Vliegtuigen kunnen geen huizen doorzoeken

Voor een luchtcampagne is informatie over doelwitten cruciaal. Die is niet alleen vanuit de lucht te verzamelen.

Amerikaanse Predator-drone met Hellfire-raketten Foto AP

De Islamitische Staat „uithollen en ten slotte verwoesten”, zoals president Obama het noemde, is een ambitieus doel waarvoor extra militaire middelen nodig zijn. Zijn belofte geen grondtroepen in te zetten, moet los worden geïnterpreteerd.

1 Wat hebben de VS tot nu toe militair tegen IS gedaan?

De Amerikaanse bombardementen die begin augustus in Noord-Irak begonnen, waren defensief. Ze moesten bijvoorbeeld voorkomen dat IS-strijders Koerdische steden zouden innemen. Sindsdien zijn circa 150 aanvallen uitgevoerd, ofwel vijf per dag; te weinig om IS-strijders plus hun materieel in het hele ‘kalifaat’ te treffen.

2 Hoe kan zo’n luchtoffensief worden uitgebreid?

Tot nu toe werden veel aanvallen uitgevoerd met F-18’s van een Amerikaans vliegdekschip en met strategische bommenwerpers vanuit Qatar. Maar om een jeep met een IS-leider, een snelrijdend munitiekonvooi of andere ‘tijdgevoelige doelwitten’ te kunnen raken, zijn permanente luchtpatrouilles nodig. Ook moeten helikoptereenheden in de buurt beschikbaar zijn, bijvoorbeeld om piloten te redden die zijn neergeschoten of na een technisch mankement in vijandelijk gebied zijn geland. Vanuit de veraf gelegen Golf is dat lastiger te organiseren dan wanneer toestellen kunnen opstijgen in, bijvoorbeeld, Turkije, Koerdistan of Jordanië. Voor operaties in Jemen en Somalië hebben de Amerikanen ook in die regio bases voor drones, jachtbommenwerpers en transportvliegtuigen ingericht, onder meer in Djibouti en Kenia.

3 Wat zijn daarvoor nu in de regio de mogelijkheden?

Turkije lijkt politiek huiverig om Amerikaanse gevechtsvliegtuigen te stationeren, op de basis Inçirlik bij Adana staan wel Predator-drones. Een basis in Jordanië is aannemelijker. In 2003 vlogen Amerikaanse jachtbommenwerpers vanaf een woestijnbasis in het oosten van het land; ook waren daar special forces gelegerd. Weer bases betrekken in Irak is onwaarschijnlijk; die liggen deels in IS-gebied.

4 En Obama’s belofte dat er geen ‘boots on the ground’ komen?

Informatie over doelwitten is cruciaal voor het succes van een luchtcampagne. Denk dus wel degelijk aan commando’s die, gecamoufleerd als cactus, met laseraanwijzers geleide wapens naar hun doel dirigeren. Hun inzet bij het ontvoeren of doden van de IS-leiding, een methode die de VS in Irak, Afghanistan, Jemen en Somalië toepassen, is aannemelijk. Met een vliegtuigen kun je geen huiszoekingen doen.

5 Welke rol speelt Syrië op het schaakbord?

Dat is de onzekere factor. Raqqa, de ‘hoofdstad’ van het kalifaat ligt in het oosten van Syrië. Militairen noemen het evident dat IS niet zonder militaire operaties op Syrisch grondgebied valt uit te schakelen. IS-strijders filmden afgelopen week al een Predator-drone die boven Raqqa cirkelde.

Bij het oprollen van IS in Irak rekenen de VS op het Iraakse leger en Koerdische peshmerga. In Syrië is het vinden van een ‘grondcomponent’ een groter probleem. Obama zei dat gematigde rebellen, zoals het Vrije Syrische Leger, extra steun krijgen. Het Pentagon zal niet de weg vrij willen bombarderen voor het leger van Assad en bondgenoot Hezbollah.

6 Wat kan de Islamitische Staat intussen doen?

Niet veel, behalve de bui afwachten. IS heeft zware wapens buitgemaakt, maar die zijn vanuit de lucht eenvoudig op te sporen en te vernietigen, getuige recente acties. De IS-luchtverdediging mag geen naam hebben. Het meest waarschijnlijke antwoord van IS is: ondergronds gaan, zich verstoppen tussen de lokale bevolking. De Talibaan slaagde daar ook goed in. Aan ‘uitholling en verwoesting’ wordt ook in Jemen en Somalië nog steeds gewerkt.