Dit pamflet leidde tot de Franse Revolutie

De afvallige priester Abbé Sieyès stelde op 21 januari 1789 de bittere gevoelens van de Parijzenaars op schrift. Zes maanden later viel de Bastille. Moderniseer enkele woorden en de tekst kan zo weer de krant in.

Zoek en vervang:adel door politiek, geestelijkheid door ambtelijk appa- raat, bevoorrechte klasse door de top van overheid en bedrijfsleven en derde stand door samenleving.

‘Wat is de derde stand? Alles.

Wat is hij tot dusver in de politieke orde? Niets.

Wat vraagt hij? Om iets te worden.

‘Wat is er nodig voor een land om te overleven en te floreren? Private arbeid en publieke diensten. Private arbeid bestaat uit 1) het bewerken van het land, 2) het maken van producten in fabrieken, 3) het verhandelen en verkopen van producten en 4) al hetgeen nodig is om dit systeem te laten draaien, van wetenschappelijk onderzoek tot huishoudelijk werk. Dit zijn de werken die de basis vormen voor de samenleving. Wie levert deze arbeid? De derde stand.

Publieke functies zijn ook in categorieën te onderscheiden: het Leger, de Rechtspraak, de Kerk en de Bureaucratie. Het feitelijk werk voor de publieke zaak wordt nu reeds voor 95 procent gedaan door leden van de derde stand, namelijk alle activiteiten die arbeidsintensief zijn en die de geprivilegieerde standen weigeren om te verrichten. Alleen de lucratieve en eervolle posities worden ingenomen door leden van de adel en geestelijkheid. Moeten we hen daarom waarderen? Dat zou terecht zijn indien de leden van de derde stand zouden weigeren om deze hoge posities te bekleden, of indien ze de capaciteiten zouden missen om deze functies adequaat uit te oefenen. De waarheid is echter heel anders; ze verbieden het gewoon. „Het maakt niet uit wat je verdiensten zijn en met welke talenten je gezegend bent, je mag tot hier gaan en niet verder. Het is niet goed voor jou geëerd te worden.”

Deze uitsluiting is een sociale misdaad tegen de leden van de derde stand. Het zou nog gerechtvaardigd kunnen zijn indien deze uitsluiting in het algemeen belang zou zijn. Maar als er geen onderscheid in klassen zou bestaan, dan zouden de hogere functies oneindig veel beter worden vervuld. Het bekleden van hoge posities zou de beloning moeten zijn voor betoonde talenten en bewezen diensten.

Eervolle posities voor hogere standen

Als bepaalde functies gereserveerd worden voor leden van de hogere standen, dan zullen hun salarissen nog steeds opgebracht moeten worden door degenen die het echte werk verrichten. Zodra de overheid in handen komt van een bepaalde klasse, dan groeit deze gestadig buiten alle proporties. Dan worden er nieuwe functies gecreëerd die niet in de behoefte voorzien van degenen die geregeerd worden, maar in de behoeften van de regenten. De hogere standen zijn erin geslaagd alle goedbetaalde en eervolle posities voor zichzelf te reserveren. Dit is niet alleen weerzinwekkend en onrechtvaardig ten opzichte van de derde stand, het is ook een vorm van verraad naar het land als geheel. Wie zou er durven zeggen dat de derde stand niet in staat is om het land te dragen? De derde stand is als een sterke robuuste man, wiens armen zijn geketend. Als de bevoorrechte klasse zou worden verwijderd, dan zou het land er niet slechter maar juist beter voor staan. Dus, wat is de derde stand? Alles, maar een ‘alles’ dat geketend en onderdrukt wordt. Wat zou het zijn zonder de bevoorrechte klasse? Alles, maar dan een ‘alles’ dat vrij is en floreert. Niets gebeurt er zonder de derde stand en alles zal eindeloos veel beter gaan zonder de andere standen. De derde stand omvat alles dat tot het land behoort; en datgene dat niet tot de derde stand behoort, maakt ook geen deel uit van het land. Wat is de derde stand? Alles.

De bevoorrechte klasse draagt niets bij aan het land, integendeel, ze verzwakt het en brengt het schade toe. Ze zijn een last voor het land en zijn niet in staat er deel van uit te maken. Ongelukkig is het land met een klasse die er genoegen in schept om zelf inactief te blijven te midden van alle activiteit en die de mooiste en beste producten voor zichzelf reserveren, zonder dat ze ook maar iets hebben bijgedragen aan de totstandkoming ervan. Alle ministeries zijn in handen van de adel. Leden van de adel geven bij benoemingen altijd de voorkeur aan hun soortgenoten, uit een gevoel van broederschap. De opeenhoping van macht is totaal; zij regeren in elke betekenis van het woord. Zulk een klasse verdient het in zijn vadsigheid niet om deel uit te maken van het land. Ze zijn een wezensvreemd element, omdat hun macht niet gebaseerd is op de wil van het volk en omdat hun doelstellingen gericht zijn op het behartigen van hun eigen belang, in plaats van het algemeen belang. De hier beschreven principes zijn onbetwistbaar. Accepteer deze principes, of laat anders iedere hoop op maatschappelijke rust en orde varen.

Geen echte vertegenwoordigers

Wat is een volk? Een verzameling van burgers, die onder een gemeenschappelijke wet vallen en die gerepresenteerd worden in een wetgevende vergadering. Tot op de dag van vandaag heeft de derde stand geen echte vertegenwoordigers in de Staten-Generaal. Zijn politieke rechten zijn daarmee nul. Het volk wil iets te zeggen krijgen. Het volk wil eigen vertegenwoordigers in de Staten-Generaal, vertegenwoordigers die uit eigen kring worden gerekruteerd, die hun verlangens kunnen verwoorden en hun belangen kunnen behartigen.

In elk vrij land – en elk land zou vrij moeten zijn – is er maar één manier waarop conflicten over de Grondwet beslecht kunnen worden. In deze situatie moet men geen beroep doen op de bevoorrechte klasse, maar op het volk zelf. Als we geen goede constitutie hebben, dan moet die gemaakt worden en alleen het volk heeft het recht daartoe. We moeten nu onze toevlucht nemen tot het bijeenroepen van een uitzonderlijke volksvertegenwoordiging. Het staat een volk altijd vrij om haar eigen constitutie te herschrijven.