‘Intercity Direct valt vier tot vijf keer per dag uit’

Dat zei Hildebrand van Kuyeren van Treinreiziger.nl in Trouw

illustratie martien ter veen

De aanleiding

Wie vertraging heeft met de Intercity Direct, de voormalige Fyra, krijgt nu nog geld terug vanaf een kwartier vertraging. Vanaf 1 januari 2015 wordt die regeling versoberd en krijg je na een half uur pas geld terug. Dat meldt Trouw op vrijdag 5 september.

Dat klopt, melden de NS. De teneur van het artikel: de reiziger van de IC-Direct krijgt minder snel geld terug, terwijl de trein de laatste tijd vaak uitvalt of vertraagd is. Bovendien is voor de trein een toeslag verplicht. Trouw citeert Hildebrand van Kuyeren van Treinreiziger.nl, die stelt dat de IC-Direct „de laatste tijd vier tot vijf keer per dag uitvalt”. Dat gaan we checken.

Waar is het op gebaseerd?

Hildebrand van Kuyeren verzamelt de cijfers met zijn spoormonitor. Die gegevens verstrekken de NS zelf, via ns.nl/api/api. Hij controleert van 82 stations iedere 3 minuten de actuele vertrektijden en slaat de meest recente gegevens op.

En, klopt het?

Het is erger.

In april bracht staatssecretaris Wilma Mansveld (Infrastructuur) cijfers naar buiten die zij van de NS krijgt. Wat bleek? In de laatste drie maanden van 2013 viel de IC-Direct gemiddeld 4 tot 5 (precies: 4,8) keer per dag uit. Dagelijks rijdt de trein zestig tot zeventig keer heen en weer.

Dat was eind 2013.

Het eerste half jaar van 2014 reden óók zo’n 4 à 5 treinen niet, of niet over de gehele route, zegt Van Kuyeren. „Per dag kan het echter enorm verschillen. Op 8 april hadden 45 treinen de status ‘opgeheven’. De trein werd toen uit de dienstregeling gehaald vanwege technisch onderzoek. Maar er zijn ook dagen dat alle treinen hebben gereden.”

Let op: het gaat hier om uitval van treinen, vertragingen zitten er niet bij.

In Trouw wordt specifiek over „de laatste tijd” gesproken. Daarom kijken we vooral naar de uitval deze zomer. Van juni tot en met augustus reden dagelijks gemiddeld zes treinen niet, berekent Van Kuyeren. In juli en augustus was de uitval het hoogst, toen vielen elke dag 6,5 IC-Directs uit. De Telegraaf berichtte 18 augustus op basis van eigen onderzoek dat de uitval van de voormalige Fyra in juli 9 procent bedroeg – dat komt aardig overeen met een uitval van gemiddeld 6,5 treinen per dag. Ter vergelijking: van de ‘normale’ treinen valt nog geen 2 procent uit.

De methode van Van Kuyeren lijkt erg nauwkeurig en betrouwbaar (hij baseert zich op NS-gegevens en stuurt de redactie ter controle alle reisgegevens van IC-Direct in een excelsheet toe).

De NS zeggen het aantal vertragingen en uitval alleen te rapporteren aan het ministerie van Infrastructuur, verder aan niemand anders. De NS laten wel weten dat „het percentage IC-Directs dat uitvalt te hoog is”. De uitval is „hoger dan toelaatbaar”. Om iets aan de uitval te doen, hebben de NS negentien nieuwe Traxxtreinen besteld. Want deels is de hoge uitval te wijten aan „de beperkte vloot”. Al het materiaal dat kan worden gebruikt, wordt gebruikt. Bij een defecte locomotief is er meteen een probleem.

De andere oorzaak voor de uitval zijn infrastructurele problemen (denk aan ongevallen, spoorlopers en wisselstoringen – verantwoordelijkheid ProRail). En, zo benadrukt de woordvoerder, daar kunnen de NS niet zoveel aan doen.

Andere reizigersorganisaties herkennen de problemen van de IC-Direct, maar houden de precieze uitval niet bij. Rijdendetreinen.nl verzamelt alle storingsberichten van de NS-site en archiveert deze. Niet alle vertragingen en uitgevallen treinen staan daarin, maar wel veel. Wat blijkt: in de top 10 van de spoortrajecten met de meeste treinstoringen in 2014 staan twee HSL-lijnen en op nummer 1 Amsterdam CS-Schiphol. Inderdaad, daar rijdt de IC-Direct ook.

Conclusie

Er is straks minder vergoeding bij vertraging met de IC-Direct, terwijl voor de trein een toeslag verplicht is en de uitval hoog. Hij valt de laatste tijd vier tot vijf keer per dag uit, stelt Hildebrand van Kuyeren in Trouw . Dat was eind 2013 en begin 2014 zo, maar de laatste tijd is het erger. Van juni tot en met augustus vielen er gemiddeld 6 per dag uit. Al met al beoordelen we de stelling als grotendeels waar.