine zaaltje klopt. Het klinkt ongeloofwaardig, maar het klopt wel."

buitenland

Rutte gaat verder

En we gaan weer verder. Rutte kondigde vanochtend aan dat hij de vragen van de Kamer zal beantwoorden aan de hand van de volgende zeven thema's:

1. Financieel-economisch beleid
2. Sociaal beleid (koopkracht)
3. Internationale veiligheid
4. De rechtsstaat (en jihadisme)
5. De gezondheidszorg
6. Energie
7. Natuur en milieu

We zijn inmiddels beland bij het derde thema: internationale veiligheid.

buitenland

Debat geschorst tot 14.10 uur

Rutte rondde zojuist zijn tweede blokje over sociaal beleid af. Daarop heeft Kamervoorzitter Van Miltenburg het debat geschorst voor de lunchpauze tot 14.10 uur.

'Rutte straalt groot zelfvertrouwen uit'

Premier Rutte is inmiddels tweeënhalf uur aan het woord en "debatteert ontspannen en met groot zelfvertrouwen", is de voorlopige analyse van onze politiek redacteur Thijs Niemantsverdriet:

"Rutte beheerst zijn dossiers en veroorlooft zich zo nu en dan een boud statement. Hij zei bijvoorbeeld dat Rutte II “meer hervormt dan Lubbers I en Balkenende II bij elkaar” – dat waren hervormingskabinetten. De aanval van CDA en D66 op de uitblijvende belastinghervorming pareerde hij door te zeggen dat Rutte II extra geld nodig heeft “breed draagvlak” zoekt. Verwijten van Wilders over ten hemelschrijende toestanden in verpleeghuiszorg draaide hij handig om: Wilders moest werknemers in de zorg niet wegzetten als mensen die hun werk waardeloos doen."

Rapport

Strijd om gunst oudere kiezers

Het debat gaat inmiddels ruim een half uur over de gevolgen van de begroting voor ouderen. Veel partijen (SP, PVV en de twee 50Plus-fracties) strijden om de gunst van de oudere kiezer en dat is niet voor niks, zegt RTL-verslaggever Jos Heymans:

Twitter avatar JosHeymans Jos Heymans Wilders, Krol en Roemer vechten om het hardst wie het het beste voor heeft met de ouderen. Is ook een interessante kiezersgroep. #apb

APB in NRC Handelsblad

In NRC Handelsblad vanmiddag uitgebreid aandacht voor de Algemene Beschouwingen. De digitale editie van de krant is inmiddels te lezen.

Rutte wil debat over superprovincie reanimeren

Nieuws van iets eerder uit dit debat: als het aan het kabinet ligt wordt het plan voor de superprovincie weer uit de kast getrokken. Rutte wil de gesprekken over de fusie van de provincies Noord-Holland, Utrecht en Flevoland hervatten. "Laten we alsnog een poging doen", zei hij richting D66 en GroenLinks.

"Ik zie een heel kleine opening bij de heer Pechtold en ik zie ook de heer Van Ojik knikken", zei Rutte na een vraag van Pechtold (D66) over de bestuurlijke vernieuwingsplannen van het kabinet. "Ik pak de handschoen wederom op", zei Pechtold, die de plannen eerder in het debat bestempelde als "dood en begraven".

De gesprekken over de zogenoemde Noordvleugel sneuvelde eerder dit jaar omdat D66 en GroenLinks niet verder wilden praten over de fusie. GroenLinks wilde meer geld voor natuur, D66 miste samenhang met de verdere bestuurlijke indeling van Nederland. Het kabinet heeft voor de plannen over de bestuurlijke vernieuwing geen meerderheid in de Eerste Kamer.

"Het doel van regeerakkoord was juist om een systeemverandering teweeg te brengen door drie provincies bij elkaar te voegen", zei Rutte. "Je moet een systeemcrisis veroorzaken, dan veranderd ook het hele systeem." De premier verwacht dat de andere provincies vanzelf de samenwerking zoeken als de superprovincie er eenmaal is. De drie betreffende provincies zijn overigens verre van enthousiast. CDA-Kamerlid Madeleine van Toorenburg is dat ook niet:

Twitter avatar MvanToorenburg M van Toorenburg Niet weer!! @NUnl: Rutte nodigt D66 en Groenlinks uit voor nieuwe onderhandelingen over doodverklaarde Superprovincie http://t.co/FYGT7QBKKA

Rutte doet toezegging aan SGP

Rutte beloofde de SGP zojuist op een aantal terreinen rekening te zullen houden met de positie van eenverdieners, traditioneel een groep waar gedoogpartner SGP voor opkomt (veel streng-christelijke gezinnen kennen immers nog een kostwinner). SGP-Kamerlid Elbert Dijkgraaf is content met de toezegging:

Twitter avatar elbertdijkgraaf Elbert Dijkgraaf Mooie toezegging kabinet eenverdieners. Bij herziening fiscaal stelsel, toeslagen en kindregelingen bijzondere aandacht voor deze groep.

Rutte: beeld ouderen moet bijgesteld worden

Rutte gaat nu in op de verwijten van partijen als de SP, PVV en de 50Plus-fracties dat ouderen hard worden getroffen door het kabinetsbeleid. "Ouderen in Nederland worden als vuil behandeld", zei Wilders zojuist.

Rutte zei zich te realiseren dat "veel ouderen de pijn van de crisis ervaren", maar benadrukt dat iedereen de pijn van de crisis heeft gevoeld. Verder voegde de premier toe dat de welvaart van ouderen de afgelopen decennia enorm is gegroeid en dat de kans op armoede onder ouderen het laagst is van alle leeftijdsgroepen.

Roemer valt Rutte aan op armoedebeleid

Een aanval van SP-leider Roemer op Rutte: waarom ontbrak het woord 'armoede' in de Troonrede? Volgens Roemer besteedt het kabinet veel te weinig aandacht aan het bestrijden van de armoede, die volgens de SP de afgelopen jaren een stuk groter is geworden.

Rutte bestrijdt dat het kabinet geen rekening houdt met arme mensen. Zo wijst hij er bijvoorbeeld op dat de regering probeert de koopkracht voor mensen met een laag inkomen op peil te houden. "Dit kabinet gaat hier op een hele fatsoenlijke manier mee om", aldus Rutte. Hij benadrukt dat het kabinet vooral inzet op het aan een baan helpen van mensen.

'Rutte kan dit als geen ander'

Rutte heeft zijn eerste blokje over het financieel-economische beleid afgerond. Hij had twee uur nodig voor het beantwoorden van alle vragen. In die eerste uren kwam de premier geen moment in de problemen, vindt het (natuurlijk niet geheel objectieve) voormalig VVD-Kamerlid Arend Jan Boekestijn:

Twitter avatar ajboekestijn Arend Jan Boekestijn Ik weet niet wat jullie ervan vinden maar dit werk kan Mark Rutte als geen ander

Rutte gaat nu verder met het tweede blokje over sociaal beleid (met daarin bijvoorbeeld de koopkrachtplaatjes).

Rapport

In beeld: weer een lange dag voor Vak K

De ministers en staatssecretarissen van Rutte II hebben weer een lange dag voor de boeg in Vak K. Van de ministers ontbreeket Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken (PvdA) vanwege andere verplichtingen.

Foto ANP / Bart Maat

'Dat plan gaat niet vliegen'

Gisteren verzamelden we al een aantal mooie woorden en uitdrukkingen die tijdens de eerste dag van de Algemene Beschouwingen werden gebruikt. Ook vandaag worden soms mooie taalvondsten gedaan, signaleert parlementair verslaggever Roelf-Jan Duin van het AD en Het Parool:

Twitter avatar rjduin Roelf Jan Duin Een relatieve nieuwkomer in het politieke jargon: "Dat plan gaat niet vliegen." #apb

Rutte bijna klaar met eerste blokje

Het debat kabbelt wat voort op het moment. Rutte kondigde aan dat hij bijna klaar is met de beantwoording van zijn eerste blokje over het financieel-economisch beleid. SP-leider Roemer en PvdA'er Samsom vroegen Rutte meer te doen aan de kredietverlenging aan het midden- en kleinbedrijf, die nog altijd moeizaam gaat. Dit heeft de aandacht van het kabinet, verzekerde Rutte de fractieleiders.

Hoofdrolspeler Wiebes kan niks zeggen

Staatssecretaris van Financiën Wiebes (VVD), verantwoordelijk voor de hervorming van het belastingstelsel, kan vanuit Vak K natuurlijk niet meedoen aan het debat. Hij probeert het met lichaamstaal, signaleert onze parlementair redacteur Petra de Koning vanuit de Kamer:

Twitter avatar pdekoning petra de koning In vak K kan Wiebes alleen met drukke lichaamstaal reageren #belastingstelsel #abp14. @APechtold krijgt hoofdschudden vd staatss

Belastingstelsel

In beeld: Rutte antwoordt de Kamer

Foto ANP / Bart Maat

Rutte: voorstellen leven lang studeren in najaar

Het kabinet komt nog dit najaar met voorstellen om het 'leven lang leren' in het onderwijs te stimuleren. Dat schrijft premier Rutte vandaag in antwoord op vragen van PvdA-leider Diederik Samsom. Tijdens de eerste dag van de Algemene Politieke Beschouwingen pleitte die voor een toekomstbestendig onderwijssysteem.

Het huidige stelsel kent volgens Rutte "nog niet voldoende" mogelijkheden om studie over een langere periode in het leven te spreiden. Daarom wil het kabinet levenslang leren stimuleren door "flexibel en deeltijdonderwijs". Met de invoering van het zogenoemde studievoorschot, een leenstelsel voor studenten, wordt het volgens Rutte bovendien gunstiger op latere leeftijd collegegeld te lenen.

Samsom pleitte er gisteren tijdens de eerste dag van de Beschouwingen voor het onderwijssysteem aan te passen aan de toekomst. Hij wees erop dat een alleenstaande moeder met kinderen nauwelijks tijd heeft om naast werk en opvoeding te studeren. "Waarom geven we haar niet de kans om in plaats van binnen een of twee jaar, binnen zes jaar een master te halen?"

Samenvattend: Rutte wil niet aan deadline

Nog even recapitulerend: Rutte legde zojuist de deadline voor een concrete belastinghervorming die CDA en D66 hem gesteld hadden naast zich neer. Buma en Pechtold eisen van de minister-president dat het kabinet uiterlijk 1 februari volgend jaar helder zou maken hoe de voorgenomen hervorming er precies uit moet komen te zien. Rutte wilde daar niet aan.

Maar toen Pechtold hem vroeg naar zijn "urgentiegevoel" stelde Rutte zichzelf wel een tijdslimiet. De premier wil in 2016 "belangrijke stappen" zetten in de hervorming van het belastingstelsel. Daarvoor moet "de belastingkant van de begroting" in april 2015 wel "in de grondverf staan".

Over hoe groot de hervorming dan zal zijn en welke onderdelen, aftrekposten en toeslagen het eerst worden aangepakt, wilde de premier niet vooruitlopen. "In belang van groot draagvlak voor herziening ga ik daar nu niet op in", zei Rutte.

Belastingstelsel

'Rutte ontspannen en zelfverzekerd'

De premier is ruim een half uur aan het woord: hoe doet hij het tot nu toe? Goed, vindt onze politiek redacteur Thijs Niemantsverdriet:

Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet Rutte oogt ontspannen, 'MH17-zomer' heeft hem zelfvertrouwen gegeven. Oppositie gaat het moeilijk krijgen, denk ik. #apb14

Rapport

Rutte: discussie niet versmallen

Na Buma en Pechtold vroegen ook twee andere gedoogpartners van het kabinet, ChristenUnie-leider Slob en SGP-leider Van der Staaij, Rutte naar een aantal concrete zaken wat betreft hervorming van het belastingstelsel. Rutte wil niet op allerlei afzonderlijke elementen al ingaan om de discussie - die volgend jaar tussen coalitiepartijen en gedoogpartners gevoerd moet gaan worden - niet te "versmallen". De premier wil alleen zeggen wat de twee belangrijkste doelstellingen van de hervorming zouden moeten zijn: meer banen en een eenvoudiger systeem.

Belastingstelsel

Kritiek Pechtold op Rutte

Niet alleen Buma, maar ook D66-leider Pechtold - een gedoogpartner van het kabinet - is ontevreden met de opstelling van Rutte over het belastingstelsel. "We zitten sinds 2010 vast in cirkelredeneringen over het belastingstelsel", aldus Pechtold. Hij wil dat Rutte meer inzicht geeft in de keuzes die het kabinet wil maken. Over de door een aantal partijen gewenste deadline van 1 februari voor een plan zegt Rutte dat er meer tijd is. De premier zegt ernaar te streven voor 1 april over "een aantal elementen" afspraken te maken zodat deze nog kunnen worden meegenomen in het Belastingplan 2016.

Pechtold zegt "blij te zijn" dat "de urgentie gevoeld wordt" door Rutte, maar wil meer concrete voorstellen van het kabinet horen over hoe het belastingstelsel dan hervormd moet worden. RTL-verslaggever Jos Heymans vat de discussie als volgt samen:

Twitter avatar JosHeymans Jos Heymans Rutte deelt links en rechts wat klapjes uit; @APechtold vindt het mooi geweest, wil 't hebben over de inhoud. #apb

Belastingstelsel

Wilders en Buma openen interrupties

PVV-leider Wilders en CDA-leider Buma zijn de eerste fractieleiders die de premier interrumperen. Wilders verwijt Rutte niet te hervormen, maar een afbraakbeleid te voeren dat Nederland "kapotmaakt". Rutte beantwoordt dat verwijt door te zeggen dat dit kabinet zijn verantwoordelijkheid voor de toekomst neemt en dat de PVV niet met serieuze alternatieven komt.

Buma vindt dat Rutte niet over hervormingen mag spreken omdat dit kabinet nog geen concrete voorstellen heeft voor het hervormen van het belastingstelsel. Rutte stelt dat het kabinet al wel degelijk ideeën daarvoor heeft en dat hij hoopt dat het CDA met het kabinet wil meedenken over de hervorming.

Het lijstje van Rutte

Rutte kondigde zojuist aan dat hij de vragen van de Kamer zal beantwoorden aan de hand van de volgende zeven thema's:

1. Financieel-economisch beleid
2. Sociaal beleid (koopkracht)
3. Internationale veiligheid
4. De rechtsstaat (en jihadisme)
5. De gezondheidszorg
6. Energie
7. Natuur en milieu

In beeld: Rutte bereidt zich voor

Premier Rutte vanochtend in het Torentje tijdens zijn voorbereiding op de Algemene Politieke Beschouwingen.

Premier Rutte vanochtend in het Torentje tijdens zijn voorbereiding op de Algemene Politieke Beschouwingen. Foto ANP / Martijn Beekman

Rutte begint met verwijzing naar buitenland

Rutte begon zijn eerste termijn met een verwijzing naar vliegramp MH17 en de grote rol van het buitenland in de Nederlandse politiek:

"Welzijn en welvaart rusten op democratische en rechtsstatelijke principes. De één kan niet zonder het ander. De zomer van 2014 heeft ons daar opnieu van doordrongen. Binnenland is buitenland en andersom. Dat is geen nieuw inzicht, maar de afschuwelijke ramp met MH17, het conflict in Gaza en de opmars van ISIS in Irak en Syrië laten heel scherp zien waar waarden ons binden en de grenzen van de rechtsstaat liggen."

buitenland

Wat zijn de uitdagingen voor Rutte vandaag?

Rutte gaat nu antwoord geven op alle vragen die hem gisteren zijn gesteld. Het is vooral interessant te letten wat hij gaat zeggen op een aantal vragen van coalitiegenoot en PvdA-leider Diederik Samsom, zegt onze chef politiek René Moerland:

"Samsom vroeg hem wat steviger afstand te nemen van Wilders en concreter te zijn in de strijd tegen werkloosheid, waar de resultaten volgens Samsom achterblijven. Naar de reactie van Rutte op deze punten zal met belangstelling worden gekeken omdat het iets zegt over de verhouding tussen de twee coalitiepartijen."

Er zijn ook nog een aantal andere kritiekpunten die de premier moet pareren, zegt Moerland:

"Van verschillende kanten is kritiek gekomen op de plannen voor de langere termijn, over hoe het kabinet de economische groei wil bevorderen en het belastingstelsel wil hervormen. De besparingen in de zorg zullen ook een thema zijn. SP-leider Roemer zal na zijn zwakke optreden van gisteren hier wellicht proberen op terug te komen. Wat betreft de groeiagenda en de belastingen helpt het Rutte dat de begroting van volgend jaar geen grote rol meer speelt in het debat omdat de constructieve oppositiepartijen (D66, ChristenUnie, SGP) die zullen steunen."

Verder is het vandaag letten op Kamervoorzitter Van Miltenburg en de opstelling van de SP, besluit Moerland:

"Er zal met belangstelling worden gevolgd of Van Miltenburg meer aanwezig zal zijn en het debat wat strakker kan houden. Verder heeft Wilders aangekondigd weer met zijn rituele motie van wantrouwen te komen. Vorig jaar kreeg die steun van de SP, of dat dit jaar weer zo is, is nog maar de vraag."

Debat live te volgen via NPO Politiek

Het debat is ook vandaag het grootste deel van de dag rechtstreeks te volgen op NPO 1 en de gehele dag online via NPO Politiek. Rutte kan elk moment aan zijn beantwoording in eerste termijn beginnen.

Hoe verliep dag 1?

Heb je gisteren de eerste dag van de Algemene Politieke Beschouwingen gemist? In ons overzichtsartikel lees je hoe de belangrijkste fractievoorzitters van de coalitie en oppositie het deden. In een ander stuk zetten we de mooiste taalvondsten van de fractievoorzitters op een rij.

Rapport

De tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen begint om 10.30 uur met de eerste termijn van premier Rutte, waarin hij de vragen die de Kamer gisteren had zal beantwoorden. Komt de premier nog in de problemen en komen er nog aanpassingen in de begroting 2015? Volg het live via nrc.nl.