Obama onthult strategie tegen IS - ‘vernietigen waar het ook is’

De Verenigde Staten zullen samenwerken met een “brede coalitie” van partnerlanden in de strijd tegen Islamitische Staat (IS) “waar het ook is”. President Barack Obama onthulde vannacht plannen om de terroristische groep in Irak én Syrië “omver te werpen en uiteindelijk te vernietigen”.

Obama spreekt het Amerikaanse volk toe vanuit het Witte Huis over zijn strategie tegen Islamitische Staat (IS). Foto AP / Saul Loeb

De Verenigde Staten zullen samenwerken met een “brede coalitie” van partnerlanden in de strijd tegen Islamitische Staat (IS) “waar het ook is”. President Barack Obama onthulde vannacht plannen om de terroristische groep in Irak én Syrië “omver te werpen en uiteindelijk te vernietigen”.

Daarbij horen “Amerikaanse luchtaanvallen”, maar zeker geen “Amerikaanse troepen op buitenlands grondgebied”, benadrukte Obama op de vooravond van het dertiende jubileum van 11 september.

De president sloot aanvallen op Syrisch grondgebied niet uit, vertelt onze correspondent Guus Valk vanuit Washington. Maar of dat echt gaat gebeuren is onduidelijk. Valk:

“Obama sluit aanvallen in Syrië ook niet uit. Maar het probleem in Syrië is dat er geen geloofwaardige partner is met wie kan worden samengewerkt. Bombarderen heeft weinig zin als er geen grondtroepen zijn. Daarbij wil hij Assad niet tegemoetkomen”.

Geen grondtroepen, wel meer militairen naar Irak

Hoewel Obama grondtroepen uitsluit, zullen er zeker toch 475 extra Amerikaanse soldaten ingezet worden in Irak om Iraakse en Koerdische troepen “te ondersteunen met training, inlichtingen en materieel”. Maar, drukte de president het Amerikaanse volk op het hart vanuit het Witte Huis: dit is “geen gevechtsmissie”.

Momenteel zijn er al zo’n 1040 Amerikaanse militairen werkzaam in Irak. Volgens een persverklaring van het Pentagon voerden de Verenigde Staten sinds 8 juli 154 luchtaanvallen uit op doelen van IS. Daarbij zouden 162 voertuigen, 21 wapensystemen en munitiedepots en 29 installaties vernietigd zijn.

Twitter avatar apjvalk Guus Valk Als de 475 extra troepen in Irak zijn aangekomen, zitten er 1.600 VS-militairen in Irak. Geen ‘boots on the ground’ - maar ook niet niks.

Daarnaast laat het Pentagon weten bijna 450 duizend kilo aan humanitaire hulpgoederen in belegerde gebieden gedropt te hebben. Daarbij werd het geholpen door het Verenigd Koninkrijk, Canada, Australië en Frankrijk.

De toespraak van Obama:

“Onze doelen zijn duidelijk. We zullen IS omverwerpen en uiteindelijk vernietigen aan de hand van een duidelijke en duurzame strategie van terrorismebestrijding. Deze campagne zal een stabiele en niet-aflatende poging zijn om IS - waar het ook is - uit te schakelen met onze luchtmacht en steun aan partners op de grond”

“Met de installatie van de nieuwe Iraakse regering en na gesprekken gevoerd te hebben met buitenlandse bondgenoten en het Congres, kan ik aankondigen dat Amerika een brede coalitie zal leiden om deze terroristische dreiging aan te pakken.”

Obama zei in zijn toespraak, op de avond voor de dertiende herdenking van 11 september, dat IS geen dreiging vormt voor Amerikaanse burgers. Maar dat de terroristische groepering wel Amerikanen in het Midden-Oosten in gevaar brengen.

Strategie bestaat uit vier delen

De Amerikaanse strategie om IS te “vernietigen” bestaat uit vier onderdelen. En komt in grote lijnen overeen met een op maandag uitgelekte versie:

  • Het uitbreiden van het aantal luchtaanvallen in Irak
  • Het vergroten van de steun aan troepen die vechten tegen IS. Obama riep het Amerikaanse Congres op om Syrische oppositiestrijders te helpen trainen en voorzien van materieel
  • Het gebruik van strategieën van terrorismebestrijding (drones etc) en samenwerken met internationale partners om aanvallen in de regio en daarbuiten te voorkomen
  • Het blijven verlenen van humanitaire steun aan burgers die geraakt worden door het conflict in Irak en Syrië

Hoewel de strategie van Obama met vier punten uitgebreid lijkt, is die niet erg specifiek. Dat kan kloppen, beaamt Valk:

De speech was niet specifiek, maar dat betekent niet dat er geen verdere plannen zijn. Obama heeft misschien niet het achterste van zijn tong laten zien. Hij heeft lang geaarzeld actie te ondernemen, omdat het betekent dat hij het hoofdstuk-Irak weer opent. Het was zijn grote verdienste, vond hij zelf, dat hij die impopulaire oorlog had beëindigd. Nu is hij de vierde president op rij die opdracht geeft tot bombardementen op Irak.

Strategie lijkt niet op Irak, maar meer op terrorismebestrijding in Jemen

De president vergeleek deze strategie nadrukkelijk niet met de oorlogen in Irak en Afghanistan maar met de Amerikaanse terrorismebestrijding in Somalië en Jemen van de afgelopen jaren. Maar of dat zo’n goede vergelijking is, betwijfelt onze correspondent Guus Valk:

Twitter avatar apjvalk Guus Valk De drone-oorlogen in Jemen en Somalië zijn juridisch en moreel omstreden, effect is twijfelachtig. Is dat nu het voorbeeldmodel tegen IS?

Van “geen strategie” naar vier-punten-plan

De toespraak van vannacht werd in de aanloop ervan door critici gezien als een herkansing op de ‘pijnlijke’ persconferentie die Obama op 28 augustus in Washington gaf. Daar zei hij “nog geen strategie” te hebben om de opmars van IS in Syrië en Irak te stoppen.

Deze uitspraak werd het mikpunt van kritiek. Zeker met de dood van journalisten James Foley en (een paar dagen later) Steven Sotloff vers op het netvlies van het Amerikaanse volk.

Witte Huis-woordvoerder Josh Earnest verdedigt Obama’s uitspraak over het ontbreken van een strategie:

Obama probeerde de schade van zijn eerdere bekentenis, volgens Valk, een beetje goed te praten:

Twitter avatar apjvalk Guus Valk Trouwens geestig hoe uitdrukkelijk Obama het woord ‘strategy’ uitsprak. De boodschap is duidelijk: vergeet wat ik eerder zei.

Wat voor Obama zagen we vannacht?

Sinds de aankondiging van de toespraak van Obama afgelopen maandag, werd in ieder geval reikhalzend uitgekeken naar deze strategie. Hoe zou die verkocht worden, vroeg onze correspondent Guus Valk zich gisteren in NRC Handelsblad af:

Welke Barack Obama zal vannacht om drie uur Nederlandse tijd de Amerikaanse bevolking toespreken? Is het de Obama die de Islamitische Staat een „jeugdbasketbalteam” noemde, dat zich groot waande door T-shirts van sterspeler Kobe Bryant aan te trekken? Of is het de Obama die beloofde dat er „geen plek is voor groepen als ISIL” (zoals hij IS altijd noemt) in de 21ste eeuw? Wordt het de Obama die niet militair wil ingrijpen „puur omdat er ergens op de wereld een probleem is dat ik wil repareren”, of de Obama die IS een „kanker” noemt, dat „moet worden uitgeroeid voordat het uitzaait”?

Het werd vannacht een patriottische Obama, oordeelt Valk na het zien van de televisietoespraak:

We zagen een patriottische Obama, die veel tijd nam om Amerika’s rol in de wereld te formuleren. Die rol was overduidelijk leidend. Zo moet, als ik de speech goed beluister, ook de internationale coalitie worden opgevat. Het wordt geen leiden vanuit de achterhoede, maar een voluit Amerikaans initiatief waar andere landen mogen aanhaken. Ik denk dat hij ook vaag was om de coalitie zo breed mogelijk te maken.