Van Bastens carrière als hoofdtrainer eindigt bij AZ

Het trainersvak bezorgde hem te veel stress. Nu doet hij een stap terug. „Ik heb er goed over nagedacht.”

Foto ANP

Betekent dit dan het einde van zijn carrière als hoofdtrainer? „Dat denk ik wel, ja”, zei Marco van Basten (49) vanochtend tijdens de persconferentie over zijn demotie van hoofdtrainer naar assistent-trainer van AZ. „Ik heb cursussen gevolgd, met de nodige mensen gesproken, ik heb er hard aangewerkt want ik vind het een mooi en interessant vak. Maar je bereikt een punt waarop je denkt, oké, dit is wat te vaak terugkomt. Dan moet je een keuze maken.”

Zo komt de trainerscarrière van de oud-spits van Oranje, Ajax en AC Milan nog voor zijn vijftigste ten einde. Vroegtijdig, zoals ook zijn spelerscarrière gekortwiekt werd. Toen door een rotte enkel, nu door de kennelijk ondraaglijke stress die er bij het trainersschap komt kijken. Tot aan hartkloppingen en stressverschijnselen die hem de afgelopen drie weken aan huis kluisterden.

Van Basten gaf toelichting op zijn overwegingen en gezondheidsklachten, maar wilde niet verdergaan dan het beantwoorden van vijf vragen. „Ik heb hier de afgelopen tien jaar vaker mee te maken gehad. Met regelmaat kwam er een hoop spanning naar boven waar ik niet met fijne manier mee om ging. Dan moet je fair zijn, uiteindelijk wil je ook op een prettige manier je werk doen. Ik ga er van uit, met een stapje terug, dat ik dan nog steeds van meerwaarde kan zijn.”

Er zat geen verbetering in de manier waarop hij omging met stress. „Naarmate de tijd vordert denk je dat het gaat het wennen, dat je het een plaats kan geven. Maar uiteindelijk is het zwaarder dan ik zelf heb gewild. Ik heb er goed over nagedacht. Je kan het op twee manieren beïnvloeden: ander werk doen of je werk anders doen. Over dat tweede heb ik nagedacht. Het eerste zou ik zonde vinden.” AZ ging, uiteindelijk, akkoord met een rol voor Van Basten in de luwte.

Stipt om tien uur kwam hij in trainingspak binnengewandeld in de persruimte van het Afas-stadion, nadat hij eerder op de ochtend zijn auto op parkeerplek 2 had gezet. Naast plek 1 dus, waar de hoofdtrainer doorgaans parkeert. Tot vanochtend was het onbekend hoe Van Basten verder ging bij AZ, maar dat hij verder ging werd gisteravond na langdurige gesprekken wel duidelijk. Vanochtend volgde de onvermijdelijke toelichting: hij blijft niet aan als hoofdtrainer.

Zo keert de grote Van Basten terug als ‘tweede man’ achter Alex Pastoor, die tijdens de drie weken afwezigheid van Van Basten al leiding gaf aan de groep. Ze waren volgens technisch-directeur Earnest Stewart al „complementair”. Natuurlijk speelde in de twijfel van AZ om deze rolverdeling te accepteren ook de grootsheid van Van Basten een rol. „Als je zoiets bespreekt is het moeilijk, met elke persoon die je aantrekt om als hoofdtrainer leiding te geven aan de spelersgroep. Nu natuurlijk helemaal, want het is wel Marco.” Stewart zei nog wel dat dit scenario twee weken geleden al is voorgehouden aan Van Basten. „Dat gaf hem veel rust”, aldus de technisch-directeur.

In de gesprekken die voorafgingen aan het aantrekken van Van Basten heeft de coach nooit melding gemaakt van zijn ontvankelijkheid voor stress, zei Stewart. „Als trainer moet je ook meters maken, en Marco was aan een mooie lijn bezig. Maar uiteindelijk is dit niet boven tafel gekomen. Dat bleek pas toen hij begon.”

Tien jaar na zijn aantreden als bondscoach eindigt in Alkmaar de trainerscarrière die liep via Oranje, Ajax en Heerenveen. Eén die voor altijd gelinkt is aan het aforisme van coach Co Adriaanse: een goed paard is nog geen goede ruiter. Van Basten: „Als speler had ik ook last van spanning maar dan kan je je fysiek veel makkelijker uiten. Als trainer ben je afhankelijk van communiceren, beïnvloeden, motiveren. Als speler had ik, in mijn geval, veel meer invloed op het resultaat.” Frustraties waar hij maar niet mee om kon gaan.