Lekker ontspannen

Oranje speelt vanavond tegen Tsjechië, de eerste wedstrijd in de EK-kwalificatie. Met Guus Hiddink als bondscoach is het een en ander veranderd: Nederland speelt (weer) met drie spitsen en de sfeer is relaxter.

foto afp

Guus Hiddink (67) trapt tijdens de training op Sportplatz Seefeld een balletje mee met Oranje. De bondscoach observeert graag en probeert zijn staf en spelers zoveel mogelijk verantwoordelijkheden te geven. Maar het verloren oefenduel met Italië bewees dat veel internationals nog stevig aan de hand moeten worden genomen door de oude meester. „Tegen Tsjechië verwacht ik beterschap. Met een goede start van de EK-kwalificatie”, zegt Hiddink aan het begin van een nieuw tijdperk. Bestaan er regels voor een startende bondscoach?

Hollandse School

De discussie over de speelwijze is onvermijdelijk. Het was Hiddink zelf die na het WK van 2010 in Zuid-Afrika kritiek uitte op het spel van Oranje. „Ik merk dat ik geen goed gevoel heb bij dit Oranje. Ik vind dit Nederlands elftal gewoon niet leuk meer”, zei Hiddink destijds over het elftal van Van Marwijk.

„Ik heb nooit gevoeld dat ik de Hollandse School moest bewaken”, stelt Van Marwijk nu zelf. „Maar dat neemt niet weg dat ik altijd wel een voorstander ben geweest van een systeem met drie spitsen. Het hangt er wel van af hoe je dat invult. Het is een enorm verschil of je Dirk Kuijt rechtsbuiten zet of Arjen Robben. Typisch Nederlands voetbal is voor mij creatief en technisch verzorgd spel. Met sterk positiespel proberen te domineren.”

De KNVB ziet graag dat het Nederlands elftal het voetbal van de ‘Hollandse School’ speelt, maar iedere bondscoach geeft daar zelf invulling aan. Marco van Basten kondigde bij zijn aanstelling in 2004 aan dat Oranje „dominant, aantrekkelijk en aanvallend zou gaan voetballen”. Die woorden bleven hem lang achtervolgen.

Louis van Gaal kwalificeerde zich met aanvallend voetbal voor het WK in Brazilië, maar stapte op het toernooi over op een ander systeem met vijf verdedigers. Het Nederlands elftal verraste vriend en vijand met de derde plaats.

Hiddink zei direct dat hij het anders gaat doen. „Ik ga niet met vijf verdedigers op één lijn spelen”, zei de coach al voordat hij met zijn internationals had overlegd. Zijn rentree tegen Italië liep uit op een domper.

Discipline

In zijn eerste periode als bondscoach besloot Hiddink na het roerige EK van 1996 (Engeland) om het anders aan te pakken. Internationals moesten zich op weg naar het WK in Frankrijk (1998) conformeren aan een aantal regels. Ook Van Gaal werkte bij Oranje met een manifest. Van Marwijk daarentegen is juist geen coach „die een pak papier met regels op tafel legt”. „Ik geloof daar niet in”, zegt hij. „Natuurlijk heb ik ook mijn regels, maar die vertel ik de spelers gewoon. Discipline moet op een natuurlijke manier ontstaan. Een international moet helemaal niet te laat willen komen. Dat moet iets vanzelfsprekends zijn.”

Vriendenteam

Volgens Van Marwijk hoeft het Nederlands elftal helemaal geen vriendenteam te zijn. „Nee, ik haal weleens het voorbeeld van de roeisters Marit van Eupen en Kirsten van der Kolk naar voren. Dat waren nu niet bepaald elkaars beste vriendinnen. Maar ze gingen wel samen voor olympisch goud in 2008. We leven in een cultuur waarin we ons al snel gaan vervelen als we een week opgesloten zitten. Dan ontstaan er irritaties. Ik denk dat het juist wel goed kan zijn als sporters elkaar recht in de ogen kijken en de waarheid zeggen. Maar er zijn wel grenzen. Die moet je bewaken.”

Van Gaal beet zich in zijn eerste periode stuk op de groep internationals, die van 1994 tot 1998 onder people’s manager Hiddink gewend waren aan een familiaire sfeer bij Oranje. „Met een bezigheidstherapeut als bondscoach word je geen wereldkampioen”, verzuchtte Van Gaal nadat Oranje onder zijn strenge leiding werd uitgeschakeld voor het WK van 2002. In zijn tweede termijn gaf hij zijn internationals minder verantwoordelijkheden, maar creëerde hij wel een ambiance waardoor spelers met elkaar moesten communiceren.

„Hiddink is een stuk relaxter dan Van Gaal”, zei Wesley Sneijder nu al tegen De Telegraaf. „Deze verandering is misschien juist goed voor deze groep na twee zulke intensieve jaren. Er is ruimte voor ontspanning, maar hij is ook duidelijk en accepteert geen verslapping.”

Oud zeer wegnemen

„Een storm in een glas water”, zo noemde Van Marwijk destijds het gekrakeel dat na het EK van 2008 ontstond rondom Van Persie en Sneijder. De laatste zou boos zijn geweest omdat de ander in de verloren EK-kwartfinale tegen Rusland een vrije trap nam, wat in strijd was met de afspraken. Nadat Sneijder zijn ‘kritiek’ in interviews had geventileerd, reageerde ook Van Persie verbolgen. Hij vond dat Sneijder zijn opmerkingen binnenskamers had moeten houden. „Ik ben daar toen even op teruggekomen bij die jongens”, zegt Van Marwijk nu. „Ik vond dat allemaal niet zo erg. Daarna ben ik vooral vooruit gaan kijken.”

Van Gaal kwam twee jaar geleden op zijn beurt uitgebreid terug op het onder Van Marwijk mislukte EK van 2012 in Polen en Oekraïne. In een groepsgesprek mochten internationals hun kritiek uiten, waarna er een streep door het verleden ging.

Hiddink kondigde na zijn aanstelling aan dat er een gesprek zou moeten komen tussen captain Van Persie en Pierre van Hooijdonk, de nieuwe assistent van Jong Oranje. Die twee vochten tijdens het WK via de media een verbaal conflict uit. „Iedereen die mij kent weet dat ik sluimerende zaken het liefst direct aanpak”, aldus Hiddink, die de afgelopen dagen met zijn selectie kort heeft teruggeblikt op het WK in Brazilië en nu zijn eigen plan trekt. „Logisch”, zo stelt Van Marwijk. „Iedere bondscoach moet zijn eigen lijn trekken.”