Op je sterfdag een dubbelleven onthullen

De Zaak

Een ondernemer te Rotterdam schept op zijn sterfdag geheel onverwachts een paar nieuwe feiten. Hij blijkt behalve twee kinderen met zijn vrouw nog twee kinderen te hebben. Op zijn sterfdag maakt hij per bank aan dit tweetal ieder zo’n 58 mille over. Ook schenkt hij de twee zijn Mercedes en de Fiat-camper die hij met zijn vrouw in hun vrije tijd gebruikte. De vermoedelijk verblufte weduwe en een van de andere kinderen eisen bij de rechtbank het geld en de auto’s terug.

Wat is hier aan de hand?

Het vonnis is schaars betreffende niet-juridische details. Maakte de man ‘schoon schip’ en benam hij zich het leven, of was zijn dood natuurlijk? Onduidelijk. Een dubbelleven? Het lijkt erop. De buitenechtelijke kinderen groeiden op bij zijn vriendin, die ook getrouwd was. Deze kinderen dachten dat haar man ook hun vader was. Na de schenking begonnen deze kinderen dan ook een procedure ‘tot ontkenning’ van de ene, en tot erkenning van de andere vader. Zij vinden de schenkingen terecht.

Wat voeren deze kinderen aan?

Zij vinden dat er een natuurlijke verbintenis zou zijn met hun echte vader. Die is niet juridisch afdwingbaar, maar beantwoordt wel aan een morele plicht, stellen zij. Ook voeren zij aan dat het geld nodig is om in hun onderhoud en eventuele studiekosten te voorzien tot ze 18 zijn. Hun vader vervulde zijn zorgplicht. Ze geven wel de Fiat-camper aan hun nieuwe stiefmoeder terug. Maar niet de Mercedes.

Wat zegt de weduwe?

Zij meent dat volgens het Burgerlijk Wetboek (1:88 lid 1 sub b) bij schenkingen toestemming van de andere partner is vereist, behalve als het om ‘niet bovenmatige schenkingen’ gaat. Het stel was namelijk in gemeenschap van goederen getrouwd. En dit was duidelijk wel ‘bovenmatig’. Volgens art. 89 kan de andere partner een dergelijke schenking bovendien ‘buitengerechtelijk vernietigen’. Dat heeft zij gedaan, zodra ze ervan op de hoogte kwam. Geld en auto zijn daarom geen eigendom van deze kinderen, maar onderdeel van de nalatenschap gebleven.

Hoe oordeelt de rechter?

Die geeft de bedrogen weduwe voluit gelijk. Om zulke bedragen binnen een huwelijksgemeenschap te mogen schenken is inderdaad toestemming nodig. Alleen onder bijzondere omstandigheden zou zo’n geldbedrag als een ‘verschuldigde prestatie’ kunnen gelden, op basis van een natuurlijke verbintenis. Deze kinderen hebben ook al een moeder en een (juridische) vader die onderhoudsplichtig is. Dat zij dit geld nodig hebben, maakten ze niet aannemelijk. De kinderen kunnen evenmin hun aanspraken baseren op het erfrecht – dit betrof immers schenkingen die hun vader deed toen hij leefde. Geld en auto moeten terug, met rente. De 4.000 euro die de weduwe aan een advocaat uitgaf, mag ze niet verhalen op de kinderen.

Folkert Jensma