Is de Oekraïne-oorlog nu voorbij?

het conflict in Oekraïne De separatisten hebben een beetje hun zin gekregen. Het oosten krijgt zijn eigen politiemacht en rechtspraak. Ook mag de bevolking Russisch praten.

Het parlement van Oekraïne heeft dinsdag ingestemd met een wet die de onrustige regio’s in het oosten meer autonomie moet geven. Is het al maanden voortdurende conflict daarmee ten einde?

1Autonomie voor het oosten, kunnen we nu een paar nieuwe landen verwelkomen?

Nee, het Oekraïense parlement heeft met een nipte meerderheid ingestemd met meer zelfbestuur voor het oosten, niet met volledige afscheiding. Die stap gaat nog steeds te ver voor president Porosjenko. Daarnaast is de wet van beperkte duur: drie jaar.

De wet regelt dat de regio’s rondom Loegansk en Donetsk – waar separatisten zelfverklaarde volksrepublieken uitriepen – straks hun eigen vertegenwoordigers mogen kiezen. Er is al een datum voor die verkiezingen geprikt: 7 december.

Daarnaast krijgen de autonome regio’s een eigen politiemacht en rechtspraak. De grensposten met Rusland komen ook in handen van de zelfverklaarde volksrepublieken. Ten slotte worden er waarborgen gegeven voor het gebruik van de Russische taal.

Een tweede wet voorziet in een amnestieregeling voor alle strijders die bij het conflict zijn betrokken. Uitgezonderd zijn ‘zware misdrijven’, maar wat daarmee exact bedoeld wordt, is niet duidelijk.

2Dat zijn veel concessies. Hoe is de wet ontvangen in Oekraïne?

Voor de Oekraïense autoriteiten is het verlenen van autonomie op z’n zachtst gezegd pijnlijk. Oekraïne geeft hiermee feitelijk een deel van zijn territorium op, zoals ook meteen woedend werd geconstateerd door de fel nationalistische oppositie. Sommigen spraken van een capitulatie. En ook oud-premier Julia Timosjenko was zeer kritisch: zij beschuldigde de regering van verraad.

3Maar het is toch maar voor drie jaar?

De beperkte duur van drie jaar doet op het eerste gezicht inderdaad vermoeden dat het een tijdelijke oplossing is. Maar zodra er eenmaal autonomie is verleend, zal het lastig zijn om dat weer terug te draaien.

4Daardoor lijkt het alsof Rusland net als de separatisten als winnaar uit dit conflict komt, toch?

Rusland heeft door deze wet op korte termijn inderdaad winst geboekt: Oekraïne is verzwakt en aan de grens met Rusland hebben pro-Russische separatisten nu de controle. Maar op lange termijn is het beeld anders: het associatieverdrag tussen Oekraïne en de EU is aangenomen, waardoor Oekraïne zich verder in de richting van Europa beweegt. Daarnaast was het de bedoeling dat Oekraïne ook bij de Euro-Aziatische Unie ging horen (een samenwerkingsverband waarbij Rusland, Kazachstan en Wit-Rusland betrokken zijn), maar die kans is nu sterk afgenomen. Eigenlijk is Poetin Oekraïne grotendeels kwijt.

5 Is de oorlog nu ten einde?

Het ziet ernaar uit dat de autonome status van Loegansk en Donetsk permanent is, waardoor er een situatie zoals met Transnistrië kan ontstaan. Die regio in Moldavië riep ook zelf een volksrepubliek uit. Het is echter geen apart land, maar eerder een door Rusland gesteunde staat binnen een staat waar al jaren een status quo heerst. Een frozen conflict.

Dat is met Oekraïne nog niet het geval. De rebellen lieten gisteren weten dat er weliswaar ‘positieve’ punten aan de wet zitten, maar ook dat ze zich nog steeds volledig willen afscheiden van Oekraïne.

Of de vijandelijkheden nu zullen stoppen, moet nog blijken: amper een dag nadat de wet werd aangenomen vielen gisteren twee doden en drie gewonden bij beschietingen in Donetsk.