Poetin dwingt concessies af

Woede over uitstel vrijhandel EU-Oekraïne; Porosjenko komt separatisten tegemoet.

Een man inspecteert een deel van een verwoeste Oekraïense pantserwagen in een dorp bij de stad Loegansk in het oosten van het land. In de regio is de afgelopen maanden zwaar gevochten. Foto Reuters

Oekraïne krijgt eindelijk zijn fel begeerde associatieverdrag met de Europese Unie. Het parlement in Kiev zou het verdrag, dat vorige herfst de nog altijd voortdurende diepe crisis in de betrekkingen tussen Oekraïne en Rusland inluidde, vandaag ratificeren.

Maar de angel is er onder druk van Moskou uitgehaald, tot woede van veel Europarlementariërs. De ongehinderde vrijhandel tussen de EU en Oekraïne die eigenlijk dit najaar zou moeten ingaan, zal pas op zijn vroegst eind volgend jaar beginnen (zie inzet). Ook de Europarlementariërs mochten vandaag stemmen over het verdrag, dat vorig najaar voor hevige onrust in Kiev zorgde en tot de val van de toenmalige regering en president Viktor Janoekovitsj leidde.

Toch sprak de Oekraïense president Petro Porosjenko vanmorgen van „een historische dag”. De president verkeert in een lastig parket. Hij moet laveren tussen Rusland en de Europese Unie, terwijl hij zich intussen ook in eigen land tussen twee vuren bevindt. Hij moet tegelijk het pro-Europese kamp onder leiding van premier Arseni Jatsenjoek en felle Oekraïense nationalisten van zich afhouden maar ook de pro-Russische opstandelingen, die grote gebieden in het oosten in handen hebben.

Vandaag zou president Porosjenko naar verwachting ook de rebellen tegemoet komen. Bij het parlement zou hij een wetsvoorstel indienen dat vergaand zelfbestuur aan de pro-Russische opstandelingen verleent voor een periode van drie jaar. De opstandelingen zouden niet alleen hun eigen vertegenwoordigers mogen kiezen, ook hun eigen politie en rechtspraak mogen opzetten.

Een ander wetsvoorstel behelst een amnestie voor „deelnemers aan de gebeurtenissen” in het oosten van het land van de afgelopen maanden. Volgens sommige Oekraïense media zouden onder deze groep ook de mannen vallen die verantwoordelijk waren voor het neerschieten van vlucht MH17 in juli, waarbij 298 mensen om het leven kwamen, onder wie 196 Nederlanders. Het kamp Porosjenko ontkende echter dat zware misdadigers vrijuit zouden gaan.

Deze vergaande concessies van regeringszijde komen overeen met het twaalf punten tellende akkoord dat Oekraïne tien dagen geleden in Minsk sloot met de rebellen en Rusland. Of de opstandelingen met deze vergaande concessies genoegen nemen, is overigens nog de vraag. Zij hebben steeds gezegd met niets minder genoegen te nemen dan volledige onafhankelijkheid.

Intussen dreigt het staakt-het-vuren, dat eveneens in Minsk was bereikt, te bezwijken. In de stad Donetsk werd gisteren bijna de hele dag geschoten, met name bij het vliegveld. Voor zover bekend vielen daarbij zeker vier doden. Ook zondag werd gevochten. Volgens een Oekraïense woordvoerder zijn daarbij zes mensen om het leven gekomen. Wel kwam het gisteren tot een uitwisseling van gevangenen: 73 van beide kanten.

De Russische president Vladimir Poetin besprak gisteren met de Duitse bondskanselier Angela Merkel de huidige toestand in het oosten van Oekraïne. Beiden waren het volgens het Kremlin eens over het grote belang van de voortzetting van het huidige bestand. Merkel onderstreepte tegenover Poetin volgens haar zegsman dat Rusland al zijn troepen moet terugtrekken uit het oosten van Oekraïne.