Column

Het is geen seks

‘Ik heb jullie dit nooit verteld”, zei een vriendin van ons, toen het gesprek over eigenaardige ervaringen en gewaarwordingen ging, „en ik hoop dat jullie me niet voor gek verklaren…” Ze zweeg. „Toch geen vliegende schotels?”, lachte ik. Zij is een rustige vrouw, toegewijd moeder van drie kinderen, geen zweverig type.

Ze schudde beslist het hoofd. „Ik heb het al van kindsbeen af. Ik praat er zelden over omdat ik bang ben dat men het belachelijk zal vinden, hysterische flauwekul. Ik heb ASMR. Zegt jullie dat wat?”

Nee – en ze moest de afkorting dan ook even herhalen. Die bleek te staan voor Autonomous Sensory Meridian Response. Maar toen wisten we nóg niks.

„Het is een puur lichamelijke gewaarwording”, vertelde ze, „een soort tinteling in mijn hoofd die leidt tot een vorm van totale ontspanning. Ze noemen het ook wel ‘braingasm’, maar dat is misleidend, want met seks heeft het niets te maken. Het is geen orgasme, van opwinding is geen sprake. Het veroorzaakt wel volledige ontspanning, zozeer zelfs dat ik meteen na het zien van een ASMR-filmpje in een diepe, coma-achtige slaap val. Het is heerlijk om zo weg te zakken, ik verheug me er altijd op. Maar ik doe het alleen als ik de volgende dag vrij heb, want de slaap is zó diep dat je bijna moe wakker wordt.”

Omdat ze deze ervaringen nooit met iemand had gedeeld, verkeerde ze lange tijd in de veronderstelling dat ze de enige was die ze had. Totdat ze enkele weken geleden de blog Beautygloss van Mascha Feoktistova zag. Die vertoonde ook filmpjes voor ASMR-kijkers.

Alles viel op z’n plaats – de zachte geluiden, de visuele indrukken – en het ontspannen gevoel – „Ik kan het nooit goed beschrijven” – dat aan de slaap voorafging. Daarna zag ze een oude aflevering, uit 2012, van De Wereld Draait Door, waarin ook twee jonge vrouwen over ASMR vertelden. ASMR bleek mede dankzij YouTube aan een opmars begonnen.

Ik vroeg haar om voorbeelden van handelingen die deze fysieke sensatie opriepen. Dat verschilt per individu. Zij noemde het knisperen van papier – bijvoorbeeld van een theezakje of blaadjes papier die zacht omgeslagen worden – en het rustig rommelen in een bakje met lipsticks. Ook het trommelen met lange nagels op een glas was onweerstaanbaar. Ze moest de handelingen niet alleen horen, maar ook zien. Tot dusver was het haar alleen overkomen als de handelingen door vrouwen werden uitgevoerd.

Vrouwen en mannen kunnen ASMR-ervaringen krijgen, maar toen ik me erin verdiepte, viel me op dat er vooral vrouwen over praten en schrijven. Het verschijnsel heeft ook de belangstelling van neurologen gewekt; tot dusver heeft dat nog niet tot diepgaand onderzoek geleid. Een hoogleraar vergeleek het met het effect van borstelen op paarden. Ik zou daar graag de geaaide kat aan toevoegen.

Zelf heb ik ook de blog Beautygloss opgezocht. Ik hoorde Mascha Feoktistova fluisterend met theezakjes knisperen en met lange nagels op een theeglas tikken. Ik kreeg geen ‘braingasm’ en viel niet in slaap, maar het had voor mij wel iets sensueels, al zal dat ook komen doordat ik als man te gevoelig ben voor teksten als: „Ik vind het altijd erg fijn om heen en weer te gaan met het zakje, maar je moet het niet uitknijpen want dan wordt het bitter.”

Kun je ASMR een aandoening noemen? Néé, riep onze vriendin verschrikt. Daarvoor vond ze het veel te prettig.