Promotie over werking ‘lustpil’ uitgesteld

Still uit het uitlegfilmpje over de lustpil van Emotional Brain Schermafbeelding Emotional Brain / YouTube

De promotie van neurofarmacoloog Jos Bloemers aan de Universiteit Utrecht wordt uitgesteld. Bloemers zou morgenmiddag promoveren op omstreden onderzoek naar ‘lustpillen’ voor vrouwen, die worden ontwikkeld door het bedrijf Emotional Brain in Almere, waar de promovendus wetenschappelijk directeur is.

Aanleiding voor het uitstel is een aflevering van het VARA-televisieprogramma Zembla die donderdag wordt uitgezonden. Daarin wordt gesteld dat bij de promotie mogelijk sprake is van belangenverstrengeling. Twee leden van de beoordelingscommissie zijn tevens lid van de wetenschappelijke adviesraad van het bedrijf.

Het gaat om klinisch psycholoog Walter Everaerd van de Universiteit van Amsterdam en de Amerikaanse onderzoeker Jim Pfaus. Ook de promotoren Berend Olivier en Marcel Waldinger zelf en de copromotoren Adriaan Tuiten en Henk Scholte hebben een band met het bedrijf in Almere. Daarom is het wezenlijk dat de beoordelingscommisie, die het proefschrift vooraf beoordeelt op wetenschappelijke kwaliteit, onafhankelijk is.

In overleg met de rector magnificus van de Universiteit Utrecht, Bert van der Zwaan, is gistermiddag besloten de promotie uit te stellen, “om iedere schijn van belangenverstrengeling te vermijden”. Met het uitstel wil de universiteit de promotoren de gelegenheid geven de twee gewraakte leden van de beoordelingscommissie te vervangen door meer onafhankelijke vakgenoten.

Ook wetenschappelijke discussie over Bloemers

Over het onderzoek van Bloemers woedt daarnaast een felle wetenschappelijke discussie die via tegenartikelen en repliek gevoerd is in het Journal of Sexual Medicine. Seksuologen hebben fundamentele kritiek op de zogeheten lustpillen. Ze vrezen dat seksuele problemen ermee teruggebracht worden tot een stoornis in het brein. Seksuoloog Peter Leusink, die ook meewerkte aan de Zembla-uitzending, zegt:

“Vaak is er sprake van een verschil in behoefte aan seks tussen mannen en vrouwen. Dat is een relatieprobleem, geen medisch probleem.”

‘Anti-farmaceutische houding tv-journalisten’

Inhoudelijk mankeert er niets aan het proefschrift, zegt Adriaan Tuiten, copromotor en directeur van Emotional Brain.

“De tekst zal niet veranderen, alleen het velletje voorin met de namen van de beoordelingscommissie en de datum worden aangepast.”

Tuiten, die ook zijn medewerking verleende aan de uitzending van Zembla, beklaagt zich over de vooringenomen „anti-farmaceutische houding” van de tv-journalisten.

“Ze hebben mij onderworpen aan een drie uur durend kruisverhoor. Ze zijn erop uit bedrijven kapot te maken met hun giftige leugens.”

Angst voor imagoschade

De redactie van Zembla ontkent het bedrijf te willen zwartmaken, “Wij hebben gewoon vragen gesteld, en vervolgens heeft de universiteit maatregelen genomen”, zegt één van de programmamakers.

Copromotor Tuiten wijst erop dat zijn bedrijf gebonden is aan de uiterst strenge regels van de geneesmiddelenautoriteiten FDA en EMA. Deze organisaties en de farmaceutische industrie zullen niet onder de indruk zijn van deze kritiek, zegt Tuiten, maar hij is wel bang voor “imagoschade” onder aandeelhouders en het publiek.

“Maar het zwaarst treft het Jos Bloemers, die nu zijn promotie moet uitstellen.”