Een briljant idee was hun begin. En, zijn ze nu succesvol?

Hoe is het nu met? Aan goede ideeën geen gebrek. Maar wat komt ervan terecht? Hoe staat het ervoor met de modulaire smartphone, de eerlijke smartphone en het fietspad dat energie opwekt?

Phonebloks

Wat?
Phonebloks, een modulaire smartphone waarvan alle onderdelen los te vervangen zijn.

Hoe begon het?
Op een dag gaat de fotocamera van Dave Hakkens kapot. Als hij het toestel uit elkaar haalt om te zien wat er mis is, blijkt het te gaan om een klein onderdeel. Maar laten maken kan niet. “De fabrikant zei: koop maar een nieuwe”, vertelt Hakkens.

“Toen besefte ik dat dit eigenlijk met al onze elektronica het geval is. En dat dat heel veel elektronisch afval oplevert.”

En zo komt de 25-jarige student aan de Eindhovense Design Academy op het idee om modulaire elektronica te ontwikkelen. Hakkens: “Dat bleek nog best ingewikkeld, dus ik dacht: laat ik beginnen met een telefoon.” Hij ontwerpt als afstudeerproject een smartphone die met losse onderdelen in elkaar kan worden gezet.

Tijdens zijn vakantie zet hij het project online. Het idee komt, zonder dat hij het weet, op de populaire sociale nieuwssite Reddit terecht. Vanaf dan is het chaos.

“Mijn mailbox was direct vol en binnen 10 minuten was mijn website offline vanwege alle traffic.”

Hoe ver zijn ze?
Een van de bedrijven die interesse toont, is Google. Hakkens wordt ingevlogen en krijgt in Sillicon Valley direct een baan aangeboden. Maar dat aanbod slaat hij af.

“Ik had inmiddels een heel grote achterban en wilde onafhankelijk blijven. Ik was bang dat ik te weinig invloed zou hebben. Phonebloks moet e-waste verminderen, dat is het belangrijkste.”

Afgelopen donderdag bestond Phonebloks één jaar. Hakkens heeft zijn missie op eigen houtje voortgezet. Hij heeft twee mensen in dienst en vliegt regelmatig naar San Francisco. Hoewel hij besloot niet voor Google te werken is hij wel betrokken gebleven bij Project Ara, een ‘open hardware’ project.

En nu?
Het prototype is er, maar wanneer de eerste modulaire telefoon in de winkel ligt, is niet bekend. Het is nooit de bedoeling geweest om zelf telefoons te gaan maken, legt Hakkens uit. “We zijn geen telefoonbedrijf. Het doel is draagvlak creëren.” Dat lukt aardig. Bedrijven betalen Phonebloks en mogen in ruil daarvoor vragen stellen aan de Phonebloks-community, die inmiddels bestaat uit 20.000 mensen. Hakkens geeft toe dat hij een stuk rijker had kunnen zijn.

“Ik leef nog als een student. Ik woon antikraak en mijn atelier is heel goedkoop.”

De onkosten van Phonebloks zijn volgens hem niet hoog: “We hebben wat servers voor de website en we krijgen weleens donaties. En laatst heb ik een prototype voor 2.000 euro aan een museum verkocht. Ik heb economisch gezien misschien niet de beste stappen gemaakt. Maar het heeft wel een hoop impact.”

SolaRoad

Wat?
SolaRoad, een fietspad dat zonne-energie opvangt en omzet in elektrische energie.

Hoe begon het?
Zou het niet mooi zijn als de wegen in Nederland als zonnepanelen zouden werken? En dat we onze voertuigen kunnen aandrijven met de energie die dit oplevert? Het is 2009 als tijdens een brainstormsessie bij kennisinstituut TNO dit idee naar boven komt. “Er werd al snel besloten dat het de moeite waard was dit verder te onderzoeken”, zegt TNO-innovator Sten de Wit.

TNO gaat direct op zoek naar partners. De provincie Noord-Holland, wegenbouwer Ooms Civiel en technisch dienstverlener Imtech nemen de uitnodiging aan en in januari 2011 wordt het eerste prototype gepresenteerd. Maar het is crisis en het kost tijd om de financiering rond te krijgen. Ook het ontwikkelen van de toplaag, die zowel sterk moet zijn als lichtdoorlatend, duurt langer dan gedacht.

Hoe ver zijn ze?
Op 12 november zal het eerste fietspad worden geopend dat met behulp van de ingebouwde zonnecellen elektriciteit gaat opwekken. De Noord-Hollandse plaats Krommenie krijgt de primeur. “Het moment van de waarheid”, volgens De Wit. Drie jaar lang zal worden getest hoe het SolaRoad fietspad in de praktijk presteert. Naar verwachting zal het honderd meter lange pilot-fietspad jaarlijks evenveel elektriciteit opwekken als door twee à drie gemiddelde huishoudens wordt gebruikt.

En nu?
Een van de vraagstukken voor de toekomst is het matchen van vraag en aanbod. De Wit:

“We zullen ICT-toepassingen ontwikkelen om de energie optimaal te verdelen tussen bijvoorbeeld straatverlichting, oplaadpunten van elektrische fietsen en het energienet.”

Ook moeten er slimme systemen komen die ervoor zorgen dat de invloed van schaduw beperkt blijft.

Tot slot moet het zonnefietspad ook qua prijs interessant worden. Provincie Noord-Holland investeert 1,5 miljoen euro, de andere partijen (TNO, Ooms, Imtch) brengen voor deze pilot samen een vergelijkbaar bedrag in. “Het gaat zeker duurder worden dan gewoon een stuk asfalt”, zegt De Wit.

“Maar we mikken erop het product zo te maken dat de meerkosten voor de koper zich binnen vijftien jaar terugverdienen.”

Fairphone

Wat?
Fairphone, een duurzame smartphone die mens en milieu zoveel mogelijk spaart.

Hoe begon het?
In 2010 werkt ontwerper Bas van Abel voor de Waag Society, een instelling in Amsterdam die zich bezighoudt met raakvlakken van kunst, technologie en elektronische media. De organisatie krijgt de vraag een campagne op te zetten die consumenten bewust maakt van de misstanden bij de productie van elektronica. Van Abel reist naar Congo, waar grondstoffen voor mobiele telefoons als koper, kobalt en coltan worden geproduceerd.

In Congo komt hij tot de conclusie dat bewustwording weinig zin heeft zolang er geen alternatief voorhanden is. Hij besluit een smartphone te ontwikkelen die op een eerlijke en transparante manier is geproduceerd.

Hoe ver zijn ze?
Drie jaar lang sleutelt Van Abel aan het idee. Verschillende telecomaanbieders zeggen hun steun aan het project toe, KPN bestelt alvast duizend Fairphones. Begin 2013 wordt Fairphone een bedrijf. Er komt een crowdfundingscampagne: als vijfduizend mensen de Fairphone kopen voor 325 euro euro kan hij in productie worden genomen. Het worden er tienduizend, binnen een maand.
Een fabriek in de Chinese stad Chongqing gaat de Fairphone produceren.

“Van een groep creatieven die campagne voert werden we ineens een telefoonbedrijf met processen als leveringen en een klantenservice”,

zegt commercieel directeur Tessa Wernink. In januari van dit jaar komt de eerste Fairphone op de markt. De 25.000 telefoons zijn in een klap uitverkocht. Inmiddels werken er zo’n 35 mensen bij Fairphone, vertelt Wernink. Het bedrijf zette vorig jaar 7 miljoen euro om.

En nu?
Nog iedere dag melden zich nieuwe geïnteresseerden. Fairphone werkt aan een tweede smartphone, dit keer met een eigen ontwerp. De lancering staat gepland halverwege 2015. Met de behaalde omzet wil Fairphone kapotte telefoons in Ghana opkopen, die vervolgens worden gerecycled. “Het succes is natuurlijk fijn, maar het belangrijkste is dat we echt sociale impact willen creëren”, zegt Wernink.

“We krijgen regelmatig de vraag uit Amerika: wanneer komen jullie hierheen? Maar we moeten eerst de juiste mensen op de juiste plekken krijgen. We need to be able to walk before we run.