Boven alles wil Heineken zijn ‘identiteit’ behouden

Freddy Heineken bezwoer dat het concern in handen van de familie zou blijven. Tot nu toe is dat gelukt.

Vijftig jaar geleden was het zeep- en margarinefabrikant Unilever die een vergeefse poging deed om Heineken over te nemen. Recentelijk liep de op één na grootste bierbrouwer ter wereld, het van oorsprong Zuid-Afrikaanse SABMiller, een blauwtje bij Heineken.

Wie ook probeert Heineken over te nemen, de argumentatie van de brouwer om een overname af te wijzen is steeds dezelfde: het concern wil zijn onafhankelijkheid niet opgeven. Afgelopen weekend liet Heineken in een summiere verklaring weten inderdaad een bod te hebben ontvangen van SABMiller, maar „het erfgoed en de identiteit van Heineken” te willen behouden.

De familie Heineken heeft altijd de meerderheid van de aandelen in bezit gehad, met uitzondering van 1939 tot 1954. Toen Freddy Heineken, de kleinzoon van oprichter Gerard, in 1941 bij de brouwerij kwam, wilde hij de zeggenschap weer in handen krijgen. Toen dat uiteindelijk lukte, gaf hij die ook niet meer weg.

Volgens een onbevestigd verhaal heeft hij zijn enige dochter en erfgename Charlene de Carvalho-Heineken vlak voor zijn overlijden in 2002 uitdrukkelijk verboden de aandelen te verkopen. Ook haar vijf kinderen zouden de aandelen uitsluitend aan elkaar mogen verkopen.

De familieaandelen zijn ondergebracht in een houdstermaatschappij, waardoor de familie via een getrapte constructie een controlerend belang heeft. Belangrijke besluiten, zoals over een overname, kunnen niet genomen worden zonder instemming van de familie. Eigenlijk is Heineken gewoon een familiebedrijf met een beursnotering.

In de anderhalve eeuw nadat Gerard Heineken in 1864 op 22-jarige leeftijd de Amsterdamse bierbrouwerij De Hooiberg had overgenomen, waaruit niet veel later Heineken ontstond, is het bedrijf uitgegroeid tot de twee-na-grootste bierbrouwer ter wereld. Heineken-bier is verkrijgbaar in meer dan 170 landen.

Vorig jaar had het bedrijf een omzet van 21 miljard euro en een nettowinst van 1,6 miljard. Jaarlijks verkoopt het 17,2 miljard hectoliter bier. Marktleider AB Inbev zit daar met 35,3 miljard hectoliter ver boven, het verschil met SABMiller (19 miljard hectoliter) is iets kleiner.

Bedrijfshistorici Keetie Sluyterman en Bram Bouwens zijn de auteurs van de pas verschenen wetenschappelijke studie Heineken 150 jaar: brouwerij, merk en familie. Ze zochten een verklaring voor het succes, door het bedrijf zelf omschreven als ‘the magic of Heineken’. Zij noemden innovatie, marketing en internationalisering als sleutelwoorden. Maar ook de betrokkenheid van de familie, al heeft die niet de dagelijkse leiding over het bedrijf, waarborgt „de continuïteit van de onderneming”, concluderen de wetenschappers. Veel familiebedrijven verdwijnen omdat de familieleden voor het grote geld kiezen. Maar de Heinekens denken aan de toekomst en aan de volgende generaties. De 29-jarige Alexander, de oudste zoon van Charlene de Carvalho-Heineken, is sinds anderhalf jaar actief in de raad van beheer van de Heineken Holding.