Pinnen, chippen, dippen, tikken

Is Nederland klaar voor betalen via een ‘tikje’ met de bankpas of telefoon?

In den beginne was er het pinnen. Daarna werd het chippen en nu is het dippen (in plaats van swipen met de magneetstrip op je bankpas) . Het volgende hoofdstuk in het betalingsverkeer is ‘tikken’. Eén tikje van je telefoon of betaalkaart tegen de kassa en je hebt afgerekend. Draadloos, of in het vakjargon ‘contactloos’. Zoals het bliepje tijdens het in- en uitchecken met de ov-chipkaart.

Naast een horloge presenteerde het Amerikaanse technologiebedrijf Apple deze week een nieuwe betaalmethode. Vanaf oktober werkt ‘Apple Pay’ in de VS en naar verwachting volgend jaar ook in Europa.

Ook Nederlandse banken hebben al hun eigen methode. ABN AMRO en ING geven bankkaarten uit met een draadloze NFC-chip (near field communication) waarmee je contactloos kunt betalen tot 25 euro of 50 euro per dag. Voor grotere bedragen moet je een pincode invoeren.

Rabobank slaat de bankkaart met NFC-chip over en introduceert betalen via de app Rabo Wallet op je mobiele telefoon. Die is gekoppeld aan een betaalrekening, maar kan ook overweg met klantenkaarten en kortingsbonnen. Zodat je bijvoorbeeld bij de kassa van de Albert Heijn meteen de bonuspunten op je telefoon erbij krijgt. Volgens Pascal Spelier, specialist bij CapGemini Consulting, heeft de Rabo Wallet de meeste kans op succes. Het aanbod van contactloze betaaldiensten is nu nog „onoverzichtelijk” voor consumenten, vindt hij. Er is al veel geëxperimenteerd met het nieuwe betalen, maar weinig Nederlanders doen het. Vier vragen:

1 Waarom betaalt Nederland nog niet massaal mobiel?

Er is geen standaard. Er zijn veel partijen die zich een rol willen toe-eigenen in het betalingsverkeer. Banken, creditcardmaatschappijen, telecomproviders, webdiensten en winkeliers. Daarnaast spelen hardwareleveranciers een belangrijke rol omdat hun apparaten in de broekzak zitten. Samsung loopt als grootste telefoonmaker voorop, nu komt Apple dus met Apple Pay. Er zijn veel verschillende betaalmethoden en dat maakt consumenten huiverig om over te stappen. Door al die verschillende rekeningen, incasso’s en tegoeden kun je het overzicht op je uitgaven kwijt raken. Methodes die gekoppeld zijn aan je gewone bankpas (debetcard in plaats van creditcard) geven het meeste houvast, zegt Spelier.

2 Wat is het nut van tikken voor de markt en consumenten?

Banken en winkeliers hoeven minder kosten te maken. Het transport, de afhandeling en beveiliging van papier- en muntgeld kost geld. Winkeliers hopen op meer omzet. Zij willen de rij voor de kassa verkleinen om meer klanten te kunnen helpen. Elke seconde telt dan. Een tikje met de telefoon werkt sneller dan een kaart invoeren en je pincode intypen. De mobiele betalingen worden vooral gebruikt voor kleine bedragen - die je normaal vaak cash zou afrekenen.

Voor consumenten betekent tikken een paar seconden tijdwinst bij de kassa. Dat is prettig in een drukke supermarkt en als je haast hebt, maar bij bijvoorbeeld een meubelmaker schiet je er weinig mee op. Het is natuurlijk wel handig om de stapel kortingskaarten en het papiergeld in je portemonnee te kunnen verkleinen.

3 Is de infrastructuur in Nederland al klaar?

Nee. Aan NFC-chips geen gebrek, met chipfabrikant NXP binnen de landsgrenzen. Dat bedrijf levert de chips aan onder meer Samsung en Apple. Maar nog lang niet alle winkels hebben een contactloos betaalpunt en dit zal ook nog even duren. Van de huidige 305.000 betaalpunten in Nederland ondersteunen er nu 42.000 NFC. De verwachting is dat de meeste betaalterminals in 2015 en 2016 vervangen worden. Ook de consument moet upgraden: nog niet iedereen heeft een smartphone, laat staan een met NFC chip. Je kunt NFC-stickers op je toestel plakken maar dat is niet echt een chique oplossing. De meeste mobiele betaalsystemen zijn verder nog niet rechtstreeks aangesloten op de bankrekeningen van consumenten.

4 Zijn mobiele betaaldiensten veilig en hoe zit het met spam?

Boodschappen doen met je mobiele telefoon opent een wereld van commerciële mogelijkheden.

PayPal en Apple ontwikkelen beiden een systeem waarmee je in de winkel van aanbieding naar aanbieding kunt navigeren. Via bluetooth wordt de klant stap voor stap door de winkel geloodst langs afgeprijsde producten die bij zijn kooppatroon passen. Apple benadrukt dat noch Apple, noch de winkelier iets van je betaalgegevens te weten komen.

Google, dat geld verdient aan advertenties, wil ook je locatie gebruiken om advertenties op maat naar je telefoon te sturen. Dat verhoogt het risico op spam: je wilt, al wandelend door een winkelstraat, niet continu lastig gevallen worden met pushberichten op je telefoon. Het is niet interessant te weten dat de ijsbergsla in de aanbieding is als je op zoek bent naar een spijkerbroek.

De Rabobank wil ook kortingen via de Rabo Wallet gaan aanbieden, maar doet dat niet op basis van je bestedingspatroon. Want consumenten blijven huiverig dat anderen hun koopgedrag kunnen volgen. Maar wie weet zullen koopjesjagers, gelokt door aanbiedingen en kortingen, mobiel betalen toch snel omarmen.