Kinderarts, pragmaticus en vertrouweling van Tusk

Nieuwe premier Polen

Polen krijgt voor de tweede keer een vrouwelijke premier. Ze is goede bekende van Tusk.

Voordat Donald Tusk naar Brussel vertrekt om de Europese Raad van regeringsleiders te gaan leiden, heeft hij zich in de Poolse hoofdstad Warschau verzekerd van een loyale opvolger als premier. Parlementsvoorzitter Ewa Kopacz, een vertrouweling van de succesvolle Tusk, wordt vandaag door president Bronislaw Komorowski benoemd tot nieuwe premier van Polen

Als er geen onverwachte problemen optreden treedt Kopacz (57) later deze maand aan als de tweede vrouwelijke premier in de Poolse geschiedenis. Kort na de val van het communisme had Polen ook kortstondig een vrouwelijke minister-president, Hanna Suchocka (1992-1993).

Het zal voor Kopacz moeilijk zijn uit de schaduw te treden van Tusk, die bijna zeven jaar regeerde in een voor Polen ongekende periode van stabiliteit en vooruitgang. Tijdens de economische crisis in Europa bleef de Poolse economie doorgroeien.

Kopacz, eerder werkzaam als kinderarts, werd in 2001 gekozen als parlementariër van het door Tusk opgerichte centrum-rechtse en pro-Europese Burgerplatform. Na als minister van Volksgezondheid het byzantijnse Poolse zorgsysteem te hebben hervormd (2007-2011), werd Kopacz in voorzitter van de Sejm, het parlement. Haar kantoor ontwikkelde zich tot machtscentrum van waaruit Tusken Kopacz, de voortdurende onrust binnen hun partij bedwongen.

De geharde Kopacz had als minister voor Volksgezondheid al opzien gebaard door zich, tegen de Poolse publieke opinie in, te verzetten tegen inentingen tegen het Mexicaanse griepvirus H1N1. Later bleek dat de geschoolde arts de situatie goed had ingeschat.

De nieuwe premier, afkomstig uit een arbeidersmilieu, geldt als pragmaticus. Ze is de eerste leider in het democratische Polen die vroeger géén rol heeft gespeeld in de anti-communistische oppositie (zoals Tusk, Komorowski en oud-president Lech Kaczynski) of juist lid is geweest van de Communistische Partij (zoals oud-president Alexander Kwasniewski).

Oppositieleider Jaroslaw Kaczynski, tweelingbroer van de bij de vliegtuigcrash van Smolensk (2010) omgekomen oud-president, valt Kopacz hard aan. Meer dan een marionet van Tusk is ze niet, zegt Kaczynski. Tusk „blijft de politiek leiden vanuit Brussel”, zegt hij. Kaczynski’s partij Recht en Rechtvaardigheid wil het Burgerplatform verslaan bij lokale verkiezingen in november en, belangrijker, bij de parlementsverkiezingen volgend jaar. Bijna werd de conservatief-katholieke partij van Kaczynski groter dan Burgerplatform bij de Europese verkiezingen eerder dit jaar.

Na het nieuws over het vertrek van Tusk naar Brussel kreeg het Burgerplatform in de peilingen een opsteker. Veel Polen zijn trots op de sterke positie die hun land de laatste jaren in de EU heeft verworven. Tusks topbaan bewijst dat Polen meetelt. Maar het is de vraag hoe lang Kopacz van dit ‘Tusk-effect’ kan profiteren. Nu Tusk weg is, zien dissidenten binnen het Burgerplatform hun kans schoon. Normaal gesproken is de Poolse premier ook partijleider, maar oud-parlementsvoorzitter Grzegorz Schetyna wil nu ook de partij leiden.