Ziekte op het werk is veel beter te regelen – als je het eens bent

Bij de bedrijfsarts, circa 1950. Foto Hollandse Hoogte

De bedrijfsarts moet het anders – lees beter – gaan doen. Grote bedrijven moeten eigen arbodiensten optuigen. Bedrijfsartsen moeten meer per branche, sector of regio gaan werken. En huisartsen moeten ook een beetje bedrijfsarts worden.

Dat zijn de drie belangrijkste oplossingen die de Sociaal Economische Raad (SER) vrijdag heeft gepresenteerd. Het ontwerpadvies is maanden vertraagd, want werkgevers en vakbonden binnen de SER konden het niet eens worden.

1 Wat is er mis in de wereld van bedrijfsartsen ?

Veel, volgens de SER. Allereerst is de onafhankelijkheid van bedrijfsartsen niet gewaarborgd en worden ze gewantrouwd. De laatste jaren waren er schandalen in de sector: zieke werknemers werden telefonisch uitgehoord en medische gegevens werden doorgespeeld aan werkgevers.

Bedrijfsartsen weten verder te weinig van specifieke beroepsziekten en melden ze niet of nauwelijks. Ze richten zich te veel op het tegengaan van ziekteverzuim en te weinig op het voorkomen van ziekte. Er is te weinig samenwerking met ‘gewone’ artsen. Zzp’ers, werkzoekenden en een deel van de mensen die wel werkt, kunnen niet terecht bij een bedrijfsarts. Voor de opleidingen bedrijfsarts zijn te weinig aanmeldingen.. En dat terwijl we langer leven, langer doorwerken en de arbeidsmarkt flexibeler en dus onzekerder wordt.

2 Wat moet er allemaal veranderen?

Een aantal grote bedrijven, ziekenhuizen, universiteiten en banken heeft al een eigen arbodienst. Een goed idee, vindt de SER. De kwaliteit van de zorg is hoog en de onafhankelijkheid zou zijn gewaarborgd via ontslagbescherming voor werknemers. Als bedrijfsartsen in branches, sectoren of regionaal gaan werken, bundelen ze kennis en dat is weer goed voor ziektepreventie.

Zzp’ers en mensen die werken zonder vast contract zijn groepen die door de huisarts geholpen zouden kunnen worden of worden doorverwezen naar een bedrijfsarts. Verder pleit de SER voor een periodiek gezondheidsonderzoek, een ’werknemers-APK’ en betere begeleiding van zieke werknemers. Alle beroepsziekten moeten gemeld en centraal geregistreerd worden. Bijna de helft van de bedrijfsartsen is ‘chronische nulmelder’, volgens de SER.

3 Waar zijn werkgevers en vakbonden het niet over eens?

Over de doelen zijn ze het eens, maar niet over hoe die bereikt moeten worden. Werkgevers willen kunnen kiezen met welke bedrijfsartsen of arbodiensten ze werken. En ze willen de verzuimkosten (1,1 miljard euro in 2012) verlagen. Vakbonden willen dat bedrijven juist meer investeren in preventie. Ook vinden ze dat bedrijfsartsen anders betaald moeten worden om onafhankelijk van werkgevers te zijn. Ze bepleiten meer wetgeving en strenger toezicht. Het ministerie heeft zelf slechts twee fulltimebanen voor de inspectie van bedrijfsartsen, zegt CNV-voorzitter Maurice Limmen. „Als je normen stelt, moet je ook controleren of ze nageleefd worden.”

Werkgevers vinden meer controle overbodig. „Bedrijven zijn zelf verantwoordelijk voor het verzuimbeleid en doorbetaling. Dan hoeft er ook niet achter ieder bedrijf een inspecteur te staan”, zegt Mario van Mierlo van werkgeversorganisatie VNO-NCW.

4 Hoe gaat het verder met het advies van de SER?

Op 19 september wordt het behandeld door de SER, dan gaat er een ‘verdeeld advies’ naar de regering. Uiteindelijk is het aan de ministers en het parlement om wettelijke hervormingen door te voeren – of niet.