Doe je best en je vindt een vrouw

Geschikte vrouwen zijn er zeker, maar je moet ze zoeken en overtuigen van hun kunnen

Foto Arjen Born

Het aantal mannen en vrouwen is bij Novamedia (eigenaar van de Postcode Loterij) netjes verdeeld, maar niet bij de raad van commissarissen. Van de vijf is er slechts één vrouw: president-commissaris Gerdi Verbeet. En dat stemt de oud-Kamervoorzitter ontevreden. „Ik heb ze gezegd dat ik weiger om zoveel kilo’s aan te komen dat ik voor twee tel”, zegt ze.

Volgens de Wet bestuur en toezicht moet de top van een groot bedrijf – zowel in de raad van bestuur (rvb) als in de raad van commissarissen (rvc) – voor minimaal 30 procent uit mannen én voor 30 procent uit vrouwen bestaan. Wat betreft vrouwen is dit vrijwel nooit het geval. Het bleek vorige week al uit de Female Board Index van de Tilburgse hoogleraar Mijntje Lückerath. Deze week werd het bevestigd door de bedrijvenmonitor Wet bestuur en toezicht, die onder voorzitterschap van Verbeet wordt gemaakt. In de rvb is gemiddeld 8,9 procent vrouw, in de rvc 11,2 procent.

Uit de monitor bleek ook dat veel bedrijven de wet nauwelijks kennen. Verbazingwekkend, vindt Verbeet. „Oké, het is een streefcijfer, maar je moet het wél nastreven.” Als dat niet snel gebeurt, krijgt Nederland misschien een quotum opgelegd vanuit Europa. „En dat wil niemand. Ik ook niet.”

Maar de bevindingen bieden niet erg veel hoop op verandering. Zo zegt ruim de helft van de bedrijven niets te hebben ondernomen om de posities in het bestuur evenwichtig te verdelen, en zegt 30 procent dat ook niet in de toekomst te gaan doen.

Als redenen wáárom ze niet aan het streefcijfer voldoen, zeiden bedrijven: ‘we zitten met z’n vieren in de raad van commissarissen, we kunnen nooit 30 procent halen’. Of: ‘de raad van bestuur bestaat uit één persoon’. Verbeet, verbijsterd: „Die 30 procent is geen plafond, 50 procent is ook goed. Bedrijven zijn creatiever in het verzinnen van excuses dan in bedenken hoe ze het streefcijfer kunnen halen.”

Wat is het probleem: willen de bedrijven niet, of willen de vrouwen niet? Headhunters, Gerdi Verbeet en uitgeverij Wolters Kluwer – dat als enige bedrijf wél aan de streefcijfers voldoet – zeggen: een vrouw wordt niet ‘gewoon’ benoemd. Daarvoor moet je actie ondernemen, meer dan om een man aan te stellen. Dat komt onder meer omdat de poule van topmannen groter is dan die van topvrouwen. Headhunter Carien van der Laan is gespecialiseerd in het bemiddelen van vrouwen voor topfuncties. „De meeste headhunters hebben hun databases vol met mannen. Je moet verder kijken en er werk van maken om je bestand uit te breiden.”

Want ze zijn er heus wel, zeggen ze allemaal. „Als onze klant een vrouw zoekt, dan vinden we die”, vertelt headhunter Pieter Cortenbach van bureau Vanderkruijs. Het gebeurt alleen niet zo vaak dat het bedrijf zo expliciet de opdracht geeft, merkt hij. „Vaak zeggen ze ‘we willen de beste, het zou mooi zijn als het een vrouw is’. Maar gedurende het proces kom je uiteindelijk toch uit op drie mannelijke kandidaten.” Hoe dat komt? „Er zijn meer mannelijke kandidaten en zij zijn assertiever in zelfpromotie. Bovendien bestaan de selectiecommissies vaak uit mannen, en mannen kiezen toch sneller voor een man.”

Heb je een goede vrouw voor de functie gevonden, dan is niet meteen gezegd dat ze het ook doet. Cortenbach: „Een vrouw moet je er vaker van overtuigen dat ze de geschikte persoon is.” Bovendien, zegt Carien van der Laan, zeggen sommige vrouwen ‘ik wil niet gekozen worden omdat ik een vrouw ben’. „Onzin, je hebt nu een kans, ga je verantwoordelijkheid pakken.”

Dan is er nog een laatste hobbel. Gaat de vrouw ervoor en solliciteert ze op de functie, dan kan ze in de ogen van de selectiecommissie minder daadkrachtig en terughoudender overkomen dan een mannelijke concurrent. Van der Laan: „Als een vrouw iets één keer gedaan heeft, zegt ze ‘ik heb het één keer gedaan’. Een man zegt ‘ik heb ervaring’.” Die bescheidenheid, benadrukt Gerdi Verbeet, is géén verschil in kwaliteit.

Wie vrouwen aan de top wil, moet dat nastreven. Stel een doel – ten minste 30 procent vrouw – en houd je eraan. Zo is het Wolters Kluwer (meer dan 18.000 werknemers) ook gelukt een divers team samen te stellen. Kathy Baker, hoofd HR: „Iedereen, tot en met president-commissaris Peter Wakkie aan toe, kent de diversiteitsdoelen van het bedrijf. Als je de geschikte vrouw niet meteen vindt, moet je harder zoeken.”