Achteraf wordt ‘gewoon’ bijzonder

Mensen leggen vaak alleen het bijzondere wat ze meemaken vast. Maar gewone dingen zijn ook leuk om te herbeleven.

Schrijf eens op wat je hebt gedaan op een heel gewone dag, en waar je was. Of een gesprek dat je net met iemand hebt gevoerd: waar ging het over, wat zeiden jullie, hoe voelde je je?

Mensen zijn niet geneigd om dat te doen. Ze denken dat ze het niet zo interessant zullen vinden om die alledaagse dingen maanden later terug te lezen. Maar ze beseffen niet dat ze veel daarvan al snel vergeten en dat ze er daardoor later meer van genieten dan ze verwacht hadden.

Dat laten vier onderzoekers van Harvard Business School zien in een artikel dat binnenkort gepubliceerd wordt in Psychological Science en onlangs online is gezet. Het komt voor een deel doordat mensen de waarde van het gewone, het alledaagse onderschatten, lieten de onderzoekers verder zien.

Ze deden een viertal experimenten met in totaal een paar honderd proefpersonen. De onderzoekers lieten studenten in een eerste experimentje bijvoorbeeld een geschreven ‘tijdscapsule’ maken, met onder meer beschrijvingen van een bijeenkomst met andere mensen, een recent gesprek, een inside grapje, een fragment uit een eigen scriptie en een examenvraag. Ze zeiden dat ze de studenten daar een paar maanden later weer naar zouden vragen – hoe nieuwsgierig dachten die studenten dat ze daarnaar zouden zijn? Mwah, dachten de studenten.

Maar vlak voordat ze een paar maanden later écht naar hun antwoorden mochten kijken, waren ze nieuwsgieriger geworden. En ze vonden het ook leuker om hun antwoorden te zien dan ze hadden verwacht. Het gewone was bijzonder geworden.

In een ander onderzoek verwachtten jonge afgestudeerden dat ze het in mei interessanter zouden vinden om terug te lezen wat ze op Valentijnsdag met hun partner hadden gedaan dan naar wat ze precies een week vóór Valentijnsdag met hun geliefde hadden gedaan – een heel gewone vrijdag. Maar juist naar die gewone dag werden ze in de loop der tijd nieuwsgieriger. En hoewel ze het niet hadden verwacht, vonden ze het uiteindelijk even leuk om daarover te lezen als over hun Valentijnsdag.

Wie de hele tijd maar bezig is om niet alleen zijn bijzondere momenten maar ook nog zijn gewone dagelijkse leven te documenteren, houdt geen tijd meer over om te leven – dat realiseren de onderzoekers zich best. Maar het gaat hun erom dat ook die gewone momenten de moeite waard zijn en dat mensen zich dat vaak niet realiseren.

Daardoor leggen mensen die gewone momenten niet vast en missen ze de mogelijkheid om er later van te genieten. In één experiment besloot slechts 27 procent van de proefpersonen om een recent gesprek op te schrijven als ze in plaats daarvan ook een fragment uit een talkshow konden bekijken – terwijl 58 procent van de proefpersonen een maand later liever hun eigen conversatie teruglas dan zo’n filmpje te zien.

Want dat is natuurlijk ook belangrijk, benadrukken de onderzoekers: je moet je gewone momenten niet alleen vastleggen, maar later óók de tijd nemen om ze nog eens te herbeleven. Zoals een van de proefpersonen opmerkte: „Het heeft mijn dag zeker opgevrolijkt om weer te lezen over de gewone dingen die ik deed met mijn dochter. Ik ben blij dat ik die gebeurtenis heb gekozen om over te schrijven vanwege het ongelooflijke plezier dat het me nu geeft.”

Waar we al die tijd vandaan moeten halen, en wat de beste balans daarin is, moet nader onderzocht worden, schrijven de onderzoekers. Ze geven wel een voorzet: 5.000 foto’s van je bijzondere huwelijk is wellicht wat overdreven. Daar kunnen er vast wel wat af – en dan kun je ook meer alledaagse momenten vastleggen en daarna weer herbeleven.