Vreemde geluidsflarden zingt het koor

In Rotterdam zijn vanaf morgen veel internationale podiumkunsten te zien. Zoals de bijzondere Franse productie Suite N°1 ‘ABC’’ met een koor van bijeengebrachte geluiden.

‘Suite N°1 ‘ABC’ openingsvoorstelling van internationaal theaterfestival De Keuze Foto Anne Vijver

Zegt hij nu pérsconferentie of perscónferentie? In een studio van de Rotterdamse theaterschool luistert een 11-koppig koor nogmaals aandachtig naar een fragment uit het radioprogramma Met het oog op morgen. De koorleden analyseren de intonatie en het ritme van presentator John Jansen van Galen om het daarna samen exact en synchroon na te doen.

De nabootsing wordt een onderdeel van de stemmenvoordracht Suite N°1 ‘ABC’’, die ze vanavond en morgen samen met het Franse gezelschap van regisseur Joris Lacoste opvoeren. Ze openen daarmee het internationaal podiumkunstenfestival De Keuze in de Rotterdamse Schouwburg.

Ruim voordat Lacoste en zijn acteurs naar Rotterdam afreisden, waren een assistent en dirigent al intensief met een plaatselijk koor aan het oefenen. Naast het radiofragment uit nieuwsprogramma Met het oog op morgen bestaat de suite namelijk ook uit flarden interviews, politieke toespraken, filmdialogen, reclames en liedteksten. Ze komen uit twaalf verschillende talen en het koor moet ze allemaal exact kopiëren.

De geluidsfragmenten komen uit de Encyclopédie de la parole, een collectie van duizenden geluidsopnames die Lacoste samen met een groep taalliefhebbers de voorbije zes jaar heeft verzameld. Ze classificeerden ze niet op basis van betekenis of inhoud, maar op uitspraak. „We keken alleen hoe mensen spreken, welk timbre, melodie, intonatie en ritme ze gebruiken”, zegt regieassistent Elise Simonet. „Zo kwamen verschillende werelden bij elkaar. Een visboer op de markt, een voetbalcommentator en een spreker op een conferentie gingen plots erg op elkaar lijken.

De makers van Suite N°1 ‘ABC’ hopen dat het publiek ernaar zal luisteren als naar een recital. De Parijse taalonderzoeker Nicolas Rollet bedacht handgebaren om als een dirigent het spreekkoor aan te kunnen sturen. Van de uitvoerenden wordt gevraagd „om net als muzikanten minutieus het partituur uit te voeren”, zegt Simonet. „Het is niet de bedoeling dat ze het basismateriaal gaan interpreteren of iets van zichzelf toevoegen.”

In elke stad zoekt het gezelschap elf bewoners om mee te zingen. Voor de Rotterdamse delegatie organiseerde Festival De Keuze in juni een auditie. Regisseur Lacoste stelde daarna een divers gezelschap samen, met onder anderen een danser, een rapper, een journalist, een student theaterwetenschap en een klachtenbehandelaar van de ANWB. Allemaal met enige podiumervaring.

De Rotterdammers begonnen deze zomer al met het leren van de teksten. Tijdens een repetitie kennen de deelnemers het grootste gedeelte al uit hun hoofd, maar voor de precieze timing oefenen ze nog eindeloos stukjes Hebreeuws alfabet, Robert De Niro („Are you talking to me?!”) en scheldwoorden van de Amerikaanse rapper Ice-T. Rollet geeft vanachter een lessenaar met grote armgebaren komma’s, accenten en adempauzes aan.

Elke locatie heeft volgens regieassistent Simonet zo zijn specialiteit: „In Slowakije hadden de deelnemers vroeger op school zoveel lesstof opgedreund, dat ze ontzettend goed waren in samenspreken. De Italianen lukte het maar niet om stil te staan zonder hun armen te bewegen.” Volgens haar zijn de Rotterdammers geconcentreerd, oplettend, en opvallend goed in Engels.

Voor het Franse gezelschap heeft de samenwerking als voordeel dat er steeds weer nieuwe fragmenten binnenkomen voor de ‘Encyclopédie’. Overal vragen ze aan hun de deelnemers minstens één lokaal nieuwsbericht en een tongbreker toe te voegen. Een Rotterdammer vond een melodieus en ritmisch nieuwsbericht dat ook nog eens de nucleaire top, Wilders én Zwarte Piet weet te noemen. Daarnaast waagt het koor zich vanavond onder meer aan „Kapper Knaap, de knappe kapper, knipt en kapt heel knap” en „Frans zei tegen Frans in het Frans dat Frans in het Frans Frans is.”