Alleen in Beieren lijken ze het tolvignet nog te willen

In buurlanden bestond al veel kritiek op het Duitse tolvignet. Nu neemt ook binnen de regering zelf de kritiek toe.

Het plan om buitenlanders op de Duitse wegen tol te laten betalen zet de interne verhoudingen binnen de coalitie van bondskanselier Angela Merkel gevaarlijk onder druk. Merkels christen-democratische CDU en de katholieke ‘zusterpartij’ onder leiding van de Beierse premier Horst Seehofer liggen op ramkoers. Volgens sommige Duitse media is sprake van een „zware crisis”.

Lange tijd werd de „buitenlandertol” ofwel Ausländermaut door velen beschouwd als een verkiezingsdingetje van de CSU voor de eigen achterban in het thuisland Beieren. Een onderwerp dat Seehofer in de loop van de regeringsperiode wel zou inslikken. Maar Seehofer, oppermachtig in de welvarende ‘Vrijstaat’ Beieren en voor Merkels machtsbasis niet onbelangrijk, blijft onverkort vasthouden aan de tolplannen. Het is een prestigekwestie geworden.

Dit weekeinde werd duidelijk dat de CDU een eind wil maken aan het oncomfortabele streven van de Beierse zusterpartij. Een tolheffing die alleen buitenlandse automobilisten treft, is immers in strijd met het Europese gelijkheidsbeginsel en kan de Duitse positie in Brussel ondergraven. Merkel zelf houdt overigens formeel vast aan de lijn dat haar coalitie bezig is het regeerakkoord om te zetten in beleid, zo liet zij de commerciële zender Sat 1 weten.

Maar twee van haar belangrijkste adjudanten, ministers Wolfgang Schäuble (Financiën) en Thomas de Maizière (Binnenlandse Zaken), beiden partijgenoten, begonnen dit weekeinde in weekblad Der Spiegel een offensief tegen de Beierse tolplannen. Schäuble, de meest ervaren en meest gewiekste bewindspersoon in de Berlijnse republiek, zei dat het concept wetvoorstel van zijn CSU-collega Alexander Dobrindt (Verkeer) zelfs geld kan gaan kosten: hij sprak van een ‘Minusgeschaft’.

Dobrindt wil namelijk twee wetten: een die alle weggebruikers tol laat betalen en een andere die de Duitse staatsburgers schadeloos stelt. Daarbij komt een kostbaar systeem van tolpoortjes. In Brussel is dit voornemen eerder al afgewezen. De Maizière, intimus van Merkel, houdt de tolplannen voor strijdig met de grondwet. Beiden vinden ze Dobrindts wetsvoorstel onrealistisch en slecht doorgerekend. Der Spiegel meldt dat in Berlijnse regeringskringen inmiddels gesproken wordt over ‘Maut en klauwzeer’.

De sluwe Schäuble ziet het concept van Dobrindt dat zijn ambtenaren in een notitie van zes pagina’s tot de grond hebben afgebrand, als een mooi uitgangspunt voor een meer omvattende wet. Want er moet inderdaad meer geld komen om de vaak slecht onderhouden wegen en bruggen te financieren. De belasting die Schäuble voorstelt moet echter gelden voor allen die gebruikmaken van het Duitse wegennet. En belangrijker: die moet ingaan in de volgende kabinetsperiode. Een van de beloften van de CDU was immers dat er geen nieuwe belastingen zouden worden ingevoerd.

Seehofer is nu ziedend. Hij beschuldigt Schäuble van „sabotage”. Tegen de Süddeutsche Zeitung tierde de Beierse premier gisteren dat hij de pogingen van de CDU om tolplannen te frustreren beu is. „Wil de CDU die tol of niet? De CDU moet opheldering verschaffen en open zeggen wat zij wil.”

Voor de zekerheid heeft Seehofer gedreigd met „consequenties”. Komend weekeinde zijn er deelstaatverkiezingen in Thüringen en Brandenburg. Hij houdt er rekening mee dat de CDU-politici in dat verband kiezers niet willen afschrikken met nieuwe belastingen. Maar volgende week zijn, volgens Seehofer, de wittebroodsweken voorbij.