Noorse boeven zijn hier van harte welkom

Nederland heeft cellen over, Noorwegen heeft er te weinig. En dus gaat Nederland straks cellen aan de Noren verhuren.

Fred Teeven krijgt er nieuwe huurders bij. Gisteren maakte de staatssecretaris van Justitie (VVD) bekend dat er Noorse gevangenen in Nederlandse cellen komen.

1 Zit Anders Breivik, de Noor die in 2011 tientallen jongeren doodschoot, straks hier in de cel?

Nee. Er komen alleen ‘standaard’ gedetineerden vanuit Noorwegen naar Nederland, geen exceptionele gevallen zoals Breivik of gevangenen die vluchtgevaarlijk zijn.

Teeven is nog in onderhandeling met Noorwegen over het precieze aantal veroordeelden dat naar Nederland komt. Het gaat om enkele honderden, die Justitie het liefst gezamenlijk in één inrichting zal onderbrengen. Dat gebeurt al sinds 2010 met Belgische gevangenen; België huurt 650 plaatsen in de penitentiaire inrichting in Tilburg.

2 Hoe zijn de ervaringen met de Belgen?

Nu en dan komen er berichten naar buiten over ontevreden Belgische gedetineerden. Ze klagen dat hun familie minder makkelijk op bezoek kan komen. Het eten in Tilburg zou niet goed zijn – diepvriesmaaltijden in plaats van vers gekookt eten – en het activiteitenprogramma te mager.

Volgens een woordvoerder van het ministerie van Justitie spelen er in Tilburg geen bijzondere zaken, althans niets wat zich „niet ook wel eens bij Nederlandse gevangenen voordoet”.

3 Komen er Noorse bewakers mee naar Nederland?

Nee. Er komt een Noorse directeur en in de inrichting geldt het Noorse regime, maar de rest van het personeel is Nederlands, net als in Tilburg. Het gaat om enkele honderden werknemers, die anders mogelijk op zoek naar een andere baan hadden gemoeten. In Nederland is al jaren sprake van een cellenoverschot, Teeven moet 271 miljoen euro bezuinigen op het gevangeniswezen.

Dat behoud van werkgelegenheid is voor Teeven dus de belangrijkste reden om cellen te verhuren. Hij heeft afgelopen maanden bij meer Europese landen gecheckt of zij interesse hebben in huur van een inrichting.

Oslo heeft juist een cellentekort; er staan 1.300 veroordeelden op een wachtlijst om hun straf uit te zitten. Zij kunnen vanwege het risico op „onmenselijke overbezetting” , zoals een woordvoerder van het Noorse ministerie van Justitie zegt, niet terecht in de Noorse gevangenis. Het besluit om gedetineerden uit te besteden, ligt daar dan ook gevoeliger dan de melding hier dat Nederland ze zal ontvangen. Oslo deed te weinig om het cellentekort te verhelpen, is de kritiek.

4 Hoeveel levert het op?

Over het verdrag met Noorwegen is dat nog niet te zeggen, aangezien het nog niet helemaal rond is. België betaalt jaarlijks ongeveer 40 miljoen euro voor de plekken in Tilburg.

5 Hoe zit het met de reïntegratie van de Noorse veroordeelden?

Er komen alleen langgestraften naar Nederland, veroordeelden met een opgelegde straf van twee jaar of langer. Anders is het volgens Teeven de moeite niet om ze te laten overkomen. Zodra ze kunnen beginnen met reïntegreren in de samenleving en met verlof mogen, gaan ze terug naar Noorwegen.