‘CO2-uitstoot zestien grootste schepen = die van alle auto’s‘

Dat werd gezegd op Radio 1

illustratie Emmelien Stavast

De aanleiding

Waarom zouden wij zoveel moeite doen met schonere en hybride auto’s als grote zeeschepen zo gigantisch veel meer broeikasgassen uitstoten? Dat vroeg Herman Rensink zich af toen hij donderdagochtend 28 augustus naar Radio 1 luisterde. Daar werd een reportage uitgezonden over vrachtvervoer per zeilschip om het milieu te sparen. Een van de leden van Men who sail, een groep zeilers die het duurzame vervoer verzorgt, zei toen het volgende: „Zestien van de grootste olietankers op de wereld, die rondvaren, stoten net zo veel CO2 uit als alle auto’s op de hele wereld bij elkaar.”

Een opmerkelijke uitspraak die op internet op meerdere plekken is terug te vinden. Is dit echt waar, wil Rensink weten.

Waar is het op gebaseerd?

Dat is niet met zekerheid te zeggen, maar de eerste bron zou een artikel in de Engelse krant Daily Mail uit 2009 kunnen zijn. Die krant kopte destijds: ‘Hoe zestien schepen evenveel vervuiling veroorzaken als alle auto’s in de wereld’.

En, klopt het?

Dat ligt er maar net aan over wat voor soort vervuiling je spreekt. De Daily Mail had het over zwaveluitstoot en fijnstof. Zwavel veroorzaakt zure regen die bomen beschadigt en fijnstof is schadelijk voor onze longen. Maar dat is allemaal wat anders dan uitstoot van CO2, dat bijdraagt aan het broeikaseffect.

Aan Pieter Hammingh, van het Planbureau voor de Leefomgeving, vragen we eerst of de beweringen in het Daily Mail-artikel kloppen.

En inderdaad, als je kijkt naar de zwaveluitstoot, en de daarmee samenhangende uitstoot van fijnstof, dan kloppen de beweringen voor de allergrootste container- en tankerschepen. Die zijn soms wel 400 meter lang, 60 meter breed en vijftien meter diep.

Hammingh gaat bij zijn berekeningen uit van zo’n 800 miljoen auto’s wereldwijd. In scheepsbrandstof is gerekend met 4,5 procent zwavel, terwijl in benzine slechts 0,01 procent zit, oftewel een factor 450 minder. Zo kan het zijn dat de zestien grootste containerschepen in de wereld ongeveer evenveel zwavel uitstoten als alle auto’s op de planeet.

Daar wordt overigens wel iets tegen gedaan. Na 2020 moet het zwavelgehalte in scheepsbrandstof wereldwijd zakken naar maximaal 0,5 procent. Op de Noordzee mag er vanaf 2015 nog maar met 0,1 procent zwavel worden gevaren. Deze schonere brandstofsoorten zorgen er ook voor dat er minder fijnstof uit scheepsschoorstenen komt.

Maar hoe zit het met de CO2-uitstoot van de zestien grootste schepen op aarde? Komt die in de buurt van alle auto’s wereldwijd? Nee, bij lange na niet, zegt Hammingh. „Om de CO2-emissies van 800 miljoen auto’s te evenaren heb je zo’n 6.500 megacontainerschepen nodig”, zegt hij.

De verklaring: waar de emissiefactor voor zwavel enorm uiteenloopt tussen scheepsbrandstof en benzine of diesel, is de emissiefactor voor CO2 niet zoveel anders. Omdat we meer autorijden en meer producten over land vervoeren dan over zee draagt het mondiale wegtransport 12,5 procent bij aan de wereldwijde CO2-uitstoot en de internationale zeevaart slechts 1,6 procent.

We zouden de grote containerschepen volgens Hammingh dan ook niet kunnen missen in een efficiënt transportsysteem en bij het tegengaan van het broeikaseffect. Vervoer van dezelfde hoeveelheid producten door de lucht of over land zou tot veel meer CO2-uitstoot leiden.

Conclusie

Op Radio 1 werd gezegd dat de zestien grootste schepen ter wereld evenveel CO2 uitstoten als alle auto’s in de wereld. Het lijkt erop dat zwaveluitstoot hier is verward met CO2-uitstoot. Voor zwaveluitstoot zou de bewering namelijk wel kloppen, maar voor de uitstoot van het broeikasgas CO2 klopt de stelling bij lange na niet. We beoordelen de bewering daarom als onwaar.