Kale feiten politiek neutraal duiden – kan dat eigenlijk wel?

Kunnen we het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) nog blind vertrouwen? Of zijn de berichten gekleurd nu het instituut uit 1899 een nieuwe koers vaart? De Tweede Kamerfractie van D66 vraagt vandaag opheldering van minister Kamp van Economische Zaken (VVD).

De nieuwe directeur van het CBS, Tjark Tjin-A-Tsoi, wil het anders doen, zei hij deze zomer in deze krant. Vroeger verstrekte het bureau alleen cijfers, nu geeft het ook duiding en achtergrond. Tjin-A-Tsoi wil voorkomen dat mensen gaan „cherry picken uit onze data om hun eigen gelijk te bevestigen”. „Wij moeten zorgen dat het niet zo ontzettend gemakkelijk meer is om te liegen met onze cijfers.” Het CBS blijft wél politiek neutraal, beklemtoonde Tjin-A-Tsoi.

Columnist Robin Fransman van de website Follow the Money viel erover. „Duiding en interpretatie en zonder politieke inkleuring bestaat namelijk niet”, schreef hij. Als voorbeeld noemde hij het CBS-bericht dat de ongelijkheid in Nederland relativeerde, terwijl de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid in dezelfde week stelde dat de kloof juist groeit.

Toen Rusland fruit en groenten uit de EU ging boycotten, meldde het CBS dat het ging om „slechts” 0,1 procent van de Nederlandse goederenexport vorig jaar, ofwel zo’n 527 miljoen euro. VNO-NCW, MKB en LTO schreven de regering de volgende dag dat het CBS een „onvolledig beeld” gaf. De omzetderving zou eerder een kwart tot een half miljard euro per maand kunnen bedragen.

D66 wil nu weten hoe de nieuwe koers zich verhoudt tot de wettelijke taak van het CBS om neutrale data te leveren. „Het CBS is waardevol, juist omdat het kale cijfers kan leveren”, zegt Kamerlid Kees Verhoeven. „Als je gaat duiden, loop je het gevaar betrokken te worden in politieke discussies.”

Verhoeven stoorde zich vorige week aan het CBS-bericht Huren van woning 9 procent duurder sinds nieuwe huurbeleid – flink wat geld voor sociale huurders. „Je kunt feitelijk ook zeggen ‘grootste huurstijging voor hoogste inkomens sinds nieuwe huurbeleid’”, zegt hij. „Vindt de minister dat ook een volstrekt apolitieke keuze?”

Een CBS-woordvoerder spreekt tegen dat het bureau gekleurd zou zijn. „We geven geen waardeoordelen. Maar het CBS is er wel om de samenleving inzicht te geven.”