‘Reizigers naar het kalifaat gaan geen groente telen’

Nationaal terreurbestrijder

Waarom laat je het ene gezin naar het kalifaat in Syrië reizen als je het andere tegenhoudt?

Foto ANP

Nationaal terreurbestrijder Dick Schoof komt „tijd tekort”. Het vertrek van twee jonge gezinnen uit Hilversum en Amersfoort naar het islamitische kalifaat in Syrië en het tegenhouden van twee gezinnen met dezelfde intentie in Huizen eisen zijn aandacht. Vanuit de Letse hoofdstad Riga, waar hij gisteravond een presentatie hield over cybersecurity – een ander onderwerp dat zijn aandacht vraagt – reageert hij op de uitreizende families.

Gaat het inderdaad om vier of om nog meer gezinnen die naar Syrië willen?

„Dit is het ons nu bekende aantal – waarbij de bestemming van de Amersfoortse en Hilversums gezinnen overigens nog onbekend is.”

Waarom kan het ene gezin probleemloos vertrekken en wordt het andere tegengehouden?

„Dat valt of staat met de informatie die we op dat moment hebben.”

De vader van het Amersfoortse gezin is Jermaine W., al jaren bekend bij de inlichtingendienst AIVD.

„Dat klopt, al is hij nooit veroordeeld. De informatie dat hij met zijn vrouw en kinderen ook daadwerkelijk zou vertrekken, was onvoldoende hard. Daardoor konden ze wegglippen. Ik heb trouwens het sterke vermoeden dat de aanhouding van de twee hem bekende gezinnen in Huizen voor W. de prikkel is geweest om overhaast met zijn gezin het land te verlaten.”

Dat klinkt als een leermoment voor de betrokken overheidsinstanties.

Schoof denkt even na. „Oké, dat kun je zeggen. Maar vergeet niet: uitreizende gezinnen zijn echt weer iets nieuws. Het begon met geradicaliseerde jongeren die vertrokken, vervolgens waren het uiterst radicale vrouwen en daarna volgden jonge vrouwen die vertrokken om daar te trouwen. Nu gaat het om gezinnen met jonge, leerplichtige kinderen. In dat opzicht wordt het steeds gekker.”

Van de tegengehouden gezinnen uit Huizen zit inmiddels niemand meer vast. De rechter was niet onder de indruk van het aangeleverde bewijs.

„In eerste aanleg niet. Maar het Openbaar Ministerie is in beroep gegaan. Dus ook zíj vinden het een stevige casus, die overigens deels is gebaseerd op geheime en niet openbare informatie van de AIVD.”

De advocaat van de vader uit Huizen die net weer vrij is, noemde diens arrestatie „volstrekt onnodig”. Inname van hun paspoort zou afdoende zijn geweest.

„Dat is altijd de vraag. Het innemen van iemands paspoort maakt het lastiger om je te verplaatsen, maar het is geen garantie dat men niet uitreist. Ook zonder reisdocument kun je via de poreuze Turkse grens Syrië bereiken. Dat gevaar speelde hier, maar dat hebben we dus weten te voorkomen.”

In een tweet stelde u uitreizen naar Syrië gelijk aan een jihadgang. Is er geen verschil tussen emigreren naar het kalifaat en deelnemen aan de gewapende strijd daar?

„Het is allereerst geen internationaal erkende staat, maar door een internationaal erkende terreurorganisatie bezet gebied. Als bewoner van dat gebied moet je je min of meer verbinden aan IS om er te kunnen leven. Zonder goedkeuring van hun gruwelijke geweld kun je er simpelweg niet leven. Als deze gezinnen er groente zouden gaan telen, hadden we niet op deze manier ingegrepen. Maar zelfs als ze dat van plan zouden zijn geweest, hadden we alles gedaan om ze tegen te houden. Het is naïef te veronderstellen dat je zomaar in de zelfbenoemde staat van IS kunt leven.”