Column

Smarticiperen

Het Troonredewoord van 2014 is smarticipatiesamenleving. Dit kwam er weliswaar niet in voor, maar een kniesoor die daarop let: het nieuwe participeren noemen we voortaan smarticiperen.

Zelf bedacht. Iemand moet het doen.

Rutte en Samsom keken zelf natuurlijk wel uit om nog eens met zo’n artistiek staaltje synergetische newspeak als vorig jaar te komen – veiligheidshalve schrapten ze tevoren alle mogelijke zinsneden die ook maar iets met creativiteit van doen zouden kunnen hebben. ‘Participatiesamenleving’ schopte het weliswaar tot officieel woord van 2014, maar we zijn het er nu wel over eens dat het volledig is mislukt. Visie, daar branden ze hun vingers niet meer aan.

In de vorige Troonrede probeerde Rutte II iedereen nog wijs te maken dat „de klassieke verzorgingsstaat langzaam maar zeker verandert in een participatiesamenleving”. Helemaal vanzelf, begrijpt u wel. Als een natuurverschijnsel, zeg maar. En nu niet meteen aan erosie denken, want dan ben je zuur, en de participatiesamenleving werd door Rutte II net zo opgewekt aan de man gebracht als een can-do-eldorado, juich. Waar blijmoedige mensen eigen keuzes willen maken. Waar „voor elkaar kunnen zorgen” een even vanzelfsprekende lifestyle-must wordt als een Starbucks tall Vanilla Bean Frappuccino. Vandaag mokka, morgen mama. Chill.

Zoals bekend liep het enigszins anders. En vorige week zag ik hoe Rutte in eigen persoon een niet-zeuren-maar-meedoencongres voor de geestelijke gezondheidszorg opende met deze woorden: „Participatiesamenleving is eigenlijk een heel lelijk woord.”

Klopt!

Jammer genoeg had hij daar intussen het woord ‘destigmatiseren’ voor bedacht.

Dit kan beter. Nu de smartphone dit jaar toch al voor het eerst opduikt in de Troonrede, lijkt het me een uitgelezen moment om ons neer te leggen bij de smarticipatiesamenleving. Dat dekt de lading stukken beter.

Wat las de koning ook alweer voor over verre conflicten?

„Dat is niet nieuw, maar in een tijd waarin iedereen de wereld via de smartphone in zijn hand heeft, is de maatschappelijke impact groter en sneller merkbaar.”

Nou, daar merkten we anders weinig van toen Zijne Majesteit Heineken zat te drinken met Poetin.

Maar dat het gewone leven bijna alleen nog impactwaardig lijkt zolang we het via een smartphone meemaken: ja.

Althans zolang je niet als vluchteling op een bootje in de Middellandse Zee tot zinken wordt gebracht. Zolang je niet door IS wordt bedreigd of onthoofd. Niet door Boko Haram uit de schoolbanken wordt gerukt. Door Russen uit de lucht geschoten. En zolang je een smartphone kunt begrijpen en betalen.

De verzorgingsstaat verandert niet in een participatie- maar in een smarticipatiesamenleving: een maatschappij van bevoorrechten, waarin je van harte welkom bent om te participeren, mits je slim genoeg bent, en bij de tijd genoeg, en welvarend genoeg. Waar de kloof tussen hoog- en laagopgeleiden en jonge en oude mensen dus met de dag groter wordt. Omdat niet iedereen onze snelheid van leven en leren kan bijbenen.

Maar niet zeuren. Zeuren is voor losers, in de smarticipatiesamenleving. Bedenk liever een zorgzame app.