Dit is waarom je voorlopig niet in een zelfrijdende auto rijdt

epa04229687 An undated handout picture released by Google on 28 May 2014 shows an early version of Google's prototype of a self-driving car at an undisclosed location. Google has designed a vehicle that requires no steering wheel, no pedals and no driver. The internet technology giant said in a blog post on 27 May 2014, that 100 prototypes of the electric two-seaters that will still retain manual controls will be built and tested for safety beginning in mid 2014. Google has worked for years to develop self-driving cars that use sensors and computers to navigate streets, but the blog post confirmed speculation that it was manufacturing its own vehicles rather just modifying those made by other carmakers. EPA/GOOGLE / HANDOUT HANDOUT EDITORIAL USE ONLY/NO SALES Foto ANP

Onderuit gezakt op de achterbank met een goed boek. Drankje erbij, eventueel je telefoon. En intussen naar de plaats van bestemming gereden worden. Snelwegen vol zelfrijdende auto’s: het zit er voorlopig nog niet in, zegt TNO-onderzoeker en hoogleraar verkeersgedrag Marieke Martens van de Universiteit Twente. Ze houdt vandaag haar oratie over menselijk gedrag en zelfrijdende auto’s. En bespreekt de problemen met auto’s die zelfstandig rijden.

1. Wij, de automobilisten, begrijpen nog niet hoe het werkt

En dat is logisch, volgens Martens. “Het onderwerp doet het goed op feesten en partijen, maar niemand heeft er een helder beeld bij.” Wat automobilisten vooral moeten weten: wie doet wat?

“Wat doet de auto zelf, en wanneer wordt de bestuurder geacht in te grijpen? Zelfrijdende auto’s kennen verschillende gradaties van zelfstandigheid. Sommige remmen voor een stilstaand object, andere niet. Dat moet voor een automobilist compleet duidelijk zijn, anders ontstaan er ongelukken. Die situational awareness is er nu nog niet”, zegt Martens. Denk ook aan verkeerssituaties met slecht weer: mist of regen. “Als de auto hier niet mee om kan gaan, moet de rijtaak worden teruggegeven aan de bestuurder. En die moet wel wéten dat dit gaat gebeuren.”

Al kan het ook gevaarlijk zijn wanneer bestuurders de auto té goed kennen. “Zodra ze het systeem helemaal begrijpen, gaan ze achterover zitten. Dan grijpen ze niet meer op tijd in als dat nodig is, ze zijn niet meer alert.”

2. Het mag nog niet volgens de wet

“In 1968 is in de Vienna Convention on Road Traffic besloten: de mens moet het voertuig altijd zelf besturen.” Kleine tegenvaller dus voor Martens, die de auto’s nu al op de snelwegen zou willen zien. Maar er wordt aan gewerkt. “Minister Schultz van Haegen van Infrastructuur en Milieu zoekt momenteel uit hoe deze wet kan worden aangepast.”

Er moet de komende jaren namelijk wel alvast geoefend worden. “Je kunt niet zomaar zelfrijdende auto inzetten in het verkeer.” Deze oefenritten moeten allereerst op de snelwegen plaatsvinden. “Daar zijn de verkeerssituaties het meest voorspelbaar. Want om nu in een woonwijk te gaan oefenen, met overstekende kinderen…”

3. Op onvoorspelbare verkeerssituaties zijn ze niet voorbereid

Het uiteindelijke plan: auto’s in treintjes achter elkaar laten rijden. Dit zorgt voor een snellere doorstroom op de snelwegen, en zo voor minder files. De zelfrijdende auto herkent de belijning op de snelwegen en medeweggebruikers. Door de auto’s onderling informatie uit te laten wisselen, kan worden ingeschat op hoeveel afstand andere voertuigen zich bevinden.

Op onverwachte verkeersomstandigheden is dat communicatiesysteem alleen nog niet voorbereid. “Bij plotselinge wegwerkzaamheden bijvoorbeeld.” Of bij ineens opduikende motorrijders. Die zijn nog niet opgenomen in het huidige communicatiesysteem; met hen kunnen nog geen signalen worden uitgewisseld. “Dat ligt aan het rijgedrag van motorrijders. Dat is een stuk onvoorspelbaarder dan dat van automobilisten.”

4. Het is nu vooral een dure grap

Al weet niemand precies hóe duur. Martens: “Bijna alle grote automobielfabrikanten, Mercedes, Audi, BMW en Volvo bijvoorbeeld, werken momenteel aan een auto met slimme snufjes. En Google is er van plan voor 2020 een te ontwikkelen. Maar dit zijn allemaal eerste versies met ontzettend hoge ontwikkelkosten.” Conclusie? Een betaalbare, volledig zelfrijdende auto laat volgens Martens nog wel even op zich wachten.