‘Volleybal is de meest beoefende sport ter wereld’

Sportpresentator Mart Smeets in nrc.next

illustratie jet peters

De aanleiding

Vorige week stond in nrc.next ‘Ikterview’, een zelfinterview, met sportgoeroe Mart Smeets. Hij deed daarin een opmerkelijke uitspraak. „Grappig om te weten”, zei Smeets tegen Smeets: „volleybal is de meest beoefende sport ter wereld en daarna komt basketbal.” Dat wekte verbazing, en niet alleen hier op de redactie. ‘Is dat eigenlijk wel zo?’, vraagt lezer Arnoud van der Struijk zich af. Dat moet toch zeker voetbal zijn?

Waar is het op gebaseerd?

Mart Smeets heeft het niet van de minste bron, vertelt hij over de telefoon. Piet de Bruin, de inmiddels overleden voormalig voorzitter van de Nederlandse volleybalbond, vertelde hem dat ooit. „Ik vond het ook verrassend, vanuit Nederland bekeken”, zegt Smeets, „maar vergeet landen als China niet: daar is volleybal enorm.”

En, klopt het?

Alvast een waarschuwing: dit gaat weer een lastige worden. Want wat versta je onder ‘meest beoefende sport ter wereld’? Is dat de sport die door de meeste individuen wordt beoefend? En dan officieel bij een club, of telt één keer in het jaar een potje straatvoetbal (of beachvolleybal) ook mee?

Voor Nederland gaat de stelling hoe dan ook niet op. Organisatie NOC*NSF houdt de ledentallen van sportverenigingen in Nederland bij. Volleybal het populairst? Bij lange na niet. De sport staat op plek 9, met 116.539 leden, en wordt voorgegaan door respectievelijk atletiek (137.425), zwemmen (144.613), paardensport (213.009), hockey (232.933), gymnastiek (241.500), golf (388.043), tennis (674.696) en voetbal (1,2 miljoen).

Een terzijde: hardlopen, fietsen en fitness zijn sporten die waarschijnlijk door nóg meer mensen worden beoefend, maar die kunnen we überhaupt beter buiten beschouwing laten: iemand die wekelijks een rondje door het park rent of op de slaapkamer met gewichten in de weer is, staat al helemaal nergens geregistreerd.

Vrij overzichtelijk, maar ja, dat is Nederland. Internationaal vergelijken is een heel ander verhaal. Er is geen instituut dat wereldwijd sportdeelname bijhoudt. Vergelijkend onderzoek wordt er ook al niet gedaan. Dus hoe kom je daar dan achter?

Niet, zeggen de experts. Er is simpelweg geen zicht op. De meeste grote sporten hebben wel een bond die wereldwijd de sport promoot en (enigszins) reguleert: die brengen soms cijfers naar buiten over hoe populair hun sport wel niet is, maar dat zijn vage claims, met criteria die zich onderling maar lastig laten vergelijken.

Het Mulier Instituut maakte voor nrc.next een rondgang langs deze bonden. De drie grootste claims: voetbal, basketbal en, inderdaad, volleybal. Voetbalbond FIFA spreekt van 265 miljoen ‘geregistreerde en ongeregistreerde voetballers’. Basketbalbond FIBA heeft het over 450 miljoen basketballers, maar baseert zich op andere criteria. Volleybalbond FIVB maakt het nog bonter: 800 miljoen mensen zouden ‘ten minste één keer per week’ volleybal spelen. Bronnen voor deze cijfers ontbreken echter. Een conclusie kun je hier dus niet uit trekken, waarschuwen het Mulier Instituut, hoogleraar Sportontwikkeling Maarten van Bottenburg en sportkoepel NOC*NSF. Te vaag.

Wat wél goed wordt bijgehouden: de verspreiding van de verschillende takken van sport. De cijfers zijn wat oud, maar in 2003 stelde het Internationaal Olympisch Comité een ranglijst op van het aantal landelijke organisaties per sport. Wat blijkt: volleybal staat op één. 218 landen hebben een nationale volleybalbond, gevolgd door basketbal (212), atletiek (210) en voetbal (204).

Volleybal is dus de meest verspreide sport ter wereld. Maar betekent dat ook dat wereldwijd meer mensen volleyballen dan voetballen of basketballen? Niet automatisch. En dan hebben we het nog niet gehad over sporten in ongeorganiseerd verband. Als je een wandeling maakt door, zeg, een Zuid-Amerikaanse sloppenwijk, dan zal je om de haverklap kinderen zien voetballen – er hangen maar weinig volleybalnetten gespannen.

Conclusie

Simpel gezegd: er bestáán geen betrouwbare cijfers over het aantal beoefenaars van sporttakken wereldwijd. Toch heeft Smeets een punt. Volleybal is de meest verspreide sport ter wereld, met een nationale organisatie in de meeste landen. Of dit ook betekent dat de sport de meeste beoefenaars telt, valt te betwisten: helemaal als je ongeorganiseerd verband ook meerekent. Hoe onbevredigend ook, we kunnen niet anders dan deze stelling bestempelen als niet te checken.