Bange baby ‘kleine Albert’ was een ander

Laat een baby een rat zien en maak tegelijkertijd een hard geluid: de baby wordt bang voor ratten en andere pluizige dieren. In 1920 publiceerde psycholoog John Watson (1878-1958) dit onderzoek samen met zijn studente Rosalie Rayner in Journal of Experimental Psychology. Het experiment met ‘kleine Albert’ werd beroemd – dat emoties aan te leren zijn, was nieuw – en later ook berucht. Een gezonde baby werd in een maand een angstig wrak en Watson deed niet erg zijn best om te onderzoeken hoe het de bange baby verder verging.

Psychologen zijn de laatste decennia op zoek gegaan naar die baby. In 2009 schreven drie psychologen in American Psychologist dat ze ‘kleine Albert’ gevonden hadden en dat hij eigenlijk Douglas Merritte heette. Maar nu komen andere Amerikaanse psychologen met een nieuwe kandidaat-baby: Albert Barger. Watson gebruikte meestal geen pseudoniemen (American Psychologist, september). Het viertal vond ook andere aanwijzingen dat deze nieuwe ‘kleine Albert’ de goede is, in onder meer leeftijd, gewicht en andere medische gegevens. Albert Barger overleed in 2007. Hij hield niet erg van dieren, maar of dat door het experiment komt is niet te zeggen.

Als Albert Barger inderdaad ‘kleine Albert’ was, is dat goed voor Watsons reputatie. Douglas Merritte overleed op zijn zesde aan de gevolgen van een waterhoofd. Een Californische psycholoog schreef in 2012 in History of Psychology dat Watson deze ziekte van ‘little Albert’ weleens verzwegen kon hebben. Dat zou wetenschapsfraude zijn (‘kleine Albert’ was gezond, schreef Watson). En experimenteren op een ziek kind is ook weinig ethisch. Maar hoewel Watson een ‘zorgelijke neiging’ had om details van het experiment steeds anders te beschrijven – zó onethisch was hij misschien ook weer niet.