Bij thrillers is het boek altijd beter – als je het vooraf las

De Parel, de publieksprijs voor boekverfilmingen van Film by the Sea, gaat dit jaar naar 12 Years a Slave. Het Zeeuwse filmfestival heeft iets met boeken, zoals het festival van Gent dat heeft met filmmuziek. Zo’n specialisme geeft je smoel: in Vlissingen geeft een vakjury jaarlijks ook een prijs aan een boekenfilm die nog niet in de bioscoop te zien was.

Je haalt je wel wat op de hals met een boekenfilm. Regisseur Volker Schlöndorff, bekend van chique romanfilms als Die Blechtrommel, vertelde onlangs dat veteraan Billy Wilder hem dat ooit afraadde. Al die bladzijden indikken, al die zijpaden, intriges en bijfiguren schrappen terwijl de schrijver en de lezers wantrouwig over je schouder meegluren. Verfilm dan liever een toneelstuk, met de aktes en dialogen al kant-en-klaar. Lekker makkelijk.

Een vraag is of een filmrecensent de roman vooraf moet lezen, of juist niet. Een purist zal zeggen dat de roman de pure kijkervaring van de film vertroebelt, maar ik geloof niet zo in puurheid, eerder in informatie. Filmrechten op een bestseller worden vaak gekocht in de hoop dat de lezers uit nieuwsgierigheid een bioscoopkaartje kopen, dus speelt het boek hoe dan ook een rol. En dan is het interessant te zien hoe de gebroeders Coen in Inside Llewyn Davis de fiere, sarcastische folkmuzikant Dave Van Ronk van The Mayor of MacDougal Street inkoken tot schlemiel, of het plotloze sfeerboek Dorsvloer vol confetti in het filmscript vrij handig van karakterontwikkeling en spanningsboog wordt voorzien.

Het gaat daarbij uiteraard nooit om de vraag of het boek beter is dan de film of vice versa. Is een symfonie beter dan een schilderij? Loze vraag, zoals iedereen die beweert dat „het boek beter is” eigenlijk ook wel weet. Hij bedoelt dat het boek beter is dan andere boeken, maar de film niet beter is dan andere films.

Wat me brengt op het type boek dat je niet voor de film moet lezen. Vermoedelijk lazen veel meer stemmers op de Parel Het Diner dan winnaar 12 Years a Slave. Wat het middelmatige Het Diner niet helpt, want zo verliest de film ook zijn clou. Bij detectives en thrillers draait het toch om de verrassende ontknoping: de butler heeft het gedaan.

Dus nu zit ik in dubio, halverwege Gone Girl, de adembenemende thriller die is verfilmd door David Fincher (Fight Club, The Social Network). Lees ik door, dan doe ik Fincher geen recht. Maar het boek laat zich niet wegleggen. Als iemand anders dus de film op 1 oktober bespreekt, weet u dat het me niet is gelukt.