Meerderheid Schotten nu voor onafhankelijkheid

Britse regering belooft ‘plan van actie’ voor Schotland.

Voorsprong voor ‘Yes!’

Maand na maand waren de tegenstanders van Schotse onafhankelijkheid in de meerderheid. Sterker nog: decennialang waren ze in de meerderheid. Het Verenigd Koninkrijk leek onbreekbaar. Tot gisteren. Met nog tien dagen te gaan tot de dag waarop Schotland beslist over onafhankelijkheid, was er in een peiling van YouGov voor eerst een kleine meerderheid voor de voorstanders.

De ‘peiling der peilingen’ van hoogleraar politicologie John Curtice houdt het nog op een kleine meerderheid voor de unionisten. Maar YouGov’s voorspelling toont wel de veranderende sfeer in Schotland; al een maand neemt de voorsprong van Better Together af. Die was in augustus nog 22 procent. Sindsdien is onder alle leeftijdsgroepen de steun voor het Verenigd Koninkrijk afgenomen. Alleen zestigplussers blijven een voorkeur voor de unie houden.

Dat is te danken aan de campagnestrategie van Yes!. De nationalisten zijn zichtbaarder: hun vlaggen, buttons en stickers vind je overal, en jonge enthousiaste supporters gaan van deur tot deur. Nee-stemmers – toch al minder luidruchtig – lijken steeds minder genegen openlijk hun mening te uiten. Wie dat wel doet, stuit op kritiek. Zo werd Lagerhuislid Jim Murphy (Labour) bekogeld met een ei.

Yes! betoogt dat de Schotten altijd onderworpen zullen zijn aan de Engelsen omdat de laatsten meer zetels hebben in het Britse Lagerhuis. Daardoor kan ‘Londen’ Schotland impopulaire maatregelen opleggen, zoals nu de belasting op overtollige kamers in sociale woningen (de zogeheten ‘bedroom tax’). Die gedachte boezemt duidelijk meer angst in dan onafhankelijkheid.

Better Together worstelt met het overbrengen van het idee dat men in het Verenigd Koninkrijk lief en leed deelt. Ze wijst vooral op de nadelen van een scheiding, zoals verlies van wereldmacht, koopkracht en het pond sterling. De meeste Schotten vinden de unionisten te negatief.

De grote vraag is wie deze peiling het meest tot actie zal aansporen: de 8 procent nog twijfelende kiezers, de Yes!-campagne voor wie dit een extra oppepper is, of Better Together? Nee-stemmers worden voor het eerst geconfronteerd met het feit dat Schotland daadwerkelijk een onafhankelijk land kan worden.

De Britse regering herhaalde gisteren dat Schotland nieuwe bevoegdheden krijgt als er op 18 september ‘nee’ wordt gestemd. Minister van Financiën George Osborne zei dat er „een plan van actie” komt: „meer belastingbevoegdheid, meer uitgavenbevoegdheid, meer bevoegdheid over de bijstand” voor het Schotse parlement. De drie grote partijen beloofden dit afzonderlijk al, nu lijkt er een gezamenlijke belofte te komen.

De Schotse premier Alex Salmond noemde Osbornes voorstel dan ook „paniek”: „Ze zijn er niet in geslaagd ons bang te maken, nu proberen ze ons om te kopen.” Eerder wees hij erop dat in 1979, toen Schotland ook over onafhankelijkheid stemde, van alles werd beloofd door ‘Londen’, maar dat dat niet werd waargemaakt.

Gisteren werd in Schotland herinnerd aan het referendum van 1995 in Quebec. Daar leek ineens een meerderheid voor afscheiding van de Franstalige provincie van Canada. Uiteindelijk gebeurde het niet. Beide Schotse kampen zijn in Canada geweest om van dat referendum te leren.