‘Burn-out dreigt voor driekwart tieners’

Vorige week in het Algemeen Dagblad

illustratie robin héman

De aanleiding

Waar denk je aan bij een burn-out? Waarschijnlijk iets als: vijftigers, veeleisende banen en wurghypotheken.

Fout.

Denk voortaan maar aan: tieners, sociale media en prestatiedruk op school. Tenminste, als je het artikel dat vorige week in het Algemeen Dagblad verscheen moet geloven. ‘Jong, snel & opgebrand’, stond erboven. De eerste zin luidde: ‘Ruim driekwart van de tieners ervaart zo veel stress dat ze kans lopen lange tijd opgebrand thuis te komen zitten.’

Naar aanleiding van het artikel stelde D66-Kamerlid Vera Bergkamp gisteren zelfs Kamervragen.

We checken of er een burn-out dreigt voor driekwart van de tieners.

Waar is het op gebaseerd?

Op ‘nieuw onderzoek’, lezen we in de eerste alinea van het artikel. Annemieke Ruggenberg, één van de twee schrijvers van het onlangs verschenen boek Stop met stressen, komt later in de tekst aan het woord. Ze is betrokken bij het onderzoek waar het artikel op is gebaseerd. In het verhaal zegt ze: „Uit ons onderzoek onder 2.000 jongeren blijkt dat 76 procent de druk op hen als te hoog ervaart.”

En, klopt het?

Nou, nee.

We beginnen bij de bron. Annemieke Ruggenberg sprak in het Algemeen Dagblad over ‘ons onderzoek’. Dat zit zo: jongerenkrant 7Days (waar Ruggenberg redacteur was) deed samen met het jongerenpanel van EenVandaag onderzoek naar stress onder jongeren.

Aan het onderzoek deden 2.415 jongeren tussen de 12 en 24 jaar mee (onder wie 949 scholieren). De jongeren vulden een enquête in over hun klachten. Er werd gevraagd hoe vaak ze stress hebben, waar de stress door wordt veroorzaakt en de gevolgen daarvan. Volgens EenVandaag is het onderzoek representatief voor leeftijd, geslacht en verspreiding over het land.

Uit dat onderzoek blijkt niet dat er een burn-out dreigt voor driekwart van de tieners, daar is ook niet specifiek naar gevraagd. Wel wordt duidelijk dat ruim driekwart van de jongeren de prestatiedruk als hoog ervaart, zoals Ruggenberg ook zei in de tekst.

Dat is een opzichzelfstaand gegeven, zeggen de onderzoekers. Volgens hen is er slordig met de onderzoeksresultaten omgegaan. Gijs Rademaker, opiniepeiler van EenVandaag: „Zo hebben wij het nadrukkelijk niet gemeten en niet gebracht.”

Een hoge prestatiedruk hoeft geen oorzaak van een burn-out te zijn, zegt ook Ybe Meesters, als klinisch psycholoog verbonden aan het burn-outprogramma van het Universitair Medisch Centrum Groningen. „Belangrijk is hoe je zelf met die prestatiedruk omgaat. Als je te veel energie steekt in de dingen die je belangrijk vindt, en geen tijd neemt om te ontspannen, kun je je voorstellen dat de druk te hoog wordt.”

Je kunt dus niet zomaar een verband leggen tussen een hoge prestatiedruk en een burn-out. Ook is niet bekend hoeveel jongeren daadwerkelijk met een burn-out kampen.

Wel ziet Meesters, die alleen volwassenen behandelt, ook dat steeds meer jonge mensen last krijgen van een burn-out. „Tien jaar geleden behandelden we vooral 55-plussers die moeite hadden met de werkdruk en vernieuwingen niet bij konden houden. Nu zien we soms mensen van negentien jaar oud.”

Conclusie

Dreigt er voor driekwart van de tieners een burn-out? De resultaten van een onderzoek naar stress bij jongeren werden onjuist weergegeven. Driekwart van de jongeren die deelnam aan het onderzoek gaf aan de prestatiedruk als hoog te ervaren. Maar dit percentage is opzichzelfstaand, en hoeft niet tot een burn-out te leiden. We beoordelen de stelling als ongefundeerd.