Een héél klein beetje extra koopkracht

Wie gaat erop achteruit, en wie krijgt er een paar tientjes bij? Alleen bij alleenstaanden kan de vlag uit.

Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem (PvdA) hield gistermiddag zijn duim en wijsvinger dicht bij elkaar: het was maar een héél klein beetje extra koopkracht, zei hij, dat het kabinet mensen te bieden had. Het is niet verspreid over iedereen, blijkt uit de koopkrachtberekeningen. Wie niet of niet meer werkt, verliest.

Ouderen gaan er bijna allemaal op achteruit

Er is één groep ouderen die er volgend jaar niet op achteruit gaat: alleenstaande gepensioneerden met alleen een AOW-uitkering of een klein aanvullend pensioen. Maar heel riant is hun extraatje – voor het eerst in vier jaar – ook weer niet. Het Nibud, dat voorlichting geeft over budget, heeft berekend dat zij er per maand ongeveer 10 euro bij krijgen. Alle andere gepensioneerden verliezen koopkracht, al is het nu wat minder dan vorige jaren. De armste ouderen gaan er het minst op achteruit: echtparen met alleen AOW of een klein pensioen hebben in 2015 1 tot 8 euro per maand minder om uit te geven.

Ouderen met een groter aanvullend pensioen verliezen het meest en dat komt doordat de pensioenen niet of nauwelijks meestijgen met de inflatie. Van die groep worden echtparen met een pensioen van 10.000 tot 15.000 euro per jaar dan weer het hardst geraakt – zij hadden eerder nog wel recht op een deel zorgtoeslag, nu niet meer.

Ze hebben nu een inkomen van zo’n 2.600 euro per maand. Vanaf volgend jaar is dat bijna 50 euro per maand minder.

Bij de regeringspartijen leeft het idee dat ouderen in Nederland nog wel wat kunnen missen. Bij het Nibud zien ze dat vrijwel alle 65-plussers er al zes jaar lang op achteruitgaan – in de ergste crisisjaren werden hun pensioenen zelfs gekort. De kwetsbaarste groep, met alleen AOW, zegt Nibud-onderzoeker Marcel Warnaar, heeft wel „enorme levenservaring” en zeurt niet. „Ze hebben slechtere tijden gekend en denken ook nu nog dat ze met weinig toe kunnen. Zij bezuinigen soms ook op gezonde voeding of medicijnen.”

Ook bijstandsgerechtigden gaan erop achteruit

Ook bijstandsgerechtigden verliezen koopkracht: tussen de 2 en 26 euro per maand, doordat hun uitkering niet helemaal mee omhoog gaat met de loon- en prijsstijgingen. Bij gezinnen in de bijstand telt mee dat de financiële regelingen voor kinderen zijn veranderd, vooral met het doel om de ‘armoedeval’ te laten verdwijnen: wie vanuit de bijstand aan het werk komt, moet er van Rutte II echt op vooruitgaan.

Wie in de bijstand blijft zitten, krijgt het daardoor zwaarder: zij raken extra geld voor hun kinderen kwijt. Voor een deel wordt dat wel weer goedgemaakt door het zogenoemde ‘kindgebonden budget’ – per kind. Meer kinderen hebben is dan gunstiger. Met één kind raak je als bijstandsgerechtigde 26 euro per maand kwijt.

Dat kan hard aankomen. Het Nibud wijst er al heel lang op dat gezinnen in de bijstand geen geld overhouden voor uitstapjes of cadeautjes. Nibud-onderzoeker Warnaar: „Ook de gezinnen in de bijstand die er nu een klein beetje op vooruitgaan, gaan er te weinig op vooruit om dat tekort op te vangen.”

En alleenstaanden? Die houden hun gunstige regelingen

Alles is anders als je alleenstaand bent, kinderen hebt en gaat werken. De groep met een minimuminkomen van bijna 20.000 euro bruto per jaar kan volgens het Nibud een koopkrachtstijging tegemoetzien van 179 euro per maand.

Zij houden recht op allerlei gunstige regelingen voor hun kinderen die ze eerder zouden zijn kwijtgeraakt als ze de overstap maakten van een werkloos naar een werkend bestaan. Het is de bedoeling van Rutte II dat bijstandsgerechtigden inzien hoe aantrekkelijk het is om een baan te hebben.

Maar heb je een huishouden met één werkende partner, oei...

Maar let op als je een huishouden hebt waarin één van beide partners werkt. Het Nibud heeft berekend dat in zo’n geval een koopkrachtdaling kunt meemaken van ruim 50 euro per maand. Dat komt doordat ze minder heffingskorting krijgen – ze betalen meer belasting dan een stel met twee werkende partners. En als het gezin met de éénverdiener kinderen heeft: de kinderbijslag wordt niet geïndexeerd.

Van de groep die werkt worden gezinnen met een inkomen van rond de 30.000 euro, net onder modaal volgend jaar ook stevig geraakt: ze krijgen geen zorgtoeslag meer, ze komen niet meer in aanmerking voor het kindgebonden budget. Ze gaan er een paar tientjes per maand op achteruit.