Niet iedereen krijgt een ‘beetje’

Bijstandsgezinnen, mensen met een inkomen net onder modaal en de meeste ouderen gaan erop achteruit.

Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem hield gistermiddag zijn duim en wijsvinger dicht bij elkaar: het was maar een héél klein beetje extra koopkracht, zei hij, dat het kabinet mensen te bieden had. Het is niet verspreid over iedereen, blijkt uit de koopkrachtberekeningen. Wie niet of niet meer werkt, verliest.

Ouderen

Er is één groep ouderen die er volgend jaar niet op achteruit gaat: alleenstaande gepensioneerden met alleen een AOW-uitkering of een klein aanvullend pensioen. Maar heel riant is hun extraatje – voor het eerst in vier jaar – ook weer niet. Het Nibud, dat voorlichting geeft over budget, heeft berekend dat zij er per maand ongeveer tien euro bij krijgen. Alle andere gepensioneerden verliezen koopkracht, al is het nu wat minder dan vorige jaren. De armste ouderen gaan er het minst op achteruit: echtparen met alleen AOW of een klein pensioen hebben in 2015 één tot acht euro per maand minder om uit te geven.

Ouderen met een groter aanvullend pensioen verliezen het meest en dat komt omdat de pensioenen niet of nauwelijks mee stijgen met de inflatie. Van die groep worden echtparen met een pensioen van 10.000 tot 15.000 euro per jaar dan weer het hardst geraakt – zij hadden eerder nog wel recht op een deel zorgtoeslag, nu niet meer. Ze hebben nu een inkomen van zo’n 2.600 euro per maand. Vanaf volgend jaar is dat bijna vijftig euro per maand minder.

Bij de regeringspartijen leeft het idee dat ouderen in Nederland nog wel wat kunnen missen. Bij het Nibud zien ze dat vrijwel alle 65-plussers er al zes jaar lang op achteruit gaan – in de ergste crisisjaren werden hun pensioenen zelfs gekort. De meest kwetsbare groep, met alleen AOW, zegt Nibud-onderzoeker Marcel Warnaar, heeft wel „enorme levenservaring” en zeurt niet. „Ze hebben slechtere tijden gekend en denken ook nu nog dat ze met weinig toe kunnen. Zij bezuinigen soms ook op gezonde voeding of medicijnen.”

Bijstand

Ook bijstandsgerechtigden verliezen koopkracht: tussen de twee en 26 euro per maand, doordat hun uitkering niet helemaal mee omhoog gaat met de loon- en prijsstijgingen. Bij gezinnen in de bijstand telt mee dat de financiële regelingen voor kinderen zijn veranderd, vooral met het doel om de ‘armoedeval’ te laten verdwijnen: wie vanuit de bijstand aan het werk komt, moet er van Rutte II echt op vooruit gaan.

Wie in de bijstand blijft zitten, krijgt het daardoor zwaarder: extra geld voor hun kinderen raken ze kwijt. Voor een deel wordt dat wel weer goedgemaakt door het zogenoemde ‘kindgebonden budget’ – per kind. Meer kinderen hebben, is dan gunstiger. Met één kind raak je als bijstandsgerechtigde 26 euro per maand kwijt.

Dat kan hard aankomen. Het Nibud wijst er al heel lang op dat gezinnen in de bijstand geen geld overhouden voor uitstapjes of cadeautjes.

Alleenstaanden

Alles is anders als je alleenstaand bent, kinderen hebt en gaat werken. De groep met een minimuminkomen van bijna 20.000 euro bruto per jaar kan volgens het Nibud een koopkrachtstijging tegemoet zien van 179 euro per maand. Zij houden recht op allerlei gunstige regelingen voor hun kinderen die ze eerder zouden zijn kwijtgeraakt als ze de overstap maakten van een werkloos naar een werkend bestaan. Het is de bedoeling van Rutte II dat bijstandsgerechtigden inzien hoe aantrekkelijk het is om een baan te hebben.

Gezinnen

Maar let op als je een huishouden hebt waarin één van beide partners werkt. Het Nibud heeft berekend dat je in zo’n geval een koopkrachtdaling kunt meemaken van ruim vijftig euro per maand. Dat komt omdat ze minder heffingskorting krijgen – ze betalen meer belasting dan een stel met twee werkende partners. En als het gezin met de éénverdiener kinderen heeft komt daarbij dat de kinderbijslag niet wordt geïndexeerd.

Bij de groep die werkt, worden gezinnen met een inkomen van rond de 30.000 euro, net onder modaal, volgend jaar ook stevig geraakt: ze krijgen geen zorgtoeslag meer, ze komen niet meer in aanmerking voor het kindgebonden budget. Ze gaan er een paar tientjes per maand op achteruit. Gezinnen die het veel ruimer hebben – tweeverdieners met twee kinderen en een bruto jaarinkomen van ruim 100.000 (drie keer modaal) – krijgen er volgens de berekening van het Nibud per maand ongeveer 25 euro bij.