Hipsters van middelbare leeftijd

Ben Stiller stort zich in zwierige satire While We Were Young in de generatiekloof.

Wie anders dan Noah Baumbach en Ben Stiller kunnen een film maken over hipsters van middelbare leeftijd? While We Were Young is hilarisch en pijnlijk. Het is oh zo begrijpelijk dat de mislukte filmmaker Josh in de film naar zijn twintigersjaren terugverlangt. Hij is ergens halverwege in een groef blijven draaien, en vergeten hoe het ook alweer moet, leven.

Het duo maakte een paar jaar geleden al Greenberg, over een neurotische veertiger. In While We Were Young, die afgelopen weekend zijn wereldpremière beleefde op het Filmfestival Toronto, speelt Stiller weer een neurotische veertiger, en ditmaal worden hij en zijn vrouw Naomi Watts verliefd op de jongere versies van zichzelf.

Met name Stillers personage slaat helemaal door. Hij koopt een kek hoedje en een fixie, een doortrapfiets. En is verrukt over het feit dat zijn jongere alter ego dol is op de ‘guilty pleasures’ waar hij nooit in het openbaar aan toe mocht geven. Maar de film heeft meer in petto.

Het is een zwierige satire op zowel generatie X als Y, op de veertigers met hun smartphones, tablets en Facebook en op de twintigers die alles analoog doen. Maar terwijl de film de dynamiek van de jeugd nergens romantiseert, kijkt hij wel een beetje meewarig naar de manier waarop Stiller en zijn vrouw de ironische hipsterversie van hun eigen jeugd adopteren.

De Canadese filmmaker Jason Reitman (Juno, Young Adult) is ook geïnteresseerd in de generaties. In zijn nieuwe film Men, Women & Children raakt die andere komiek van het ongemak, Adam Sandler, verslingerd aan de internetporno die hij op de computer van zijn zoon vindt. De manier waarop de digitalisering onze onderlinge relaties heeft veranderd is het hoofdthema van Men, Women & Children. En ook nu komen de volwassenen er niet genadig van af. Het zijn technofoben, of juist hysterische paniekzaaiers die hun kinderen doorlopend digitaal tracken.

Doordat er voortdurend schermen en schermpjes in beeld zijn, waarop al append en chattend de echte actie plaatsvindt, realiseer je je na afloop van de film hoe weinig je naar de gezichten van de personages hebt gekeken, zozeer was je – met hen – geobsedeerd door alles wat er op dat scherm-in-het-scherm gebeurde.

Jason Reitman waarschuwde er in Toronto al voor: „Let maar eens op als je uit de film komt, hoeveel mensen er op straat op hun telefoon lopen te staren.” Het klinkt als goedkoop moralisme. Maar het is eigenlijk best bizar om in de drukke mensenstromen die van de ene naar de andere filmvoorstelling lopen, bijna niemand te zien die een live gesprek met een ander voert. Misschien moeten we net als Ben Stillers jeugdige evenbeeld maar weer eens ‘IRL’ afspreken met de eerste persoon die op Facebook contact met ons zoekt. Hij maakt er een film over. Een docent uit Men, Women & Children vraagt zich af wat dat is, IRL – in real life. Die moet nog maar even naar de film om dat uit te vinden.