Accountants, schiet eens op

Controleurs die in opspraak komen, verliezen hun waarde. Alleen daarom al is het verstandig dat accountantsorganisatie KPMG haar eigen bestuur, het toezicht daarop en het interne beloningsbeleid gaat veranderen in een poging om het geschonden maatschappelijke vertrouwen te herstellen. KPMG kwam de afgelopen maanden in opspraak vanwege interne problemen, twijfels over integriteit, een justitieel fraudeonderzoek en een reeks fraude- en smeergeldzaken bij grote klanten die de controlerende KPMG-accountant kennelijk niet had gezien of niet aan de grote klok wilde hangen.

De maatregelen komen erop neer dat het bestuur van de organisatie verder moet professionaliseren, dat mensen van buiten de organisatie als toezichthoudende commissaris worden benoemd en dat variabele beloningen aan banden worden gelegd.

Het moet voor bestuursvoorzitter Jan Hommen, die eerder dit jaar op tijdelijke basis bij KPMG werd aangesteld, een déjà vu zijn. Als bestuursvoorzitter van ING moest hij na de kredietcrisis en de staatssteun vergelijkbare maatregelen nemen. Daar ging het, evenals bij andere banken en verzekeraars, om de erkenning dat bonussen gelimiteerd moeten zijn, dat de risico’s effectiever bewaakt moeten worden en dat de belangen van de klant centraal staan.

De parallel met de financiële wereld maakt duidelijk wat er bij KPMG gaat veranderen én waar de tegenstelling niet verdwijnt. In de financiële wereld ging de limitering van de bonussen en variabele beloningen bijvoorbeeld gepaard met stijgende vaste salarissen. Verder is het de vraag of de partners van KPMG, die tevens de aandeelhouders zijn, hun variabele beloning niet gewoon inruilen voor een dividenduitkering.

De wijziging van de structuur aan de top van KPMG en het gevoerde beloningsbeleid zijn echter geen doel op zich. Zij zijn een middel om de kwaliteit naar een hoger niveau te tillen en daarmee vertrouwen te herstellen. Het is een goed signaal dat KPMG kwaliteitsnormen en klanttevredenheid gaat koppelen aan de beloning van de partners. Al wekt het bevreemding dat dit nu met zoveel woorden moet worden aangekondigd alsof het niet al de praktijk was. Bovendien blijft de inherente belangentegenstelling bestaan tussen de onderneming die als opdrachtgever de boekencontrole betaalt en de bredere belangengroep, van beleggers tot en met werknemers, die op adequate financiële informatie moet vertrouwen. KPMG zet met de hervormingen een eerste stap die al eerder gezet had moeten worden. Andere grote accountantskantoren zullen hun beleid en werkwijze ook moeten herformuleren. De beroepsgroep heeft nog wel een weg te gaan. Opschieten.