Teruglezen: liveblog van dag 1 van de Algemene Beschouwingen

Liveblog gaat dicht, debat gaat door

In de Tweede Kamer gaat de eerste termijn van de Algemene Politieke Beschouwingen nog wel even door, want een aantal kleinere oppositiepartijen moet nog aan de beurt komen. Omdat de belangrijkste coalitie- en oppositiepartijen nu aan het woord geweest zijn, sluiten wij dit liveblog af. Het debat tot het einde volgen kan via NPO Politiek. Morgenochtend vanaf 10.30 uur geeft premier Rutte de Kamer antwoorden op de vragen uit de eerste termijn. Vanaf dat moment zijn wij terug met dit liveblog.

Lees ter nabeschouwing op vandaag nog ons stuk over hoe de belangrijkste politieke leiders het vandaag deden en welke taalvondsten de politici vandaag in de Kamer deden.

Pechtold: steun D66 hangt af van ambitie

Pechtold benadrukte aan het einde opnieuw dat het kabinet wat hem betreft meer ambitie moet tonen voor de komende jaren. Daarvan hangt volgens de D66-leider af of zijn partij tot de 'constuctieve oppositie' zal blijven behoren.

In beeld: Pechtold achter spreekgestoelte

Foto ANP / Martijn Beekman

Pechtold wil af van zondagswet

Het kabinet moet werk maken van de afschaffing van de Zondagswet, waarmee de zondagsrust wettelijk is geregeld. Dat zei Pechtold zojuist. De Tweede Kamer sprak in 2012 uit dat de wet moet worden ingetrokken, omdat die uit de tijd zou zijn, maar tot op heden is dat niet gebeurd. "Zo moeilijk kan het toch niet zijn?" richtte Pechtold zich tot premier Rutte.

De oproep van Pechtold is opvallend, omdat D66 bij de begrotingsonderhandelingen nauw samenwerkt met de christelijke partijen ChristenUnie en SGP. Deze partijen zijn samen met het CDA fel tegen afschaffing van de wettelijke bescherming van de zondagsrust.

Pechtold: redelijke begroting, maar niet feestelijk

Een uitspraak van Pechtold illustreert de dubbelzinnige houding die D66 tegenover dit kabinet heeft. De partij heeft meegepraat over de begroting, maar steunt niet alle plannen van het Rutte II. Hij zei er het volgende over:

"Alles bij elkaar een goed te verdedigen begroting, maar niet één die feestelijk is."

Pechtold vervolgde dat er meer nodig is dan deze begroting. Hij sprak de hoop uit dat het kabinet met voorstellen blijft komen die Nederland vooruit kunnen helpen. In zo'n geval kan Rutte II op de steun van D66 blijven rekenen.

CDA'er Omtzigt legt puzzelstukjes

CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt probeert op basis van wat hij zojuist hoorde in het debat de gang van zaken rond het belastingstelsel te reconstrueren op Twitter (en denkt er zo het zijne van):

Twitter avatar PieterOmtzigt Pieter Omtzigt Puzzelstukje 1: - USB stick bevatte geen belastingplan, geen plan voor stelsel Die zijn allemaal last minute geschreven.

Twitter avatar PieterOmtzigt Pieter Omtzigt Puzzelstukje 2: Pechtold kreeg uitnodiging om te praten over belastingen, werd verschoven, toen afgezegd.

Twitter avatar PieterOmtzigt Pieter Omtzigt Puzzelstuk 3: aan het begin v.d zomer piketpalen van PvdA en VVD over belastingen (op vermogen, arbeid...)

Twitter avatar PieterOmtzigt Pieter Omtzigt puzzelstuk 4: Kamer wacht al 1,5 jaar om reactie kabinet op advies commissie Van Dijkhuizen over nieuwe belastingstelsel.

Twitter avatar PieterOmtzigt Pieter Omtzigt Conclusie: PvdA en VVD praten al meer dan een jaar over nieuw belastingstelsel En presenteren alleen dilemma's en dromen aan de Kamer.

Belastingstelsel

Zijlstra: waar zijn ambitieuze plannen D66?

Pechtold verweet dat het kabinet de afgelopen dagen te weinig ambitieuze plannen heeft, zoals op het gebied van het belastingstelsel. VVD-fractieleider Zijlstra interrumpeert hem daarop en vraagt of D66 dan uitgewerkte ambitieuze plannen op dit gebied heeft. "Ik heb met u aan tafel gezeten. Maar niets gehoord."

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Zijlstra over het gebrek aan ambitie dat Pechtold het kabinet verwijt: 'Ik heb met u aan tafel gezeten. Maar niets gehoord.'

Belastingstelsel

'Mager resultaat vanuit PVV-oogpunt'

Wilders haalde met zijn inbreng vanavond een mager resultaat voor de PVV, vindt onze politiek redacteur Tom-Jan Meeus:

"Wilders voelde vandaag de pijn van het verlies van drie fractieleden, waardoor hij pas vanavond om 21.00 uur aan de beurt was. Het gaf hem niet de agendazettende kansen die hij jarenlang gewend was. Hij werd, ondanks twee kleine interrupties, door vrijwel de gehele Kamer genegeerd – zodat hij amper zijn favoriete rol kon spelen: andere fractievoorzitters verbaal attaqueren. Een mager resultaat vanuit PVV-oogpunt."

Rapport

Pechtold wil dat Nederland 'Poetinvrij' wordt

Pechtold begon met het buitenland, volgens hem hét onderwerp van dit moment. "Hoe kleiner het land, hoe groter het buitenland. Daarvan is Nederland zich deze zomer opnieuw bewust geworden", zo zei Pechtold. Hij complimenteerde minister Timmermans (Buitenlandse Zaken) met zijn nieuwe baan als eurocommissaris en zei te hopen dat PvdA'er Bert Koenders hem zal opvolgen. Pechtold hamerde daarna op het binnen tien jaar energieonafhankelijk worden van landen als Rusland:

Twitter avatar D66 D66 Pechtold: Is het kabinet bereid een jaartal te verbinden aan de ambitie Nederland en Europa onafhankelijk te maken van Russisch gas? #apb14

Pechtold wees op het belang van duurzame energie, waar het kabinet volgens hem te weinig aan doet. Hij wil onder meer dat de belasting op zelf opgewekte energie wordt afgeschaft. "Mensen die investeren in schone energie, horen alle ruimte te krijgen."

Pechtold zei verder dat een deel van het extra geld voor ontwikkelingssamenwerking moet worden besteed aan het bestrijden van kinderarbeid in de kledingindustrie. "We accepteren terecht niet dat er gerotzooid wordt met ons voedsel, maar draaien ons hoofd weg voor het kinderleed achter onze kleding."

Na Wilders nu Pechtold

PVV-leider Wilders heeft zijn betoog afgesloten met het uitspreken van de hoop dat Nederland weer het Nederland van vroeger wordt. Het is opvallend dat Wilders geen enkel woord wijdde aan Europa, constateert ook onze politiek redacteur Tom-Jan Meeus:

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Met de gevaren van de EU is het blijkbaar weer over #wilders #apb14

Inmiddels is D66-leider Pechtold begonnen aan zijn betoog. Pechtold is op z’n best achter de interruptiemicrofoon: met energie en vileine humor probeert hij daar het kabinet (en andere partijen) te kijk te zetten. Maar dat is dit jaar lastiger: D66 zit in de ‘constructieve oppositie’ en fungeert als gedoogpartner. De partij heeft z’n fiat al gegeven aan de begroting en kan op dat vlak Rutte dus niet de maat nemen. Verwacht wordt dat Pechtold wel kritiek zal uiten op het uitblijven van de hervorming van het belastingstelsel.

Het wordt interessant om te volgen hoeveel ruimte hij zoekt, hoe hard zijn toon is. Hij kan het kabinet namelijk het komende jaar maken of breken. Op het Binnenhof wordt wel gezegd dat hij de stekker er vroeg of laat uittrekt om zijn goede peilingen te verzilveren, dus hoezeer hamert hij nu op de verschillen tussen VVD en PvdA?

'Handen af van onze kindervriend'

Na zijn alom bekende tirade tegen 'de islamisering van Nederland' ("de PVV droomt van een Nederland zonder haatbaarden, zonder moskeeën, ja het liefst zonder de islam") verdedigt Wilders de traditie van Zwarte Piet. "Handen af van onze kindervriend", aldus de PVV-leider. Wilders kondigde vorige week aan met een wet te komen die de traditie van Zwarte Piet moet waarborgen.

Wilders noemt ook nog zijn voorstel van gisteren om iedereen in Nederland met een paspoort uit een islamitisch paspoort een anti-shariaverklaring te laten ondertekenen.

'Voorzitter doet ook mee'

Voorzitter Van Miltenburg vroeg Wilders zojuist op zijn taalgebruik te letten toen hij zich rechtstreeks tot staatssecretaris Teeven (VVD) richtte. D66-voorlichter Roy Kramer plaatste in reactie daarop een venijnige tweet (waarmee hij wil zeggen dat Van Miltenburg zich tot dusver nogal afzijdig hield):

Twitter avatar Royovitz Roy Kramer De voorzitter doet ook mee. #APB

Pechtold probeert het toch

D66-leider Pechtold, traditioneel dé politieke vijand van Wilders in de Kamer, probeert het toch. Hij vraagt waarom Wilders spreekt van een 'Marokkanenprobleem' omdat hij daarmee alle Marokkaanse Nederlanders over één kam zou scheren. Wilders noemt het verwijt van Pechtold onzin en lijkt eerst niet op het punt van Pechtold in te willen gaan, maar doet het uiteindelijk toch: hij beweert dat 'Marokkanenprobleem' niet betekent dat er een probleem is met alle Marokkaanse Nederlanders, maar stelt wel dat er een probleem is met veel Marokkanen in Nederland. Wilders:

"Degenen die die niet zien dat wij een Marokkanenprobleem hebben is zelf Marokkaan of is gek."

Pechtold bedankt Wilders voor zijn antwoord en zegt gekscherend dat hij de PVV-leider niet van "leuteren" had mogen betichten.

Vraag of Wilders onderbroken gaat worden

Wilders houdt zijn bekende verhaal: het kabinet pakt de burger en de islam is het grootste gevaar dat Nederland bedreigt. Het is de vraag of de PVV-leider wel geïnterrumpeerd zal worden door andere fractievoorzitters, bedoelt onze politiek redacteur Tom-Jan Meeus met deze tweet te zeggen:

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus In dit stadium hadden Roemer, Zijlstra, Buma en Samsom al ontelbare interrupties gehad #apb14

D66-leider Pechtold roept voorlopig enkel iets vanuit zijn stoel:

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Wilders kondigt voor morgen een motie van wantrouwen aan. @APechtold vanuit het bankje: 'Alweer?' #apb14

Twitteractie #OpblijvenvoorKees

Doordat het debat zo lang duurt, spreekt SGP-fractievoorzitter Kees van der Staaij pas laat op de avond. Zijn SGP-collega Elbert Dijkgraaf op Twitter meldt dat opblijven voor de bijdrage van Kees wel degelijk de moeite waard is en gebruikt de hashtag #opblijvenvoorkees:

Twitter avatar elbertdijkgraaf Elbert Dijkgraaf We zijn weer begonnen. Nog 4 sprekers voordat @keesvdstaaij aan de beurt is. Het is het wachten waard. Bijzonder verhaal. #OpblijvenVoorKees

Complimenteuze bui Wilders van korte duur

PVV-leider Wilders verrast door te beginnen met lovende woorden in de richting van het kabinet. Hij wil "oprecht een compliment geven aan het kabinet" voor de manier waarop premier Rutte en verschillende bewindslieden zijn omgegaan met de ramp rond vlucht MH17. "Dat was dan ook meteen de afdeling complimenten", aldus Wilders, die vervolgens direct met felle kritiek komt op de kabinetsplannen uit de Miljoenennota. "Iedereen, werkelijk iedereen is de klos", zo zei de PVV-leider.

Debat gaat verder met inbreng Wilders

Het debat kan op elk moment worden hervat met de inbreng van PVV-leider Wilders. De APB is elk jaar een debat dat veel media-aandacht krijgt, dus Wilders zal ongetwijfeld weer met een mooie stunt komen, zoals de kopvoddentaks (2009) of de bedrijfspoedel (2011). Vanochtend trok hij trouwens al de aandacht met zijn hoofdelijke stemming over het verwijderen van de Koran uit de Tweede Kamer. Grote kans dat hij in zijn inbreng opnieuw de link legt met zijn meest prominente agendapunt: de islamisering. Die troefkaart leek hij een beetje kwijt te zijn, en het verhaal over Europa en Brussel pakte niet goed uit voor hem, maar met de recente ontwikkelingen kan hij zijn kans schoon zien om weer in het centrum van de aandacht te komen. Ook zijn wetsvoorstel voor het behoud van Zwarte Piet komt waarschijnlijk langs.

Het probleem met Wilders blijft dat hij weliswaar kan scoren met aandacht en goede peilingen, maar zover buiten het politieke midden staat dat het daar vermoedelijk bij blijft.

Debat tot 21.00 uur geschorst

De vergadering wordt tot 21.00 uur geschorst zodat iedereen wat kan eten.

Samsom nog geen Bolkenstein, maar het is een beginnetje

Wat viel op aan de bijdrage van Samsom, die zojuist afrondde? Politiek redacteur Tom-Jan Meeus:

“Voor het eerst in deze coalitie stelt Samsom openlijk eisen aan Rutte: afstand nemen van het gedrag inzake islam van Wilders en – vooral – meer overheidsinspanningen om extra werk te creëren. Dit laatste was volgens hem vorig jaar al beloofd en blijft achter. ‘Dit stoort mijn fractie’, zei Samsom. Hij is nog lang geen Bolkestein onder Paars I – maar het is een beginnetje.”

SP-leider Emile Roemer (links) en PvdA-leider Diederik Samsom tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen. Foto ANP / Martijn Beekman

Rapport

Samsom over belastingstelsel

Er moet een einde gemaakt worden aan de “toeslagenfabriek”, zegt Samsom. Het gaat over de hervorming van het belastingstelsel, dat - zo vindt iedereen - vereenvoudigd moet worden. De PvdA’er zegt dat de “zoektocht” naar een concreet plan ingewikkeld is, maar ook dat er hulp van de oppositie voor nodig is.

Pechtold, bij de microfoon, vraagt: kan er in het voorjaar van 2015 helderheid over zijn? Hij hamert samen met het CDA op een deadline van 1 februari, waar ook Van Ojik zich nu bij aansluit.

Belastingstelsel

Los bericht over Samsoms oproep

We maakten een los nieuwsbericht over het opmerkelijkste uit Samsoms betoog: dat hij Rutte oproept stelling te nemen tegen zowel radicale moslims als het geluid van Wilders.

Overleg tussen de bankjes

Overleg tussen CDA-leider Sybrand Buma (links) en VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen. Foto ANP / Martijn Beekman

Samsom: banenplan gaat te langzaam en te moeizaam

Als het om het creëren van banen gaat, heeft het kabinet teleurgesteld, zegt Samsom.

Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet Samsom: vd stimulering vd werkgelegenheid door kabinet komt weinig terecht. gaat te langzaam en te moeizaam. "dat stoort mijn fractie." #apb

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Samsom neemt, voor het eerst tijdens deze coalitie, afstand van Rutte #apb14

Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet Samson schakelt tussen rol als kritische fractieleider en geestelijk vader vh kabinet. Nu: "We hebben maatregelen genomen" we = kabinet #apb

(Tweets van Thijs Niemantsverdriet en Tom-Jan Meeus, politiek redacteuren van NRC.)

Groeiagenda

Krol ook bij Samsom mikpunt van spot

Henk Krol heeft vandaag al meerdere keren een opmerking van fractieleiders moeten slikken over het niet afdragen van pensioenpremies voor het personeel toen hij nog directeur van de Gay Krant was (iets waar hij om in opspraak raakte en vorig jaar om opstapte, voordat hij dit jaar tijdelijk terugkeerde).

Zijlstra zei eerder op de dag:

"Het grootste effect zit bij de groep ouderen die een pensioen heeft. Dat zien we ook in de koopkrachtcijfers. Dat heeft te maken met het feit dat er op het gebied van de pensioenen van alles is misgegaan. De heer Krol weet daar zelf ook het nodige van."

En Samsom zojuist:

Twitter avatar pvalstar Peter Valstar Mooi, Samsom maakt hem tegen Krol: "Grootste verschil in pensioen maakt hem of de werkgever de premie wel afdraagt" #APB

Foto: Samsom tegenover Wilders

Al snel nadat Samsom begon aan zijn betoog, stond Wilders bij de microfoon. Het ging over Samsoms verwondering dat er een jongetje in een oranje shirt bij een pro-IS-betoging stond. "Dat is zo gekomen omdat u ze heeft gesubsidieerd, meneer Samsom."

PvdA-leider Diederik Samsom en PVV-leider Geert Wilders tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen. Foto ANP / Martijn Beekman

Samsom: Rutte, neem afstand van Wilders

Samsom roept zijn coalitiepartner Rutte op om zich minder terughoudend op te stellen in het integratiedebat en zich duidelijk uit te spreken tegen zowel de PVV als radicale moslims.

"We kennen de premier als iemand die nog wel eens de schouders wil ophalen, onder het motto van niet op elk stuk rood vlees reageren. Mijn oproep aan hem zou zijn: laat die terughoudendheid varen."

Rutte moet volgens de PvdA stelling nemen "tegen de haatzaaiers in de pro-IS demonstratie, maar ook tegen haatpredikers in de politiek".

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Samsom wil dat Rutte stelling neemt tegen Wilders #stukroodvlees #apb14

buitenland

'Hoe komt dat jongetje daar?'

Samsom begint met een verhaal over een IS-protest in Nederland waarbij hij een jongetje met een oranje shirt ontwaarde. Hoe komt hij daar? Wat kunnen we daaraan doen?

Hij komt daar omdat de PvdA hem hiernaartoe heeft gehaald, zegt Wilders bij de interruptiemicrofoon. En zijn familie ook. De PVV'er haalt - wederom - de bewering aan dat driekwart van de moslims de jihad steunt.

Samsom blijkt het onderzoek dat Wilders als bron gebruikt, te hebben gelezen en zegt dat het "niet over ISIS", maar over "de strijd tegen Assad" ging. "Dat onderzoek is van 2013, van voor de opkomst van ISIS".

Het bewuste onderzoek staat hier.

Debat over tegenbegroting CDA

D66-leider Alexander Pechtold (links) in debat met CDA-leider Sybrand Buma over de tegenbegroting van het CDA. Foto ANP / Bart Maat

'Buma had moeite met verdedigen tegenbegroting'

Dit was een herkenbaar CDA-verhaal, zegt politiek redacteur Tom-Jan Meeus:

"Maar hij had wel moeite met de verdediging van zijn tegenbegroting - die sowieso illustreert hoe smal de marges zijn. Opmerkelijk: de kritiek van Pechtold op Buma, met wie het CDA later in deze APB snellere belastinghervorming hoopt af te dwingen. De illustratie dat Nederlandse politiek altijd uitdraait op gelegenheidsvriendschap."

Buma is klaar; Samsom up next

Dat was Buma. Samsom (PvdA) is, na een kleine schorsing om een kapotte microfoon te repareren, aan de beurt en heeft 40 minuten spreektijd. Exclusief de interrupties, uiteraard.

Hij zal waarschijnlijk wijzen op wat er allemaal al bereikt is door dit kabinet, maar ook (geïnspireerd door Piketty, die stelt dat de vermogensongelijkheid in het Westen de komende tijd flink zal toenemen) zeggen dat hij vermogende mensen zwaarder wil aanslaan. Zet dat tegenover het verhaal van Zijlstra ("ik vind dat je ons spaargeld niet extra moet belasten", zei hij eerder vandaag) en je ziet meteen waarom VVD en PvdA er deze zomer niet uit zijn gekomen.

Buma probeert er wat vaart in te brengen

Sybrand Buma:

"Dan ga ik verder en dan... sla... ik... dit... over... (slaat blaadje om). Ik sla iets over en ik hoor de premier 'mooi' zeggen."

Duurde het ooit eerder zo lang?

Al meer dan dertig jaar op het Binnenhof (volgens zijn twitterbio), maar SGP-voorlichter Menno de Bruyne kan zich niet herinneren dat het eerder zo lang duurde.

We zijn nu bij de derde spreker van de dag, en we begonnen vanochtend om 10.30 uur.

Twitter avatar mennodebruyne Menno de Bruyne Kan me niet herinneren dat in de afgelopen 30 jaar een 1e termijn van de algemene beschouwingen zooooo lang duurde... Pfffff

Ojee

Twitter avatar PieterOmtzigt Pieter Omtzigt ps: ondertussen wacht de Kamer al uren op aangekondigde SP-tegenbegroting. Die zou Roemer bij de lunch vandaag leveren....

CDA presenteert plan voor 'sociale vlaktaks'

In de tegenbegroting van het CDA, op een A4’tje uitgedeeld in de Tweede Kamer, pleit de partij voor een ‘sociale vlaktaks’ van 36,25 procent (en 39 procent voor de hogere inkomens). Volgens Buma leidt dat tot meer banen. Hij zei dat de begroting van het kabinet "volkomen tekortschiet: als het gaat om economische groei en het creëren van banen.

Het documentje dat de Kamerleden nu in handen hebben, is ook online gezet en hier te vinden.

Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet Buma laat zien wat er gebeurt als je, anders dan Roemer, wel met een tegenbegroting komt: de Kamer spreekt uitgebreid over je plannen. #apb

De brief over het nieuwe belastingstelsel die staatssecretaris van Financiën Eric Wiebes (VVD) gisteren naar de Kamer stuurde, bestond volgens Buma uit "27 kantjes besluiteloosheid".

Belastingstelsel

Buma speelt 'hard to get' met CDA-verhaal

Interessant is momenteel de chemie tussen Buma (CDA, nog aan het woord), Pechtold (D66) en Zijlstra (VVD), zegt politiek redacteur René Moerland.

"Omdat vaak geopperd wordt dat de VVD in een volgend kabinet makkelijker zou regeren met CDA en D66 dan met PvdA, zoals nu. Bij vrijwel alle mogelijke volgende coalities wordt het CDA genoemd. Pechtold en Zijlstra lijken de voorstellen van het CDA daarom vandaag serieuzer te nemen dan bijvoorbeeld die van Roemer. Maar Buma geeft zich niet zomaar gewonnen en blijft zich hard inzetten voor het CDA-verhaal. Hij speelt, kortom, hard to get."

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Buma en Pechtold werken prima samen. Tenzij ze met elkaar debatteren #apb14

Buma aan het woord

CDA-leider Sybrand Buma tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen. Foto ANP / Bart Maat

'Kabinet komt niet verder dan filosoferen'

Dit is wat we al van Buma verwachtten: een betoog dat VVD en PvdA voor de komende twee jaar niet meer op de planning hebben staan dan "dromen, denken en filosoferen". Hij laakt daarmee het uitblijven van een concreet plan voor hervorming van het belastingstelsel.

Bij de interruptiemicrofoon krijgt hij tegenwind van Zijlstra (VVD), die zegt dat een herziening simpelweg niet binnen een paar maanden kan en dat hij van Buma dan nu wél een concreet voorstel verwacht.

Belastingstelsel

Buma wil een nieuwe kerncentrale

Buma pleit voor een nieuwe kerncentrale in Nederland om minder afhankelijk te worden van energie uit Rusland, een land dat "niet onze partner, maar onze tegenstander" is. Van onder anderen Thieme en Pechtold krijgt hij het verwijt daar slecht over na te hebben gedacht, omdat hij niet kan zeggen waar de centrale moet komen, hoe hij aan het uranium komt en wat er met het kernafval moet gebeuren.

verheerlijken geweld moet strafbaar worden, vindt CDA

Buma wil dat het verheerlijken van terroristisch geweld - en meer specifiek het dragen van IS-vlaggen - strafbaar gesteld wordt. “Verheerlijking van geweld is de eerste trede op de trap naar geweld.”

Twitter avatar Rembo1 Remko Theulings Buma: 'als verbod op toejuichen IS in Duitsland kan, waarom dan niet hier?' #apb14 #1vpolitiek

buitenland

Samenvatting verhaal VVD

Hier nog even een korte samenvatting van de inbreng van Zijlstra, die voor de lunchpauze namens de VVD het woord had.

Debat hervat

Buma (CDA) is begonnen aan zijn 30 minuten spreektijd. Hij spreekt z'n waardering uit voor wat het kabinet deed in de nasleep van de ramp met vlucht MH17.

buitenland

Van Vliet ziet af van spreektijd

Er was wat onduidelijkheid over de inbreng van Van Vliet, die een eenmansfractie heeft sinds hij in maart uit de PVV stapte. Voor hem was - helemaal aan het eind - 5 minuten spreektijd ingeruimd, maar hij stond vanochtend niet op het lijstje.

Van Vliet zag van z'n spreektijd af wegens ziekte, twittert hij. Hij is wel aanwezig in de Kamer.

Twitter avatar RolandvanVliet1 RolandvanVliet 1 Door ziekenhuisbezoek stond mijn hoofd niet naar spreektekst bij APB, heb me daarom niet ingeschreven, mag nu geen motie indienen, jammer

Debat geschorst tot 15.30 uur

Het debat is dan eindelijk geschorst voor de lunchpauze, die tot 15.30 uur duurt. Dan komt CDA-leider Buma aan het woord. Lees wat er tot nu toe opviel in het debat in ons nieuwsbericht.

Zijlstra: verhaal herkenbaar, niet baanbrekend

Na het einde van zijn eerste termijn krijgt Zijlstra nog veel vragen over het feit dat veel ouderen volgend jaar koopkracht moeten inleveren. Ook die pareerde hij vrij gemakkelijk. Onze politiek redacteur Tom-Jan Meeus vat het optreden van Zijlstra als volgt samen:

"Een opmerkelijk emotioneel begin over MH17 en in het algemeen een bijdrage met veel persoonlijk getinte verhalen. Hij had een ondankbare rol: als fractieleider van de grootste regeringspartij heeft hij nooit veel ruimte voor een eigen geluid. Zijlstra maakte excuses voor de bezuinigingen op Defensie met instemming van de VVD sinds 1990. De VVD blijft tegen de hogere belasting op vermogen (waardoor een belastinghervorming met PvdA lastig is). Zijlstra hield een liberaal verhaal: herkenbaar, maar niet baanbrekend."

Rapport

Tactiek om Wilders uit Journaal te houden?

Dat het debat tot nu toe zo lang duurt, is mogelijk opzet, vermoedt onze politiek redacteur Thijs Niemantsverdriet:

Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet Kan me niet aan de indruk onttrekken dat alle partijen erop uit zijn om Wilders uit de avondjournaals te houden. #hetduurteindeloos #apb14

Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet Wat hier gebeurt, is de politieke variant van het sokken optrekken en langzaam naar de zijlijn sjokken bij een wissel. #tijdrekken #apb14

'Zijlstra geen moment in de problemen'

De termijn van Zijlstra zit er - als het goed is - bijna op. De VVD-fractieleider kwam "geen moment in de problemen", analyseert onze politiek redacteur Thijs Niemantsverdriet:

"Hij had in potentie de lastigste klus van de dag als fractievoorzitter van de grootste coalitiepartij. Maar hij was sterk, stabiel en kwam geen moment in de problemen. Hij toonde zich vooral de pragmatische liberaal. Wilders wist hem niet van zijn stuk te brengen. Een interruptie van Pechtold over de hervorming van het belastingstelsel pareerde hij met gemak. En hij gaf Bontes (ex-PVV’er) een fikse draai om de oren in een debatje over MH17: het origineel is altijd beter dan een kopietje."

Rapport

Het is wachten op de lunch

Het debat duurt nu al een stuk langer dan vooraf was gedacht. De aangevraagde spreektijd en de duur van het debat in de praktijk lopen nogal uiteen, constateert verslaggever Jorn Jonker van De Telegraaf:

Twitter avatar Jorn Jorn Jonker Partijen hebben 5 uur en 20 min spreektijd aangevraagd. In de praktijk: 3,5 uur over 70 minuten aangevraagde tijd gedaan #latertje

De Kamerleden en bewindslieden - en ook sommige journalisten trouwens - hebben nog niet geluncht, constateert Volkskrant-journalist Jan Hoedeman bezorgd:

Twitter avatar JanHoedeman Jan Hoedeman De Tweede Kamer en het kabinet hebben nog niet geluncht. Benieuwd hoeveel er dadelijk flauwvallen. #apb14

NRC Handelsblad: elf pagina's politiek

In NRC Handelsblad van vanmiddag elf pagina's over de begroting die het kabinet gisteren presenteerde en die vandaag centraal staat bij de Algemene Politieke Beschouwingen. Lees de stukken nu al in onze digitale editie.

D66 wil meer ambitie bij herziening belastingstelsel

Ook D66-leider Pechtold vraagt Zijlstra naar de herziening van het belastingstelsel, die volgens hem snel moet gebeuren. Hij vraagt Zijlstra wat hij van een deadline van 1 februari vindt voor het maken van een plan. In dat geval wil D66 graag mee-onderhandelen omdat er dan in de begroting van 2016 al resultaat te zien kan zijn.

Zijlstra wil zich niet uitlaten over een deadline omdat hij "zorgvuldigheid van groot belang" vindt. De termijn waarop er een plan moet liggen voor de herziening laat Zijlstra aan het kabinet. Te vrijblijvend, vindt Pechtold.

Zijlstra legt de bal bij de Kamer, stelt onze politiek redacteur Tom-Jan Meeus:

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Zijlstra legt belastinghervorming bij de Kamer: zonder steun oppositie geen meerderheid, dus kom maar met voorstellen #apb14

Belastingstelsel

Welles-nietes over A & B-banen

Zijlstra en GroenLinks-leider Van Ojik steggelen al een paar minuten over banen: wie is belangrijker bij het creëren van banen, de markt of de overheid? Volgens Van Ojik plaatst de VVD banen die ondernemers scheppen onterecht boven overheidsbanen zoals een leraar of verpleegkundige. Voor de VVD zouden er A- en B-banen bestaan. Helemaal niet, zegt Zijlstra, wij vinden ondernemers en leraren even belangrijk. De VVD-fractieleider voegt wel toe dat het de markt is die voor meer economische groei zorgt (en niet de overheid).

De koek moet groter, vindt Zijlstra. "Een kabinet van koekenbakkers dus", grapt Pechtold (D66).

Groeiagenda

Zijlstra: breed draagvlak nodig voor nieuw belastingstelsel

Zijlstra kreeg zojuist kritiek van CDA-leider Buma op het ontbreken van daadkracht bij het kabinet als het gaat om de beloofde herziening van het belastingstelsel. Het huidige stelsel stamt uit 2001 en is sindsdien zoveel aangevuld met regelingen, uitzonderingen en vrijstellingen dat een grote schoonmaak nodig is. Het moet efficiënter, vindt iedereen. Maar hoe? Daar zijn VVD en PvdA het niet over eens geworden deze zomer, dus nu is er slechts een ruwe schets van wat het nieuwe stelsel zou kunnen worden. Veel oppositiepartijen vinden dit onvoldoende.

Zijlstra wees zojuist echter op het belang van breed draagvlak voor een nieuw stelsel en heeft er vertrouwen in dat het kabinet komend jaar met goede voorstellen gaan komen. Bovendien wees hij erop dat de coalitie nog geld moet vinden voor de herziening:

Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet De verdediging v Zijlstra over het belastingstelsel: we hebben het geld (nog) niet. Niet: VVD en PvdA zijn het fundamenteel oneens. #apb14

Belastingstelsel

In beeld: Pechtold aan de interruptiemicrofoon

Foto ANP / Bart Maat

Foto ANP / Bart Maat

Zijlstra: ook volgend jaar investeren in defensie

Zijlstra (VVD) erkende net op een vraag van CDA-leider Buma dat er de afgelopen jaren te veel is bezuinigd op defensie. Hij beloofde aan Buma dat de VVD ook volgend jaar zal pleiten voor meer geld naar defensie vanwege de buitenlandse dreigingen.

Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet Zijlstra spreekt mea culpa uit dat de VVD in verleden heeft ingestemd met bezuinigingen op Defensie. "Maar in de toekomst niet meer" #apb14

buitenland

Wat klopt er van Wilders' bewering?

"Driekwart van de moslims vindt Syriëgangers helden", zei Wilders zojuist (net als gisteren, in zijn reactie op de Troonrede). Hij verwijst daarmee naar een onderzoek onder Nederlandse moslims uit mei 2013, uitgevoerd door Motivaction, in opdracht van het televisieprogramma Altijd Wat. Centraal in dat onderzoek stonden mensen die naar Syrië vertrokken om "mee te vechten tegen het regime van president Assad". Wilders lijkt Syriëgangers gelijk te stellen aan jihadi’s, maar dat is nadrukkelijk niet wat het onderzoek stelt. Uit het rapport:

“Een belangrijke kanttekening die hierbij moet worden geplaatst is dat zij in meerderheid niet vinden dat het strijden in Syrië onderdeel is van de islamitische jihad. Blijkbaar zien zij het meer als strijden voor gerechtigheid.”

Klassiek islamdebatje tussen Zijlstra en Wilders

Een confrontatie tussen Zijlstra en Wilders zojuist over de islam. De PVV-leider vroeg Zijlstra of hij vindt dat de islamitische cultuur bij Nederland hoort. Daarop ontstond een debat dat in de volgende zin is samen te vatten: Wilders vindt dat de VVD te weinig doet tegen de dreiging die van de islam zou uitgaan voor Nederland, terwijl Zijlstra stelt dat Wilders alle moslims over één kam scheert. We hebben het allemaal vaker gehoord. Zijlstra bleef ondanks de harde kritiek van Wilders goed overeind, vindt onze politiek redacteur Tom-Jan Meeus:

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Daar wist Zijlstra Wilders vrij effectief te pareren #apb14

'Zijlstra nog niet in de problemen'

Zijlstra kreeg zojuist wat kritiek op het feit dat de VVD het kabinetsvoorstel steunt om Nederlanders die zich aansluiten bij de Islamitische Staat hun paspoort af te nemen, maar slaat zich tot nu toe uitstekend door het debat, vindt onze politiek redacteur Thijs Niemantsverdriet:

Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet Halbe Zijlstra is nog geen moment in de problemen gekomen. Terwijl hij een lastige rol heeft: fractievz vd grootste coalitiepartij. #apb14

Rapport

Het gaat een lange dag worden...

Het is al bijna half één en Zijlstra, de tweede spreker, is pas net begonnen. En wordt nu al veel onderbroken. Het gaat kortom een lange dag worden in Den Haag, constateert SGP-fractiewoordvoerder Menno de Bruyne op Twitter:

Twitter avatar mennodebruyne Menno de Bruyne Als het debat in dit tempo doorgaat kan @mariannethieme vanavond niet met de kippen op stok.

Zijlstra: vrije meningsuiting niet beperken

Zijlstra begon met een vrij onomstreden betoog over de nieuwe gevaren in de wereld. Hij sprak over de Russische agressie in Oost-Oekraïne en "het barbarisme" van de Islamitische Staat in Irak en Syrië. CDA-leider Buma deed vervolgens zijn eerste interruptie door aan Zijlstra te vragen waarom de VVD dan tegen het CDA-voorstel is om het verheerlijken van geweld is strafbaar te stellen. Zijlstra zegt daarop dat de VVD niet wil dat de vrijheid van meningsuiting wordt ingeperkt. Dat zou juist zwichten voor de Islamitische Staat zijn, aldus Zijlstra.

buitenland

'Roemer was erg van slag'

Nee, het optreden van Roemer was inderdaad niet goed, zegt ook politiek redacteur Thijs Niemantsverdriet:

“Hij uitte harde kritiek op het kabinet, maar had geen cijfers of tegenbegroting paraat. Zowel de coalitie- als de andere oppositiepartijen pakten hem daar keihard op aan. Samsom (PvdA) noemde het ‘gratis bier’, Zijlstra (VVD) noemde het ‘holle woorden zonder inhoud’. Vervolgens beloofde Roemer alsnog tijdens het debat met een tegenbegroting te komen, terwijl hij vlak daarvoor had gezegd dat daar nog wel wat tijd overheen zou moeten gaan. Dat maakte evenmin een goede indruk. Overigens heeft geen van de oppositiepartijen echt een tegenbegroting klaarliggen, maar Roemer was zo van slag dat hij vergat om dat punt te maken.”

Rapport

'Roemer pijnlijk gegrild door oppositie en coalitie'

Onze politiek redacteur Tom-Jan Meeus keek met ons mee en is hard in zijn oordeel: Roemer werd gegrild door coalitie én oppositie. Meeus:

"Roemer werd pijnlijk goed gegrild – door oppositie én coalitie - op het gebrek aan financiële onderbouwing van zijn alternatieven. Hij werd in de verdediging gedrukt, gevloerd en stond niet meer op. Roemer was effectief richting eigen kiezers inzake zorg en armoede, maar heeft de kans op een agendasettend optreden gemist. Roemer is niet alleen geen Wilders maar – helaas voor de SP – ook geen Jan Marijnissen."

Rapport

Wat te verwachten van Zijlstra?

Roemer is klaar, het woord is nu aan VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra. Hij is er om het kabinetsbeleid te verdedigen. Zijlstra zal er vermoedelijk op wijzen dat er ondanks de stroeve start binnen een jaar enorme hervormingen zijn doorgevoerd, maar er ook - als boodschap aan andere partijen, inclusief coalitiepartner PvdA - op hameren dat de lastendruk voor de hogere inkomens uit de hand dreigt te lopen.

En ook nu staat Roemer alleen

Het feit dat de SP zich als ongeveer enige partij tegen militair ingrijpen tegen IS keert, maakt dat Roemer opnieuw onder vuur ligt van meerdere fractievoorzitters. Roemer wordt verweten dat hij niets wil doen om het gevaar van de Islamitische Staat in te dammen. De SP-leider ontkent dat, maar stelt wel dat het gebruik van geweld en het volgen van 'de Amerikaanse agenda' niet helpt. De SP wil meer inzetten op het verlenen van humanitaire hulp en het proberen van diplomatie.

RTL-verslaggever Fons Lambie vat het als volgt samen:

Twitter avatar fonslambie Fons Lambie #Roemer: "We moeten minder achter de Verenigde Staten aanlopen, meer achter de Verenigde Naties."

buitenland

Asscher veert op nu Roemer het moeilijk heeft

In Vak K wordt met plezier waargenomen dat SP-leider Roemer in de problemen is, twittert onze parlementair redacteur Petra de Koning:

Twitter avatar pdekoning petra de koning In vak K worden ze vrolijk wakker nu @emileroemer t moeilijk heeft. Vooral @LodewijkA was er weer helemaal bij #apb

Roemer keert zich tegen snel ingrijpen tegen IS

Vorige week woensdag debatteerde de Kamer over de bedreiging van de Islamitische Staat (IS) voor Nederland en de wereld. In dat debat, en ook nu, keert de SP zich tegen overhaast militair ingrijpen door het Westen tegen IS in Irak en Syrië. Roemer wijst op eerdere westerse interventies die mislukten, zoals in Afghanistan en Irak. De SP pleit voor een zeer voorzichtige benadering, waarmee de partij afwijkt van een ruime Kamermeerderheid die voor steun is van Nederland aan de Amerikaanse militaire operatie tegen IS die nu gaande is.

buitenland

Roemer onder vuur om ontbreken tegenbegroting

Roemer ligt zwaar onder vuur van onder anderen Pechtold, ChristenUnie-leider Slob en VVD-fractieleider Zijlstra vanwege het feit dat de SP voorafgaand aan het debat niet met een tegenbegroting is gekomen. Sommige partijen maken een tegenbegroting waarin zij eigen voorstellen doen en daarmee laten zien waarin hun ideeën afwijken van dat van het kabinet. Roemer pareerde de kritiek tegenover Slob als volgt:

"We hebben op het allerlaatste moment moeten besluiten om daarmee te stoppen, omdat het CPB alleen maar zaken wil doorrekenen die een marginale wijziging vormen ten opzichte van het kabinetsbeleid. We zullen wel met voorstellen komen en die onder elkaar zetten als een soort tegenbegroting, maar zo mag het niet heten."

Onze politiek redacteur Tom-Jan Meeus vat de toestand van Roemer op dit moment als volgt samen:

Twitter avatar tomjanmeeus Tom-Jan Meeus Roemer wordt nu gewoon even gegrild #apb2014

In beeld: confrontatie Roemer en Wilders

Roemer en Wilders kwamen zojuist hard met elkaar in aanvaring over het asielbeleid.

Foto ANP / Martijn Beekman

Roemer ruziet met Pechtold over zorg

Een ietwat voorspelbaar onderonsje nu tussen Roemer en D66-leider Pechtold. De laatste beklaagt zich over de volgens hem gemakkelijke kritiek van Roemer op het omlaag brengen van de zorgkosten, terwijl Roemer geen voorstellen zou doen om de zorguitgaven te beperken. De SP-leider ontkent dat met klem.

Roemer kreeg de Kamer trouwens net aan het lachen door een 'Samsommetje' te doen, meldt onze politiek redacteur Thijs Niemantsverdriet:

Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet In een debatje over de zorg probeert Roemer een 'Samsommetje': "meneer Pechtold, nu doet u het weer". Hoongelach uit de Kamerbankjes. #apb14

Gezondheidszorg

Weinig aandacht voor Roemer in Vak K

Roemer keert zich zoals verwacht tegen het 'afbraakbeleid' van het kabinet. Hij zei het een schande te vinden dat het woord 'armoede' gisteren in de Troonrede ontbrak. Ook beklaagt hij zich over het gunstige belastingklimaat voor rijke mensen en bedrijven. Verder vraagt Roemer aandacht voor de bezuinigingen op de ouderenzorg en de stijging van het eigen risico in de zorg. De SP-leider gebruikt - zoals we van hem gewend zijn - een hoop krachttermen.

RTL-verslaggever Jos Heymans ziet dat in Vak K eigenlijk alleen premier Rutte echt aandacht heeft voor de SP-leider:

Twitter avatar JosHeymans Jos Heymans Er worden weer veel stukken gelezen door kabinetsleden. Rutte een beetje de enige die serieus naar Roemer luistert. #apb

Eerste confrontatie: Roemer vs Wilders

Roemer wordt voor het eerst geïnterrumpeerd door PVV-leider Wilders. Die zegt dat verzorgingshuizen sluiten en vervolgens gebruikt worden voor de opvang van asielzoekers en beweert dat de SP dat steun door voor een soepel asielbeleid te zijn. Roemer verwerpt die vergelijking en zegt dat asielzoekers als ze hier eenmaal zijn goed opgevangen moeten worden. Wilders zegt dat hij zich dood moet schamen, waarna Roemer boos wordt en "iets vervelends" wil zeggen maar hij houdt zich in.

Dat Wilders Roemer aanvalt is logisch: beide fractievoorzitters mikken op de steun van een vergelijkbare groep kiezers.

In beeld: even lachen voor het debat

Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken, minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken en minister Jeanine Hennis-Plasschaert van Defensie voorafgaand aan de Algemene Politieke Beschouwingen. Foto ANP / Bart Maat

Roemer legt nadruk op ongelijkheid

SP-leider Roemer is nu dan begonnen aan zijn eerste termijn. In het AD kreeg hij dit weekend al de vraag wat zijn inbreng zou gaan zijn. Toen was dit het antwoord:

“De groeiende ongelijkheid in inkomen en vermogen. En uiteraard de afbraak in de zorg. We moeten onder ogen zien dat ons belastingstelsel in het voordeel is van de allergrootste bedrijven en de allerrijksten. Het wordt de hoogste tijd de belasting op arbeid te verlagen en vermogen en kapitaal aan te pakken. Samsom wilde dat een paar maanden geleden ook, maar voorstellen heb ik van hem nog niet gezien. Wie weet, komen ze volgende week nog.”

Kamer verwerpt ordevoorstel Wilders

Zoals verwacht heeft de Tweede Kamer in een hoofdelijke stemming het ordevoorstel van Wilders verworpen: elf leden stemden voor, 125 tegen. De Koran blijft dus op de tafel van Van Miltenburg staan.

CDA en D66 komen morgen met motie over belastingstelsel

Nieuws van onze politiek redacteur Thijs Niemantsverdriet over het belastingstelsel, dat naar verwachting een van de belangrijkste onderwerpen gaat worden van deze Algemene Politieke Beschouwingen:

Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet CDA en D66 dienen morgen een motie in over nieuw belastingstelsel: kabinet krijgt tot 1 feb 2015 de tijd voor een uitgewerkt plan #APB14

Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet De CU zegt zo'n motie (mét deadline) te zullen steunen. 2 partijen van de C3 manen het kabinet dus tot spoed. #belastingstelsel #apb14

Belastingstelsel

Wilders wil Koran uit de Kamer

Dat PVV-leider Wilders graag de aandacht trekt en shockeert wisten we al en hij doet dat ook nu vlak voor het debat. Hij maakt een punt van orde voordat het debat begint. Hij wil dat de Koran, die net als bijvoorbeeld de Bijbel op de tafel van Kamervoorzitter Van Miltenburg staat, uit de plenaire zaal wordt verwijderd omdat het boek de grondwet van de Islamitische Staat zou zijn. Van Miltenburg ziet "geen aanleiding" om de Koran te verwijderen en krijgt daarvoor steun van in ieder geval SP-leider Roemer en PvdA-leider Samsom. Maar Wilders heeft om een hoofdelijke stemming gevraagd, dus die gaat er nu ook komen. Het begin van het debat laat dus nog even op zich wachten.

De Speld maakt er direct een gevat grapje over:

Twitter avatar DeSpeld De Speld Geert Wilders eist dat het grote boek van Sinterklaas de koran vervangt op de tafel voor de voorzitter. http://t.co/xxrZ9FwB8S

Wat te verwachten van Roemer?

De Kamer loopt langzaam vol met Kamerleden en de bewindslieden. SP-leider Emile Roemer is zometeen om 10.30 uur de eerste spreker. Wat kunnen we van zijn inbreng verwachten?

Roemer zal het kabinet waarschijnlijk aanvallen met de harde woorden die hij dit weekend ook in het AD liet optekenen: dat de PvdA dit een sociaal beleid noemt, maar dat dat het dus mooi niet is. Zijn thema’s: de “afbraak” in de zorg en de ouderen die volgens de SP door dit kabinet vergeten worden. Het is niet de verwachting dat Roemer, wiens partij weinig macht heeft doordat de SP niet met het kabinet onderhandelt over de begroting en andere onderwerpen, veel geïnterrumpeerd gaat worden.

Aantal nieuwe sprekers dit jaar

De lijst met sprekers is dit jaar behoorlijk lang en er staan een aantal nieuwe namen op de lijst, twittert onze politiek redacteur Thijs Niemantsverdriet:

Twitter avatar thijsniemant T Niemantsverdriet Nieuw op de sprekerslijst van de #apb tov 2013: 50 Plus/Baay-Timmerman, 50Plus-Klein, groep Bontes-v Klaveren, Roland van Vliet

Dat de lijst langer is geworden komt doordat een aantal Kamerleden van 50Plus en de PVV zich hebben afgesplitst van hun partij.

Wie komen vandaag aan het woord?

Vandaag, op dag 1 van de Beschouwingen, zullen alleen de fractievoorzitters van de oppositie- en coalitiepartijen aan het woord komen. Premier Rutte en al zijn bewindslieden, die zoals de traditie voorschrijft allemaal in Vak K zitten, luisteren vandaag alleen. Morgen begint Rutte dan aan zijn beantwoording. De fractievoorzitters gaan vandaag dus met elkaar in debat en dat kan ook genoeg interessante confrontaties opleveren.

Wie komt wanneer aan het woord? Hier een overzicht van de sprekers en hun spreektijd:

  • Emile Roemer (SP) spreektijd: 30 minutenHalbe Zijlstra (VVD) spreektijd: 40 minuten
  • Sybrand van Haersma Buma (CDA) spreektijd: 30 minuten
  • Diederik Samsom (PvdA) spreektijd: 40 minuten
  • Geert Wilders (PVV) spreektijd: 30 minuten
  • Alexander Pechtold (D66) spreektijd: 30 minuten
  • Arie Slob (ChristenUnie) spreektijd: 25 minutenBram van Ojik (GroenLinks) spreektijd: 25 minuten
  • Kees van der Staaij (SGP) spreektijd: 20 minuten
  • Marianne Thieme (Partij voor de Dieren) spreektijd: 20 minuten
  • Martine Baay-Timmerman (50PLUS/Baay-Timmerman) spreektijd: 10 minuten
  • Norbert Klein (50PLUS/Klein) spreektijd: 10 minuten
  • Joram van Klaveren (Groep Bontes/van Klaveren) spreektijd: 10 minuten
  • Roland van Vliet (Van Vliet) spreektijd: 5 minuten

APB beginnen om 10.30 uur

De Algemene Beschouwingen beginnen om 10.30 uur. Lees ter voorbereiding op het debat het voorstuk van onze redacteur Peter Zantingh met daarin alles wat je over het debat moet weten om het goed te kunnen volgen.

Voor het eerst sinds 2008 presenteerde het Nederlandse kabinet gisteren een begroting zonder nieuwe bezuinigingen. Dat geeft de Algemene Beschouwingen, wel gezien als het belangrijkste politieke debat van het jaar, mogelijk een ander karakter. Het zal niet alleen over de economie gaan, maar zeker ook over de grote conflicten in de wereld en de impact daarvan op Nederland. nrc.nl volgt vandaag en morgen de Algemene Beschouwingen in een liveblog en brengt het laatste nieuws en snelle duiding bij het debat.