Hoe De Slegte Polare het laatste zetje gaf

Polare had misschien gered kunnen worden door het huurcontract voor de Kalverstraat door te verkopen. De deal was zo goed als rond toen de familie De Slegte zich terugtrok.

De winkel van Polare aan de Kalverstraat had in de laatste maanden van het bestaan voortdurend uitverkoop. Foto Maurice Boyer, bewerking fotodienst NRC

De ochtend van maandag 13 januari 2014 is er één van extremen voor Paul Dumas. Het ene moment lijkt Polare, de boekhandelsketen waarvan hij mede-eigenaar en directeur is, kapot te gaan. Het volgende moment is de redding juist nabij.

Niet dat het een probleem voor hem is om snel te schakelen – daar is hij goed in. Maar de komende 48 uur moet alles wel precies goed gaan, wil hij de kans die hij nu krijgt kunnen benutten, en Polare van de rand van de afgrond wegtrekken.

Eerst het slechte nieuws: die ochtend zijn de vrachtwagens van CB, het distributiebedrijf in Culemborg dat bijna alle boeken in Nederland verspreidt, niet naar de winkels van Polare gereden. Directeur Hans Willem Cortenraad heeft in samenspraak met de drie grote uitgeefconcerns, WPG, VBK en Lannoo, besloten dat Polare geen boeken meer krijgt aangeleverd. Voor hen staat namelijk vast dat Polare de rekening van 2,4 miljoen euro die twee dagen later voldaan moet zijn, niet kan betalen. Om de rekening niet verder te laten oplopen, komt er een leveringsstop.

Het goede nieuws is dat Dumas diezelfde ochtend het bericht krijgt waar hij dan al lang naar uitkijkt: de Britse confectieketen Topshop is bereid de huur van het Polare-pand aan de Amsterdamse Kalverstraat over te nemen. Eindelijk zal hij verlost worden van die huur. En belangrijker: aan de overdracht van het huurcontract zal Polare 1,8 miljoen euro aan zogeheten sleutelgeld overhouden. Dat is een bedrag dat de nieuwe huurder of de verhuurder wil betalen aan de oude huurder als die bereid is te vertrekken. Met het sleutelgeld kan Dumas de rekening van CB wél betalen.

Lucratieve business

De winkel in de Kalverstraat is al een tijd niet om aan te zien. Vroeger zat hier De Slegte, de tweedehands- en ramsjverkoper. Sinds de overname van De Slegte in 2012 door ProCures, de investeringsmaatschappij van Dumas en Maurits Regenboog, wil Dumas van het pand af. De boekhandels van De Slegte zijn samengevoegd met die van Selexyz, die ProCures eveneens gekocht heeft. In Amsterdam is De Slegte ingetrokken bij Selexyz aan het Koningsplein, en kan de Kalverstraat worden afgestoten. Totdat dat gelukt is vestigt Dumas er tegen minimale kosten een ‘boekenoutlet’ in.

Huurcontracten op A1-locaties zoals de Kalverstraat kunnen een lucratieve business zijn, weet Dumas, zeker sinds Apple eerder bereid was 3,8 miljoen euro te betalen voor het huurcontract van het Selexyz-pand in Den Haag. Met die meevaller was het gelukt om het boekjaar 2012-2013 nipt met winst af te sluiten.

Dumas is zich gaan oriënteren op de mogelijkheden met andere huurcontracten. In de tweede helft van 2013 was er een aantal financiële tegenvallers waardoor hij een bezuinigingsronde moest houden en één op de acht banen moest verdwijnen. Sleutelgeld voor enkele belangrijke panden waar hij toch al uit wilde zou een hoop verlichting geven.

Dumas rekende op nog eens enkele miljoenen voor het Koningsplein (Polare zou verhuizen naar het Rokin) en het Rotterdamse Donner aan de Lijnbaan. De Oudegracht in Utrecht zou een half miljoen kunnen opbrengen.

Om te beginnen zal Polare dus kunnen cashen op de Kalverstraat, verwacht hij die maandagochtend. Dat komt als geroepen, en er is genoeg strijd aan voorafgegaan. Polare huurt het pand van de weduwe en dochters van John de Slegte, de man die het bedrijf groot had gemaakt. Zij bezitten veel van de panden waar vroeger winkels van De Slegte waren gevestigd.

De winkels zelf waren tot de overname van Johns zoon, Jan Bernard. Hij is nu 40 procent aandeelhouder in Polare, maar bemoeit zich niet met het bedrijf en heeft een moeizame verhouding met zijn moeder en zusters. Geen van de familieleden heeft willen meewerken aan dit artikel.

Dumas wil van de huurcontracten van die panden af, maar de familie niet. Zij willen alles bij voorkeur houden zoals het is, en hebben alle tijd van de wereld. Ze hebben al genoeg te lijden onder het feit dat het familiebedrijf uit het straatbeeld is verdwenen. Ze gaan Dumas echt niet meer tegemoetkomen dan strikt noodzakelijk.

En weg was de deal

Via een ingewikkelde juridische constructie heeft Dumas ze toch zover gekregen dat ze in onderhandeling zijn gegaan over de Kalverstraat. En nu is het dan zover. De vastgoedadviseurs van de familie hebben hem laten weten dat ze morgen tot een akkoord kunnen komen.

Maar dan moet Cortenraad niet zo stoer doen met die leveringsstop, denkt Dumas. De familie mag namelijk onder geen beding te weten komen hoe slecht het met Polare gaat, want dan komt er geen deal. Gisteren heeft hij Cortenraad nog gemaild om hem daarop te wijzen. „Je vaart nu dwars door alle plannen heen”, schrijft Dumas naar eigen zeggen. „Je weet dat we afbetalen met dat sleutelgeld. Hoe onzorgvuldig kun je zijn?” Hij vraagt om een paar dagen respijt, maar heeft die dus niet gekregen.

Volgens Cortenraad heeft Dumas de leveringsstop aan zichzelf te danken. Hij zegt dat hij altijd een uitweg voor Polare heeft opengehouden: levering met vooruitbetaling (rembours). Hun interpretaties van het e-mailverkeer dat zij hierover in het voorafgaande weekend gewisseld hebben verschillen tot op de dag van vandaag. Dumas houdt vol dat de leveringsstop een voldongen feit was en Cortenraad hem geen optie voor een remboursregeling gaf. Inzage in de e-mails geeft hier geen uitsluitsel over.

Die middag krijgt de pers lucht van de leveringsstop en berichten de landelijke media volop over de problemen van Polare. Dumas weet zeker dat dit de oorzaak is van wat er de volgende dag gebeurt in zijn afspraak met de adviseurs van de familie.

Dumas herinnert zich over die bijeenkomst dat een van de adviseurs, Jan Bruning, al snel zei: „Goh Paul, wat een gedoe he? We willen natuurlijk wel closen, want we willen de afspraak met Topshop niet kwijt, maar dat gaat nog even niet, want er moet nog een due diligence plaatsvinden van het pand.” Hij doelt op een onderzoek naar de technische staat van het pand, de vergunningen et cetera.

„Dat sloeg helemaal nergens op”, zegt Dumas achteraf. „Dat pand zou casco opgeleverd worden, daar viel niets aan te due diligencen.” Hij zegt: „De adviseurs zaten gewoon even op hun gemak twee miljoen te verdienen. Weg was ik met de deal. Snap je waar ik zat? In m’n hemd, in m’n blote kont. Helemaal bedacht en ge-engineerd door Cortenraad.”

De CB-directeur lijkt het „heel onwaarschijnlijk” dat de familie alleen op basis van de leveringsstop heeft besloten dat er geen overeenkomst kwam. „Als er een betalingsonmacht is, hebben wij rekening te houden met al onze stakeholders”, zegt hij. „Dan is het niet aan CB om analyses te maken of scenario’s te bedenken over wat dit voor ProCures kan betekenen.”

Curator Kees van de Meent, die momenteel het faillissement van Polare afwikkelt, heeft het e-mailverkeer tussen Dumas en de familie bestudeerd. Hij bevestigt dat het akkoord over de Kalverstraat op 14 januari „op een haar na rond was”.

Van de Meent acht het niet uitgesloten dat Polare het had kunnen redden als het sleutelgeld wel was betaald. Dumas heeft later in januari nog een reddingsplan opgesteld waarmee de banken akkoord gingen en CB na enig onderhandelen ook. Maar ook aan die afbetalingsregeling kon Polare al snel niet meer voldoen. „Het plan zag er redelijk doortimmerd uit”, zegt Van de Meent. „Al weet je natuurlijk niet welke tegenslagen er later nog gekomen zouden zijn.”