‘Verdacht kalm op financiële markt’

Bank voor Internationale Betalingen waarschuwt financiële sector voor nieuwe instabiliteit

De huidige kalmte op de financiële markten lijkt op het eerste gezicht een teken dat de risico’s op de financiële markten zijn afgenomen. In werkelijkheid toont de geringe beweeglijkheid van de koersen van aandelen, obligaties en andere effecten dat beleggers juist steeds grotere risico’s aangaan. Dit zei de chef-econoom van de Bank voor Internationale Betalingen (BIS), Claudio Borio, dit weekeinde bij de presentatie van het kwartaalrapport van de BIS. In deze bank werken vrijwel alle belangrijke centrale banken samen.

De kalmte is volgens Borio te danken aan twee invloeden. Allereerst is de consensus onder analisten en voorspellers over de economische vooruitzichten zeer groot. „Wat ze zien vinden ze misschien niet leuk, maar ze denken het wel helderder te zien.”

Hij wijst erop dat de huidige variëteit van de voorspellingen een van de laagste is van de afgelopen twintig jaar. „De laatste keer dat deze zo laag was was in 2007. Ironisch genoeg dat vlak vóór een van de grootste voorspelfouten die de economische wetenschap ooit maakte.”

Tweede factor is het uiterst soepele monetaire beleid met lage rentes. Beleggers gaan er volgens de BIS van uit dat dit zo blijft of dat het, zoals nu in de Verenigde Staten, voorspelbaar en geleidelijk wordt ingetoomd.

Waar nodig zullen de centrale banken te hulp schieten. Volgens Borio leiden de lage rentes en de geringe risicoperceptie samen tot een zoektocht van beleggers naar effecten die nog een hoge opbrengst hebben. De risicopremies en rente-opslag van riskante beleggingen dalen daardoor.

Borio wijst er ook op dat beleggers grootschalig opties verkopen die beschermen tegen een toenemende beweeglijkheid van de markten. Daardoor verdienen ze nu aan de premies, maar lopen zij extra risico als de vlam in de pan slaat. Helaas, stelt de BIS-econoom, wordt de schaal waarop dit laatste gebeurt meestal pas zichbaar als het te laat is. „Het ziet er allemaal vertrouwd uit”, aldus Borio. „De dans gaat door tot de muziek stopt. En hoe langer de dans, hoe luider de muziek en hoe oorverdovender de stilte die volgt. De markten zullen niet liquide zijn, juist als dat dan het meest nodig is.”

Het is niet de eerste maal dat BIS een waarschuwing afgeeft. Nog in juni stelde de instelling dat „de financiële markten zich hebben losgezongen van de realiteit”. Ook vóór de financiële crisis toonde BIS zich bezorgd over de stabiliteit van de markten door het te ruime geldbeleid en de opkomst van de kredietderivaten. „De klok tikt”, liet de instelling in 2005 al weten.