Gokstaat Nevada wint slag om Tesla

Met grote belastingvoordelen is Nevada – dat bekend staat om zijn casino’s – erin geslaagd de nieuwe accufabriek van Tesla naar de staat te lokken.

Illustratie Stella Smienk

Met zijn hoge werkloosheid en haperende economie kan de Amerikaanse staat Nevada wel een reddende engel gebruiken. Die is nu gekomen, volgens gouverneur Brian Sandoval: de fabrikant van elektrische auto’s Tesla gaat er een reusachtige nieuwe fabriek bouwen voor de productie van accu’s.

Tesla zal, samen met het Japanse electronicaconcern Panasonic, zo’n 10.000 banen scheppen in Reno. Die stad heeft zich slecht hersteld van de recessie en de komst van Tesla’s megafabriek moet dat tij keren. „Deze stap zal Nevada voor altijd veranderen”, zei Sandoval op een persconferentie.

De komst van Tesla is „net zoiets als de komst van de Hoover Dam”, zegt stedenbouwkundige Robert Lang in de regionale krant Las Vegas Review-Jounal. De bouw van die dam op de grens van Arizona en Nevada leverde in de jaren dertig van de vorige eeuw 21.000 banen op. De economische dynamiek van de zuidwestelijke regio veranderde er fundamenteel door.

Verleidingspakket

Volgens Tesla-oprichter en topman Elon Musk koos zijn bedrijf niet alleen voor Nevada om financiële redenen. Maar het enorme belastingvoordeel dat de staat beloofde, speelde wel een grote rol. De eerste twintig jaar hoeft Tesla geen btw te betalen en de komende tien jaar wordt de onroerendgoedbelasting kwijtgescholden. De eerste tien jaar betaalt Tesla sowieso geen belasting, waardoor de investering in de nieuwe fabriek honderden miljoenen voordeliger uitpakt.

Om de deal nog aanlokkelijker te maken, is het belastingvoordeel deels overdraagbaar. Als Tesla de fiscale voordelen die staat heeft toegezegd zelf niet volledig ‘verbruikt’, kan het het recht daarop doorverkopen aan andere bedrijven in Nevada. Daarmee is dit een van de omvangrijkste ‘verleidingspakketten’ die een staat ooit aan een gewild bedrijf heeft geboden.

In ruil belooft Musk om een ‘schone’ fabriek te bouwen, die uitsluitend zelf opgewekte zonne-energie zal gebruiken – want aan zon is in de woestijnstaat geen gebrek. Naast de groei van de werkgelegenheid hoopt Nevada, dat vooral bekendstaat om de casino’s van Las Vegas en Reno, op een betere reputatie. Tesla is een populair ‘groen’ automerk, met een beurskoers die zelfs Musk omschrijft als „aan de hoge kant”.

De gouverneur is euforisch, maar de deal maakt ook kritiek los. Het belastingvoordeel voor Tesla betekent een aanslag op de staatskas van Nevada; scholen en wegenbouw zullen eronder lijden. In de strijd om Tesla was Californië bereid om ongeveer de helft te bieden, wat volgens Greg LeRoy van de denktank Good Jobs First veel redelijker was. De nieuwe vestiging zal duizenden werknemers naar een dunbevolkte streek lokken, mensen voor wie nieuwe voorzieningen moeten worden aangelegd – die gaat Tesla niet betalen, aldus LeRoy in de Los Angeles Times. Om goodwill te kweken heeft Musk onder meer beloofd omgerekend 29 miljoen euro te investeren in het openbaar onderwijs.

Naar verwachting zullen de eerste accu’s in 2018 uit de nieuwe fabriek komen. Dat is ook het jaar waarin Tesla zijn eerste model voor het grote publiek zal lanceren. Het sportieve Model S, dat in Los Angeles en San Francisco veel op straat te zien is, kost minstens 54.000 euro. Het toekomstige Model 3 moet verkrijgbaar worden vanaf 30.000 euro.

Concurrentiestrijd

Om de nieuwe vestiging van Tesla en Panasonic woedde een felle concurrentiestrijd tussen de staten Texas, Arizona, New Mexico en Californië – waar Tesla het hoofdkantoor heeft. Allemaal hebben ze geprobeerd Musk te verleiden, want de verwachtingen van elektrisch rijden zijn hooggespannen. Alle Amerikaanse autofabrikanten investeren in hybride en elektrische modellen en in de steden zijn op steeds meer plekken oplaadstations.

De accufabriek wordt 4,5 hectare groot en zal een dak van zonnepanelen hebben. De jaarproductie wordt zo’n 500.000 accu’s voor elektrische auto’s per jaar. De hoop van de gouverneur is dat zijn staat er een wat milieubewuster en innovatiever imago aan overhoudt.