De SP krijg je niet op oorlogspad

Vanavond debatteert de Kamer over Irak en Syrië. De SP is steeds toeschietelijker, behalve over het buitenland.

De SP voert een eigenzinnig buitenlandbeleid. Zo ontvingen de socialisten twee jaar geleden als enige partij de Boliviaanse president Morales op het Binnenhof. Foto ANP

Obama’s aanvalsplan tegen de Islamitische Staat? Een „voortzetting van de war on terror” die in het Midden-Oosten ervaren zal worden als een „aanval van het Westen op de islamitische wereld”. Aldus SP’er Harry van Bommel.

Vanavond debatteert de Kamer over Noord-Irak en Syrië. Bij de meeste partijen is er aanzienlijke animo om bij te dragen aan de militaire bestrijding van terreurbeweging IS. Maar niet bij de SP. Zij verzet zich op voorhand tegen Nederlandse deelname aan Obama’s offensief tegen IS – ook al zijn de details nog niet bekend.

„Het Westen probeert het gebrek aan eenheid weg te poetsen met een programma van grootschalig geweld”, zegt Van Bommel. „En over een paar jaar zeggen we: we kunnen het militair niet winnen. Net als bij de Taliban in Afghanistan.”

De gewelddadige zomer van 2014 heeft de geopolitiek in één klap bovenaan de Haagse agenda geplaatst. En ineens valt dan op dat de SP, de grootste oppositiepartij in de Tweede Kamer, nogal afwijkende opvattingen heeft op dit gebied. Zoals bij de aanpak van islamitische terreur in het Midden-Oosten. Maar ook over de strijd in Oost-Oekraïne: in tegenstelling tot de meeste partijen vindt de SP dat Europa en de VS meer begrip moeten hebben voor de territoriale angsten van Rusland.

Ook is de SP jarenlang de enige pleitbezorger geweest van de Koerdische zaak: Van Bommel heeft zelfs een plantsoen naar zichzelf vernoemd gekregen in de Iraaks-Koerdische stad Rezgari. En dan is er nog de sympathie voor links-populistische bewegingen uit Latijns-Amerika. Zo ontving de partijtop twee jaar geleden de Boliviaanse president Evo Morales met alle egards op het Binnenhof.

De SP is altijd kritisch geweest over buitenlandse militaire avonturen. Weliswaar vindt de partij sinds 2006 niet meer dat Nederland uit de NAVO moet stappen, vrijwel alle vredesmissies waar Nederland sinds die tijd aan deelnam konden in het parlement rekenen op een ‘njet’ van de SP.

Die afwijzende houding begint steeds meer te schuren met de beweging die de SP al enige tijd maakt op sociaal-economisch gebied: richting de politieke mainstream. De partij wil graag mee regeren en is dus bereid compromissen te sluiten, zegt partijleider Emile Roemer. Op lokaal niveau voegde de SP eerder dit jaar de daad bij het woord: in Amsterdam en andere steden leverde de partij veel van haar linkse programma in om te kunnen plaatsnemen in het stadsbestuur.

Maar op buitenlandgebied is van compromisbereidheid bij de SP nog weinig zichtbaar. Ook niet in de Oekraïne-crisis. „De SP ligt kwijlend op de rode loper van Poetin”, twitterde PvdA-Kamerlid Jacques Monasch nadat hij vorige week een bijdrage van de Roemer en Van Bommel in de Volkskrant had gelezen. In dat artikel waarschuwden zij voor escalatie als gevolg van de houding van het Westen.

Volgens Van Bommel is de Europese Unie medeverantwoordelijk voor het conflict door vorig najaar zo te hameren op een associatieverdrag met Oekraïne – waardoor de tegenstellingen in het land werden aangescherpt.

„Oorlogshitsers”, noemde Van Bommel eerder parlementariërs, onder wie VVD’er Hans van Baalen, die dit voorjaar op het Maidanplein in Kiev hun steun betuigden aan de demonstranten. Het was geen slip of the tongue,maakt hij duidelijk. „Op het moment dat de bevolking ernstig verdeeld blijkt en je roept dan op het Maidanplein ‘u moet blijven demonstreren totdat ze naar u luisteren’, dan wakker je een conflict enorm aan.”

En ja, ook Rusland treft blaam, erkent Van Bommel. De „annexatie” van de Krim was „illegaal”, en daarom waren de eerste sancties tegen Rusland ook gerechtvaardigd. Maar „verdergaande” sancties wijst de SP af. Van Bommel: „Omdat er als gevolg van de recente ontwikkelingen sprake is van een levensgevaarlijke escalatie.”

Zet de SP zichzelf met deze opvattingen buitenspel voor toekomstige regeringsdeelname? Van Bommel denkt van niet. Zijn partij heeft in veel kwesties „het internationale recht aan zijn zijde”. En mocht de SP in een kabinet komen, dan zullen bestaande afspraken gewoon gerespecteerd worden.

Maar zover is het nog niet. En dus zegt de SP ‘nee’ tegen Obama.