Afrika in de greep van hebberige consument

Als je vlees wilt eten, maak dan de koe tot je beste vriend. Nigerianen beschikken over zelfspot en vatten hun hebzucht in spreuken, zoals dit gezegde van de Yoruba’s. Verkoop je ziel als je uit de ruif wilt mee-eten.

Nigeria werkt aan een consumptieparadijs voor 270 miljoen inwoners (van wie 70 procent onder de 30 jaar), gefinancierd door de bijna onuitputtelijke voorraden aan olie en gas. Kolossale advertentieboorden langs de snelwegen schreeuwen de idealen in je gezicht. Kom na een dag hard werken met voldoende inkomen thuis om brandstof te kopen voor het aggregaat (de openbare stroomvoorziening is beroerd). Om dan de stinkende oksels te besproeien met een nieuwe spray. Waarna verkoeling volgt door het drankje Sweet Sensation. Om ten slotte met vrouw en kinderen, glimlachend naar een Nigeriaanse soapserie te kijken op een breedbeeldtelevisie. Aan het einde van de week brengt de huisvader zijn gezin voor geestelijke redding naar een van de tienduizenden kerkgenootschappen. Voor dit wonderbaarlijke consumptiegenot proppen miljoenen zich uren in de files, leven ze naast bergen afval en verduren ze corrupte ambtenaren en gewapende overvallers. De overheid werkt niet of nauwelijks, de staat faalt.

A ltijd dat getoeter, je ontwaakt erdoor en je probeert het te negeren bij het slapengaan. Nigerianen ontwikkelden een kamikazestijl van rijden. De overvolle steden wekken agressiviteit op, iedereen strijdt voor iedere halve meter, alsmaar toeterend. Iedereen zigzagt gevaarlijk van links naar rechts. Tweebaanswegen veranderen in vierbaanswegen, want ook over de middenberm en de vluchtstrook valt te rijden. Een massa ronkende vrachtwagens, antieke auto’s en luxe terreinwagens, gelardeerd met tuffende brommertjes en scootertaxi’s. Elk uur van de dag in de file, ook op zaterdagnacht vanwege het uitgaansleven en zondagochtend vanwege de kerkgang.

Steden waren voor de onafhankelijkheid in 1960 vaak uitgestrekte tuindorpen waar de Afrikaan veelal niet welkom was, behalve om er te werken bij de blanke baas. Dorpjes waren nederzettingen van houten huizen. Door de urbanisatie werden dorpen drukke steden, de steden krankzinnige metropolen. Het platteland wordt nu ook geteisterd door de autochaos, advertentieborden, criminaliteit. Lagos werd in de jaren vijftig gebouwd voor 60.000 inwoners. De economische hoofdstad van Nigeria langs dampende kreken en lagunes herbergt er nu rond de 20 miljoen mensen. Allemaal op een kluitje. Ieder in de ratrace voor kruimels.

E én procent van Nigerianen bezit 80 procent van de welvaart. Het land kent de grootste verschillen tussen arm en rijk ter wereld. Het hoofd van een buitenlandse organisatie tegen armoede vertelt over hoe Nigeriaanse leiders decadentie aanbidden, de president vijftien vliegtuigen heeft, de zakenman tien jets, de gewone politicus vijf auto’s. „Politici zijn criminelen. Denk niet dat we deze inhaligheid accepteren. De gewone man is kwaad, chaos is geen ontwikkelingsmodel. Vóór de olie-bonanza bestond er wel discipline, was er minder corruptie en toonden Nigerianen meer menselijkheid tegenover elkaar”.

17 miljoen Nigerianen wonen in het buitenland. Omdat hun vaderland te krankzinnig werd? Wanneer je ten westen van Lagos naar buurland Benin rijdt, valt direct na de grensovergang de druk van je af, weg is de kakofonie van autogeluiden, de geur van uitlaatgassen en gistend afval, de agressiviteit van te veel mensen in een te kleine ruimte.

Lagos was jaren geleden het schrikbeeld. Vrijwel alle Afrikaanse grote steden groeiden uit van een gemoedelijke chaos tot een gevaarlijke warboel. Nairobi, Accra, Port Harcourt, Dar es Salaam…..Het hebberige consumptiemodel krijgt Afrika in zijn greep.