Cashen met complottheorieën

Foto EPA

Al vrij snel nadat vlucht MH370 afgelopen maart van de radar verdween, kwamen de complottheorieën op gang. De Boeing 777 zou gekaapt zijn door terroristen. Het plan mislukte – al dan niet door geheime, militaire interventie – waardoor het toestel zou zijn neergestort in zee. Of wellicht was het plan juist wel geslaagd, en stond het toestel ergens in een jungle of woestijn, gevuld met nucleair afval, om later te worden gebruikt voor een aanslag.

Met iedere dag dat er geen wrakstukken werden gevonden - het Nederlandse Fugro zoekt - werd het mysterie groter, en de theorieën spectaculairder. Het zijn complottheorieën zoals ze bij iedere wereldschokkende gebeurtenis opduiken. De theorieën beperken zich tegenwoordig niet meer tot obscure webfora of dronken kroeggesprekken. Via online boekhandels als Amazon kan iedereen binnen een paar minuten zijn eigen boek aanbieden.

The Zombie Plane

Wie voor $7,61 het boek The Zombie Plane van ene ‘Dr. Erik T. Hall, Sr. Ph.D.’ downloadt leest dat vlucht MH370 te maken kreeg met een “desastreuze decompressie”. De inzittenden en de piloten raakten buiten bewustzijn en het toestel vloog nog uren op automatisch piloot door. Spraakmakend is de theorie van Hall niet. Goed is zijn boek, dat je in een kwartiertje hebt gelezen, evenmin. De vergelijking met zombies is effectbejag, delen van het boek zijn letterlijk overgenomen van willekeurige websites en Hall doet geen enkele moeite om zijn theorie te onderbouwen.

Zijn doel? Boeken verkopen. Aan ieder verkocht boek houdt hij een paar dollar over - Amazon krijgt ongeveer 30 procent van de opbrengst. Maar zoals iedereen kan Hall alleen maar gissen wat er is gebeurd met MH370. De ondertitel van zijn boek ‘Investigative report of the disappearance of Flight 370’ slaat dan ook nergens op. Het is de ebookvariant van clickbait.

Lezers klagen over oplichting

Over de MH370 zijn er het afgelopen jaar een stuk of dertig amateurboeken verschenen. Een deel daarvan bestaat uit ongeredigeerde woordenbrij, zonder opmaak en vol met typefouten. In de reviews op Amazon klagen lezers over oplichting. Veel van de boeken doen niet meer dan de bekende feiten samenvatten en verschillende complottheorieën opsommen. Op de cover staat vaak een vliegtuig tussen de onweerswolken, vliegende boven een woeste zee. En met titels als ‘Malaysia Missing Plane: The Full Story’ worden de boeken als aantrekkelijke non-fictie gepresenteerd.

Speculatieve fictie

Interessanter zijn de boeken waarvan de auteur op voorhand al zegt dat alles het resultaat is van zijn of haar verbeeldingskracht. Het zijn amateurschrijvers met literaire ambities, die het mysterie als uitgangspunt nemen en daar een eigen verhaal van maken. Boeken die een uitgever niet snel op de markt zal brengen, maar die via online winkels als Amazon een eigen nichepubliek proberen te bereiken.

Noem het genre speculatieve fictie. En dat heeft iets ongemakkelijks, omdat er in het vliegtuig 239 echte mensen zaten die nog steeds spoorloos zijn, en de eerste boeken al een paar weken na de vermissing verschenen.

Twee recensies

MH370: A Novella - Scott Maka (3,99 dollar)

MH370 is gekaapt door twee Afghaanse terroristen, die het plan hebben om het toestel te laten crashen in Taiwan. De crew en passagiers van het vliegtuig weten de kaping te voorkomen, maar toch gaat het mis: in de cockpit breekt brand uit en de piloten komen om het leven. Passagier Jane neemt het op zich om het toestel alsnog veilig te laten landen, maar daarvoor heeft ze wel de hulp nodig van Aamir, één van de terroristen. Jane en Aamir hebben op dat moment in het boek al een geschiedenis samen, want de twee hebben uitgebreid gesproken toen ze naast elkaar zaten op een andere vlucht.

Terwijl er in het vliegtuig chaos heerst weet Jane om Aamir te overtuigen om alsnog het juiste te doen: samen nemen ze plaats in de cockpit. Hoewel het verhaal vol clichés zit, ongeloofwaardig is en vrijwel alleen uit dialogen bestaat, is het wel een echte thriller. De karakters en thema’s blijven overeind en het verhaal is redelijk spannend. Van alle fictieverhalen die over MH370 zijn verschenen, is Scott Maka’s MH370: A Novella nog het meest lezenswaardig.

Malaysian MH370 Heavy, Where are you? - Addison Guest (1, 99 dollar)

Al bij het openen van dit boek zakt de moed je in je schoenen. Op de cover staat een typo, de H van MH370 is vergeten. Binnenin wordt het niet veel beter. Spelfouten, raar interpunctiegebruik, verschillende lettertypes en soms zelfs een dubbele alinea. Ook het verhaal is slordig en onnavolgbaar. In het kort komt het erop neer dat een van de piloten Iraans blijkt te zijn en samen met twee handlangers het vliegtuig kapen.

De transponders worden gemanipuleerd, de passagiers gedood - door het toestel op extreme hoogte te laten vliegen - en de Boeing landt in de Iraanse woestijn. Daar wordt het toestel volgeladen met Iraans nucleair afval en worden er plannen gemaakt om het de Knesset, het Israëlische parlement, in te laten vliegen.

Gelukkig zijn de Amerikanen de terroristen op het spoor, mede dankzij de hulp van een satelliet die niet alleen kan zien wat er op de grond gebeurt, maar ook kan meeluisteren. Commando’s arresteren de terroristen, en voor de zekerheid wordt het vliegtuig opgeblazen. Waardeloos boek vol willekeurig gekozen dialogen.